II SA/Sz 528/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia NSA: Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. D. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] r., Nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej postanawia: odmówić ustanowienia radcy prawnego. R.D. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na decyzję ostateczną Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] utrzymującą w mocy decyzję organu I instancji o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej. W dniu [...] r. skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez ustanowienie radcy prawnego. W treści wniosku sporządzonego na formularzu PPF R.D. oświadczył, że ma na utrzymaniu niepracującą żonę oraz syna, który podjął studia na Uniwersytecie [...]. Dochód rodziny stanowi emerytura wnioskodawcy [...]zł) oraz jego wynagrodzenie za pracę na ½ etatu ([...] zł), co stanowi miesięcznie brutto [...] zł. Jako posiadany majątek wnoszący wykazał mieszkanie wielkości [...] metrów kwadratowych. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy skarżący podał, że posiada zadłużenie w bankach z tytułu pobranych pożyczek, które spłaca w miesięcznych ratach łącznie w kwocie [...]zł, ponosi w gospodarstwie domowym wydatki wynoszące [...]zł, a na leki rodzina miesięcznie wydaje [...] zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy w zakresie częściowym sąd przyznaje osobie, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest instytucją polegającą na dofinansowaniu osób o bardzo niskich lub zerowych dochodach, w celu zapewnienia im dostępu do sądu. Zasadą wynikającą z art. 199 P.p.s.a. jest bowiem odpłatność postępowania sądowego w zakresie udziału danej osoby w tym postępowaniu. Wyjściem naprzeciw trudnościom majątkowym pokrycia kosztów sądowych jest instytucja prawa pomocy. Przez nią ustawodawca zezwala na odstąpienie od ogólnej zasady odpłatności postępowania związanego z działaniem strony, co jednak wymaga szczególnie wnikliwej oceny składanych wniosków i uzasadnień w nich zawartych ponieważ przyznane zwolnienie jest finansowane ze środków publicznych co oznacza, że składa się na nie całe społeczeństwo. Dlatego też strona powinna podjąć najpierw starania o poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero gdyby nie było to możliwe albo w pełni efektywne zwrócić się o pomoc państwa. Niemożność poniesienia kosztów postępowania powinna być od strony niezależna, a nie wynikać z jej bierności w staraniach czynienia oszczędności zwłaszcza, gdy od dłuższego czasu jest świadoma konieczności albo możliwości wystąpienia na drogę postępowania sądowego. Jednocześnie podkreślenia wymaga okoliczność, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że zachodzą podstawy do przyznania mu prawa pomocy. Analiza powyższych przesłanek prawnych w kontekście okoliczności faktycznych ustalonych na podstawie danych przedstawionych przez R.D. we wniosku nie wykazała, aby zachodziła podstawa do przyznania mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżący posiada stałe źródła dochodu (emerytura i wynagrodzenie za pracę na ½ etatu), które miesięcznie stanowią ok. [...] zł brutto. Miesięczne niezbędne wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania wynoszą, według oświadczenia skarżącego [...] zł, dodatkowo jego rodzina ponosi miesięcznie wydatki na lekarstwa w kwocie [...]zł oraz spłaca raty wynoszące [...] zł z tytułu pożyczek bankowych. Łącznie miesięczne, niezbędne wydatki gospodarstwa domowego skarżącego stanowią kwotę [...] zł, a zatem na pozostałe wydatki związane z utrzymaniem trzyosobowej rodziny pozostaje miesięcznie [...] zł. Jest to kwota, z której skarżący może i powinien wygospodarować środki finansowe niezbędne do dochodzenia swych praw w sądzie, zwłaszcza że z woli ustawodawcy zwolniony został z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania. W tych okolicznościach Sąd odmówił przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie uznając, że wnioskodawca nie wykazał, aby poniesienie wydatku na wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika wiązało się z niebezpieczeństwem uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W związku z powyższym, w oparciu o art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało postanowić jak na wstępie.