II SA/Sz 528/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Henryk Dolecki,, Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 lipca 2011 r. sprawy ze skargi J. W. i B. W. na decyzję Wojewody Z. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę. Decyzją z dnia 20 października 2010 r., nr[...] , Starosta [...] i odmówił J. W. i B. W. zwrotu nieruchomości stanowiących działkę nr [...] o pow. [...] ha, Kw nr [...] i część działki nr [...] o pow. m², której powierzchnia całkowita wynosi 0,[...] ha, Kw nr[...] , stanowiących zaplecze domu przy ul. [...] ., położonych w [...] w obrębie ewidencyjnym [...] . Po rozpoznaniu odwołania J. W. działającego w imieniu własnym i B. W., Wojewoda [...] decyzją z dnia 15 kwietnia 2011 r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, utrzymał w mocy powyższą decyzję Starosty [...] . W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, organ przytoczył stan faktyczny sprawy, wskazując, że wnioskiem z dnia 15 listopada 2009 r. J. W. i B. W. zwrócili się do Prezydenta Miasta [...] o pilny zwrot nieruchomości po J. M.. Zdaniem wnioskodawców, według orzeczenia Miejskiej Komisji Ziemskiej z dnia 10 lipca 1961 r., do zwrotu pozostaje [...] m² tj. zaplecze domku przy ul. [...] i wpisanie tego faktu do KW [...] na koszt Gminy Miasta [...] . Po wezwaniu organu, J. W. pismem z dnia 14 kwietnia 2010 r. sprecyzował swój wniosek, wskazując że zwrot nieruchomości dotyczy części działki nr [...] o pow. [..] m² i działki nr [...] o pow. [...] m²,obie z obrębu ewidencyjnego [...] . W toku postępowania wyjaśniającego organ drugiej instancji ustalił, że Miejska Komisja Ziemska przy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej (dalej PMRN) w [...] orzeczeniem z dnia 10 lipca 1961 r., nr[...] , nadała J. M. gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha wraz z zabudowaniami, położone na osiedlu [...] -[...] , przy ul. [...] . Po wniesieniu odwołania przez J. W. (ojca wnioskodawców) Wojewódzka Komisja Ziemska przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] uchyliła orzeczenie z dnia 10 lipca 1961 r. i przekazała sprawę Miejskiej Komisji Ziemskiej przy PMRN w [...] . Miejska Komisja Ziemska przy PMRN w [...] decyzją z dnia 7 września 1962 r. orzekła o nadaniu na własność i wydaniu J. M. aktu nadania nr [...] na gospodarstwo robotnicze, obejmujące działkę siedliskową o pow.[...] ha położone w [...] przy ul. [...] . Następnie Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej Wydział Rolnictwa i Leśnictwa, działając z urzędu w trybie art. 137 § 1 pkt 7 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia 29 listopada 1962 r. uchyliło decyzję Powiatowej Komisji Ziemskiej w [...] z dnia 7 września 1962 r. jako nieważną z uwagi na niewłaściwy skład komisji. W konsekwencji Powiatowa Komisja Ziemska przy PMRN decyzją z dnia 19 rudnia 1962 r., nr[...] , orzekła o nadaniu na własność i wydaniu J. M. aktu nadania nr [...] na gospodarstwo robotnicze, obejmujące działkę siedliskową o pow. [...] ha położonej w [...] przy ul. [...] . Aktem nadania nr [...] z dnia 19 grudnia 1962 r. Powiatowa Komisja Ziemska nadała J. M. działkę pracowniczą położoną w [...] przy ul. [...] o pow. [...] ha, zabudowaną domem mieszkalnym murowanym, domem letnim murowanym i garażem murowanym. Akt nadania wraz z granicami gospodarstw i działek z osiedla [...] - [...] , wykazanymi na planie i dowodach pomiarowych, sporządzonych przez Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Geodezyjne Gospodarki Komunalnej w [...] w latach 1968-70 oraz protokół z dnia 14 listopada 1970 r. zawierający warunki objęcia w posiadanie gospodarstw i działek, zostały zatwierdzone przez Prezydium Rady Narodowej w [...] orzeczeniem z dnia 26 lipca 1971 r. o wykonaniu aktów nadania w części dotyczącej ustalenia granic gospodarstw i działek na obszarze osiedla [...] - [...] . Organ wskazał, że z dokumentów wynika, iż według stanu na dzień 31 marca 1969 r. J. M. była posiadaczem działki nr [...] o pow. [...] ha. Na podstawie rejestru pomiarowego z maja 1969 r., nr ks. robót[...] , oraz dwóch map przyjętych do zasobu geodezyjnego i kartograficznego Miejskiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w [...] w dniu 22 sierpnia 1969 r. [...] ustalono, że właścicielem/posiadaczem działki nr [...] o pow. [...] ha był Zarząd Gospodarki Terenami, zaś działki nr [...] o pow. [...] ha Miejski Zarząd Dróg i[...] . Organ podał, że wnioskodawcy nie przedłożyli żadnych dokumentów potwierdzających, że właścicielką tych dwóch działek, względnie działek lub ich części, powstałych w wyniku podziału, była J. M.. Zgodnie z wypisami z rejestru gruntów z dnia 20 maja 2010 r. dla działki nr [...] o pow. [...] z obrębu ewidencyjnego [...] , [...] , założono księgę wieczystą Kw nr [...] , zaś dla działki nr [...] o pow. [...] ha z obrębu ewidencyjnego [...] , [...] , założono księgę wieczystą Kw nr [...] . Na podstawie treści wskazanych ksiąg wieczystych opublikowanych w Podsystemie Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych na stronie internetowej Ministerstwa Sprawiedliwości ustalono, że właścicielem powyższych działek jest Gmina Miasto [...] . Na podstawie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w [...] Wydział II Cywilny z dnia 20 maja 1997 r., sygn. akt III Ns[...] , ustalono, że spadkobiercami J. M. zmarłej w dniu 10 maja 1995 r. są syn J. W. i córka B. W., w udziałach po ½. Sąd Wojewódzki w [...] Wydział I Cywilny prawomocnym postanowieniem z dnia 26 czerwca 1996 r., sygn. akt I Ns[...] , orzekł o ubezwłasnowolnieniu całkowitym B. W., natomiast Sąd Rejonowy w [...] Wydział IX Rodzinny i Nieletnich prawomocnym postanowieniem z dnia 7 października 1996 r., sygn. akt RIX Ns[...] , ustanowił J. W. jej opiekunem prawnym. W toku postępowania organ ustalił również, iż Sąd Rejonowy III Wydział Cywilny w [...] postanowieniem z dnia 24 marca 2003 r., sygn. akt III Ns[...] , oddalił powództwo J. W. i B. W. przeciwko Gminie Miasto [...] o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie nieruchomości stanowiących część działki nr [...] i działkę nr [...] z obrębu [...] , natomiast Sąd Okręgowy w [...] postawieniem z dnia 6 października 2003 r. oddalił apelację w tej sprawie. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Wojewoda [...] wyjaśnił, że stosownie do art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami z żądaniem zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części może się zwrócić poprzedni właściciel nieruchomości wywłaszczonej lub jego spadkobiercy. Postępowanie wyjaśniające wykazało zaś, że J. M. nigdy nie byłą właścicielką nieruchomości, które w chwili orzekania były oznaczone jako część działki nr [...] o pow. [...] ha i działka nr [...] o pow. [...] ha. Odnosząc się do zarzutu wnioskodawców niedopuszczenia dowodu z przesłuchania świadków organ stwierdził, że zgromadzone przez organ I instancji dokumenty, w tym orzeczenia organów administracji były wystarczające do ustalenia stanu prawnego nieruchomości objętych wnioskiem o zwrot. Do ustalenia stanu prawnego nieruchomości służą bowiem dokumenty urzędowe, w szczególności odpisy z ksiąg wieczystych, akty notarialne czy orzeczenia organów administracji, które zostały przez organ pierwszej instancji należycie zebrane i ocenione. Na powyższą decyzję, skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wnieśli J. W. i B. W. zarzucając oparcie jej rozstrzygnięcia na decyzjach administracyjnych wydanych z rażącym naruszeniem ówcześnie obowiązującego prawa. W skardze podniesiono, że prawidłowo wydana decyzja [...] nadająca działkę rolną [...] ha wraz z zabudowaniami: szopą kurnikiem i oborą (na podstawie karty ewakuacyjnej wraz z pozostawionym mieniem [...] z dnia 1 kwietnia 1946 r.) została uchylona nieprawidłowo przez organ nadzoru w wyniku zaskarżenia przez osobę nieuprawnioną J. W. z naruszeniem art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o sprzedaży państwowych nieruchomości rolnych oraz uporządkowaniu niektórych spraw, związanych z przeprowadzeniem reformy rolnej i osadnictwa rolnego. W ocenie skarżących, do aktu nadania J. M. działki siedliskowej [...] ha, wykonanie [...] ha, fakt przyznany przez Wojewodę [...] nie podlegający dalszemu dowodzeniu – nie dopisano orzeczenia na działkę rolną [...] ha wraz z zabudowaniami. Ponadto skarżący podali, że nieprawdą jest, że przegrali sprawę o zasiedzenie o sygn. akt II Ns[...] , ponieważ ona wciąż jest niezakończona, nie wydane zostało postanowienie kończące postępowanie, a mimo tego Sąd rozpatrywał nieistniejącą apelację. W odpowiedzi na skargę, Wojewoda [...] podtrzymał stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie z dnia 29 czerwca 2011 r. będącym odpowiedzią skarżących na odpowiedź organu na skargę, skarżący wskazali, że Naczelnik Wydziału Inwestycji Miejskich w piśmie z dnia 1 października 1996 r. stwierdził, że działka [...] należy do ul. [...] . Według skarżących należy uznać, że nie nastąpiło skuteczne przejęcie działki [...] obręb [...] przez Gminę Miasto [...] KW[...] , ponieważ działka ta jest położona przy ul. [...], a dojazd i dojście do tej działki jest tylko od ul. [...] . Poprzednio przed budową drogi istniało jedynie dojście do działki [...] przez działki [...] i część działki [...] , która była zagospodarowana budynkiem gospodarczym –[...] , ponieważ działki stanowiły jedną całość. Powyższe działanie zostało podjęte przez Gminę Miasto [...] 13 stycznia 2009 r. po tym jak wnioskodawcy wystąpili o zwrot własności jako spadkobiercy po matce J. M.. Prawidłowo wg mapy powinny istnieć działki [...] i [...] . Z ksiąg wieczystych nie wynika, żeby Zarząd Gospodarki Terenami był właścicielem działki [...] od 1946 r. a Miejski Zarząd Dróg i Mostów działki [...] także od 1946 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego wpływające na wynik sprawy, naruszenie dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie, wbrew zarzutom skargi, brak jest podstaw do stwierdzenia takiego naruszenia prawa, w konsekwencji więc skarga podlega oddaleniu. Kontroli Sądu podlegała decyzja Wojewody [...] ego z dnia 15 kwietnia 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty [...] z dnia 20 października 2010 r. odmawiająca J. W. i B. W. zwrotu nieruchomości położonych [...] w obrębie ewidencyjnym [...] , oznaczonych jako działka nr [...] i część działki nr [...] stanowiących zaplecze domu przy ul. [...] .. Materialnoprawną podstawę dla wydania zaskarżonego orzeczenia stanowiły przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 – zwanej dalej u.g.n.). Według art. 136 ust. 3 ww. ustawy poprzedni właściciel nieruchomości lub jego spadkobiercy mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli w rozumieniu art. 137 tej ustawy, nieruchomość stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Jak wynika z powyższego, podstawową przesłanką nabycia prawa do żądania zwrotu wywłaszczonej nieruchomości jest wykazanie, że wnioskujący był właścicielem lub jest spadkobiercą właściciela nieruchomości, która następnie została wywłaszczona w drodze decyzji. Zwrotowi mogą podlegać, zatem nieruchomości wywłaszczone, niezależnie od tego, kiedy nastąpiło wywłaszczenie, o ile nastąpiło ono na podstawie obowiązującej wówczas ustawy wywłaszczeniowej. Z kolei art. 216 rozszerza zakres stosowania instytucji zwrotu na nieruchomości nabyte lub przejęte na rzecz Skarbu Państwa na podstawie ustaw taksatywnie wymienionych w tym przepisie oraz przejętych na rzecz państwowych i spółdzielczych przedsiębiorstw gospodarki rolnej i na potrzeby Tatrzańskiego Parku Narodowego. W świetle wskazanych przepisów przez pojęcie "nieruchomość wywłaszczona" należy rozumieć nieruchomość, w stosunku do której Skarb Państwa lub określona jednostka samorządu terytorialnego nabyła prawo rzeczowe w drodze instytucji wywłaszczenia rozumianej ściśle, a zatem na podstawie indywidualnej i konkretnej decyzji wywłaszczeniowej, wydanej na podstawie obowiązujących przepisów ustaw. Przepisy te nie stwarzają natomiast możliwości odzyskiwania nieruchomości przejętych na rzecz Państwa w drodze reformy rolnej bądź na podstawie innych przepisów niż wskazane w art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podsumowując, stwierdzić należy, iż w niniejszej sprawie brak jest podstawowej przesłanki uzasadniającej żądanie skarżącej zwrotu nieruchomości, a mianowicie nie nastąpiło jej wywłaszczenie rozumiane jako odjęcie prawa własności poprzednikom prawnym skarżącej na rzecz Skarbu Państwa z tytułu realizacji celu publicznego. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że orzeczenie Miejskiej Komisji Ziemskiej przy Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w [...] z dnia 10 lipca 1961 r., nr[...] , o nadaniu J. M., matce wnioskodawców, gospodarstwa rolnego o powierzchni [...] ha, nigdy nie stało się ostateczne, gdyż zostało uchylone przez Wojewódzką Komisję Ziemską przy Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w [...] wskutek wniesienia odwołania przez J. W.. Ostateczne natomiast stało się orzeczenie Powiatowej Komisji Ziemskiej przy PMRN w [...] z dnia 19 grudnia 1962 r., nr[...] , o nadaniu na własność i wydaniu J. M. aktu nadania nr [...] na gospodarstwo robotnicze, obejmujące działkę siedliskową o powierzchni [...] ha położonej w [...] przy ul. [...] . Decyzja ta, jako niewzruszona w późniejszych postępowaniach administracyjnych konstytuuje podmiotowo i przedmiotowo komu i w jakim zakresie przysługuje prawo własności do nieruchomości przy ul. [...] w [...] - działka nr [...] o pow. [...] ha. Z akt administracyjnych niniejszej sprawy nie wynika, aby w odniesieniu do wskazanej we wniosku skarżących nieruchomości, nastąpiła zmiana właścicielska i J. M. nabyła prawo własności do działki nr [...] o pow. [...] m² i działki nr [...] o pow. [...] m², z obrębu ewidencyjnego [...] . Z odpisów z ksiąg wieczystych obejmujących przedmiotową nieruchomość wynika, iż właścicielem tych działek jest Gmina Miasto [...] . Dlatego nie jest możliwy zwrot nieruchomości w stosunku do której nie nastąpiło wywłaszczenie zgodnie z art. 136 i 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. Zdaniem Sądu, organy zgromadziły niezbędny do wydania rozstrzygnięcia materiał dowodowy, zebrały dokumenty, przeprowadziły rozprawę administracyjną wraz z oględzinami nieruchomości, dopuściły dowód wypisu z rejestru gruntów, dowód z treści ksiąg wieczystych spornych nieruchomości. Organy podjęły więc szereg czynności w sprawie, prawidłowo oceniły zebrane dowody i prawidło zastosowały przepisy prawa materialnego, wydając rozstrzygnięcie nie naruszające obowiązujących przepisów prawa. W tym stanie rzeczy Sąd uznając skargę za nieuzasadnioną, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji.