II SA/Sz 520/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Kołodziej,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2007 r. sprawy ze skargi M. K. i M. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku do zasiłku rodzinnego oddala skargę. Decyzją z dnia (...(, Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ś., działając z upoważnienia Wójta Gminy Ś., po rozpoznaniu wniosku M.K. z dnia 12 stycznia 2007 r., w oparciu o art. 6 ust. 1, art. 10, art. 24 ust. 2, art. 48 ust. 3 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.) oraz rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881), przyznał M.K. dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem M.W. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego, tj. od 1 stycznia 2007 r. do dnia 31 sierpnia 2007 r. w kwocie (...(. Od powyższej decyzji M.K. złożyła odwołanie wnosząc o przyznanie dodatku z tytułu opieki nad dzieckiem M.W. w okresie korzystania z urlopu wychowawczego od dnia 1 września 2006 r., tj. od daty wskazanej w zaświadczeniu o udzielonym urlopie wychowawczym, a nie jak podano w decyzji od 1 stycznia 2007 r. Argumentując swoje żądanie strona podała, że orzeczenie o niepełnosprawności syna M. wydano w trybie odwoławczym dopiero dnia 28 listopada 2006 r., co uniemożliwiało wystąpienie z wnioskiem o dodatek przed otrzymaniem decyzji Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w S., które nastąpiło dopiero 13 grudnia 2006 r. M.K. podniosła, że organ I instancji "nie powinien działać na podstawie prawdy formalnej określanej w praktyce prawniczej prawdą fikcyjną. Pomoc musi być udzielana na podstawie stanów faktycznych, tj. na podstawie prawdy obiektywnej inaczej zwanej prawdą rzeczywistą". Ponadto zarzuciła decyzji organu I instancji, że sam organ wydał ją z mocą wsteczną, przyznając dodatek od dnia 1 stycznia 2007 r., pomimo, że wniosek złożony został 12 stycznia 2007 r. W oparciu o powyższe M.K. sformułowała pytanie, dlaczego organ cofa się z okresem przyznania świadczenia o 12 dni, a nie może cofnąć się o kilka miesięcy. Odwołująca stwierdziła, że strona nie może być stratna w wyniku wygrania sprawy w postępowaniu odwoławczym przed Wojewódzkim Zespołem do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności. W ocenie odwołującej, "prawo i praktyka Unii Europejskiej w pomocy społecznej nakazują, nawet osobom zdrowym, wypłatę roszczeń w okresie 3 lat wstecz, za czas, kiedy faktycznie były uprawnione do świadczeń, niezależnie od daty złożenia wniosku". W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie, decyzją z dnia (...(, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium, powołując się na treść art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podało, że prawo do świadczeń rodzinnych ustala się od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. W przedmiotowej sprawie strona złożyła wniosek w dniu 12 stycznia 2007 r. a zaświadczenie z ZUS w dniu 25 stycznia 2007 r. Prawidłowo postąpił zatem organ I instancji przyznając dodatek od 1 stycznia 2007 r. Nie jest to orzekanie wstecz, bowiem świadczenia przyznaje się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek. Jednocześnie Kolegium poddało w wątpliwość prawidłowość udzielenia odwołującej urlopu wychowawczego na wniosek z grudnia z datą od 1 września. Kwestia ta nie miała jednak wpływu na termin przyznania wnioskowanego dodatku. Kolegium zwróciło uwagę, że regulacja zawarta w art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych dotyczy zupełnie innych stanów faktycznych, tj. sytuacji, gdy odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych. Wówczas wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu. M.K. i M.W. złożyli na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. W jej uzasadnieniu podnieśli, że decyzja pracodawcy udzielającego urlop w grudniu od 1 września była poprawna, gdyż strona wniosła o urlop na podstawie wydanego w trybie odwoławczym orzeczenia o niepełnosprawności, które też z mocą wsteczną od sierpnia 2006 r. wydano w listopadzie 2006 r. Na tej podstawie organ I jak i II instancji powinny wydać decyzje z mocą wsteczną, bowiem strona nie miała możliwości złożyć wniosku przed otrzymaniem w grudniu decyzji o niepełnosprawności. W takiej sytuacji skarżący za zasadne uznali powołanie się na art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, bowiem ich zdaniem, odmowa wydania decyzji o niepełnosprawności spowodowana była błędem Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w K. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana – stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) – pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że decyzja prawa nie narusza. Przedmiotem skargi i oceny sądu jest decyzja dotycząca przyznania dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Zasady przyznawania zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków określone zostały w ustawie z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (j.t. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992). Art. 24 w ust. 2 tej ustawy zawiera ogólną zasadę, zgodnie z którą, prawo do świadczeń ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. W przypadku ustalania prawa do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności osoby prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, chyba że orzeczenie o niepełnosprawności lub orzeczenie o stopniu niepełnosprawności zostało wydane na czas określony. W tym przypadku prawo do świadczeń rodzinnych ustala się do ostatniego dnia miesiąca, w którym upływa termin ważności orzeczenia (art. 24 ust. 3). W myśl art. 24 ust. 3a w/w ustawy, w przypadku utraty ważności orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, jeżeli osoba niepełnosprawna uzyska ponownie orzeczenie o niepełnosprawności lub odpowiednim stopniu niepełnosprawności stanowiące kontynuację poprzedniego orzeczenia, prawo do świadczeń rodzinnych uzależnionych od niepełnosprawności ustala się od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym upłynął termin ważności poprzedniego orzeczenia, nie wcześniej jednak niż od miesiąca, w którym osoba złożyła wniosek o kontynuację świadczenia rodzinnego. W przypadku, o którym mowa w ust. 3a, osoba do wniosku o świadczenie rodzinne uzależnione od niepełnosprawności dołącza zaświadczenie właściwej instytucji potwierdzające złożenie wniosku o ponowne ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności (art. 24 ust. 3b w/w ustawy). Według art. 10 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, dodatek z tytułu opieki nad dzieckiem w okresie korzystania z urlopu wychowawczego przysługuje matce lub ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka, jeżeli dziecko pozostaje pod jego faktyczną opieką, uprawnionemu do urlopu wychowawczego Przywołane regulacje wyraźnie uzależniają możliwość uzyskania zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku, nie tylko od spełnienia szeregu ustawą określonych warunków i wniosku osoby uprawnionej ale także od daty złożenia wniosku. Złożony przez M.K. w dniu 12 stycznia 2007 r. wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego był pierwszym wnioskiem w tym przedmiocie. Nie można zatem sytuacji tej przyrównać do stanu w którym osoba korzystająca z określonego świadczenia, związanego np. ze stopniem niepełnosprawności ustalonym przez uprawniony zespół orzeczniczy, w wyniku upłynięcia okresu ważności orzeczenia, w trakcie postępowania zmierzającego do uzyskania kolejnego orzeczenie o stopniu niepełnosprawności uzyskuje go ponownie na zasadzie kontynuacji. Wówczas, w ocenie składu orzekającego, ponowny wniosek można by rozpatrywać w kontekście kontynuacji przyznanego wcześniej prawa do świadczenia (np. zasiłku pielęgnacyjnego). W rozpoznawanej sprawie nie można mówić o kontynuacji prawa do dodatku w okresie korzystania z urlopu wychowawczego. Ostateczne uzyskanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności syna skarżących nastąpiło (...(, które to orzeczenie skarżący odebrali dopiero 13 grudnia 2006 r. Skarżący nie wystąpili z wnioskiem o przyznanie spornego dodatku, bowiem na dzień wydania orzeczenia, tj. 28 listopada 2006 r., jak i jego doręczenia, tj. 13 grudnia 2006 r. żaden z rodziców M.W. nie korzystał z urlopu wychowawczego. Dopiero 14 grudnia 2006 r. M.K. wystąpiła do pracodawcy w wnioskiem o udzielenie urlopu wychowawczego, który 28 grudnia 2006 r. został rozpatrzony pozytywnie. Należy stwierdzić, że postępowanie w przedmiocie zasiłków rodzinnych i dodatków do tych zasiłków jest postępowaniem wszczynanym na wniosek strony. Skoro wniosek o przyznanie dodatku do zasiłku rodzinnego w okresie korzystania z urlopu wychowawczego został złożony w styczniu 2007 r. - oparty na orzeczeniu o niepełnosprawności dziecka z 28 listopada 2006 r. oraz udzielonym urlopie wychowawczym na wniosek z 14 grudnia 2006 r. - to za zgodną z obowiązującym na dzień wydania decyzji prawem Sąd uznał zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. Podzielić należy wyrażone przez organ odwoławczy spostrzeżenia i wątpliwości co do określenia przez pracodawcę daty udzielenia urlopu wychowawczego M.K. z datą wsteczną od 1 września 2006 r. oraz skutków z okoliczności tej wynikających. Z faktu złożenia przez skarżącą wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego w dniu 14 grudnia 2006 r. wynika, że w okresie poprzedzającym jego złożenie skarżąca na urlopie wychowawczym nie przebywała a stan ten stanowi podstawową przesłankę do przyznania związanego z nim dodatku. Trafnie również Kolegium zinterpretowało treść art. 31 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wedle którego, jeżeli odmowa przyznania świadczeń rodzinnych lub ustalenie ich wysokości były następstwem błędu podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, wypłata świadczeń rodzinnych może nastąpić za 3 lata wstecz, licząc od dnia zawiadomienia o popełnieniu błędu lub dnia wydania decyzji prostującej błąd z urzędu. W badanej sprawie nie można mówić o błędzie podmiotu realizującego zadania w zakresie świadczeń rodzinnych, którym w tym przypadku jest Wójt Gminy Ś. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uznał, że wydając zaskarżoną decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. prawa nie naruszyło, co skutkować musiało oddaleniem skargi na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.