II SA/Sz 529/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Sędziowie: Asesor WSA Nadzieja Karczmarczyk – Gawęcka Sędzia WSA Maria Mysiak /spr./ Protokolant Katarzyna Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 sierpnia 2005 r. sprawy ze skargi Z. W.-K. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej o d d a l a s k a r g ę Inspektor Nadzoru Budowlanego zawiadomieniem z dnia [...] r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie samowolnego wybudowania [...] drewnianych domków [...] na działce nr [...] przy ul. [...] w [...]. Podczas oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. INB ustalił, że w okresie od [...] do [...] r. na działce tej Z. W.-K. wybudowała [...] domki [...], bez stosownego pozwolenia właściwego organu. W związku z powyższym Inspektor Nadzoru Budowlanego postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane nałożył na Z. W.-K. obowiązek wykonania określonych czynności w celu doprowadzenia samowolnie wybudowanych domków [...] do stanu zgodnego z prawem. Po spełnieniu przez inwestora nałożonych obowiązków Inspektor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 49 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane oraz art. 123 kpa, nałożył na Z. W.-K. obowiązek uiszczenia opłaty legalizacyjnej w kwocie [...] zł. Na to postanowienie zażalenie wniosła zobowiązana do wniesienia opłaty legalizacyjnej Z. W.-K., wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła, że wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 124 kpa przez brak wskazania podstawy prawnej i sposobu ustalenia wysokości opłaty legalizacyjnej, brak uzasadnienia faktycznego i prawnego do stwierdzenia samowoli budowlanej, brak odniesienia organu pierwszej instancji do wskazywanej okoliczności, że uchybienia przepisom prawa budowlanego zaistniały wskutek wadliwej informacji udzielonej przez pracowników Urzędu Gminy. Ponadto zarzuciła : - niewłaściwe zastosowanie art. 49 ust. 1 i 2 Prawa budowlanego, - uchybienie art. 59f ust. 6, który stanowi, że stosowane obciążenia muszą być umiarkowane i nie mogą doprowadzić do nadmiernego obciążenia inwestora. Wojewódzki Inwestor Nadzoru Budowlanego, postanowieniem z dnia [...] r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 kpa utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ odwoławczy na podstawie akt sprawy stwierdził, że Z. W.-K. świadomie wybudowała przedmiotowe domki [...] bez ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Na podstawie tak bezspornie ustalonego stanu faktycznego INB wydał w dniu [...] r. postanowienie, w którym nałożył na inwestora obowiązek przedłożenia w określonym terminie zaświadczenia Wójta Gminy o zgodności budowy z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, czterech egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Inwestor wywiązał się z nałożonych obowiązków, co dało podstawę do naliczenia opłaty legalizacyjnej. Ustosunkowując się do argumentów skarżącej organ stwierdził, że nie zapoznanie się inwestora z przepisami ustawy Prawo budowlane nie zwalnia go od odpowiedzialności ponoszonej na skutek naruszenia tych przepisów. Ponadto organ dodał, że ustalenie kwoty opłaty legalizacyjnej nie zależy od uznania organu prowadzącego postępowanie. Jej wysokość wynika z odpowiednich przepisów ustawy Prawo budowlane, dotyczących obiektów, których budowa wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę – art. 48, art. 49 i art. 59 f. Skargę na powyższe postanowienie złożyła Z.W.-K. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia, ewentualnie orzeczenie o zapłacie opłaty legalizacyjnej w miarkowanej stosowanie do możliwości finansowych skarżącej wysokości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie: 1. art. 64 Konstytucji przez pozbawienie skarżącej jako współwłaścicielki możliwości korzystania z własności w zakresie prowadzonej od lat działalności gospodarczej będącej jej jedynym źródłem utrzymania w sytuacji, gdy korzystanie to nie jest sprzeczne z innymi przepisami, zaś wniesienie opłaty legalizacyjnej przekracza możliwości płatnicze skarżącej, 2. art. 59f ust. 6 Prawa budowlanego, który nakazuje miarkowanie obciążeń inwestora, przez wymierzenie opłaty legalizacyjnej w wysokości prawie równej wartości domków [...], 3. art. 9 i 10 § 1 kpa przez uniemożliwienie skarżącej, z powodu braku informacji, skorzystania z ewentualnych ulg w płatności opłaty i uniemożliwienie jej wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji przez organ pierwszej instancji. Wojewódzki Inwestor Nadzoru Budowlanego wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Stosownie do treści przepisu art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpatrując skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja, czy też jak w tej sprawie postanowienie, nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Podstawą materialno-prawną rozpoznania sprawy będącej przedmiotem zaskarżonego do sądu postanowienia są przepisy ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). Rozdział 5 tej ustawy, zatytułowany "Rozbudowa i oddawanie do użytku obiektów budowlanych", zawiera przepisy regulujące cały proces budowy, od jej rozpoczęcia aż do oddania do użytku zrealizowanej inwestycji, a także przepisy służące przeciwdziałaniu tzw. samowoli budowlanej. Zgodnie z przepisem art. 48 ust. 1 tej ustawy samowolą budowlaną jest budowanie albo wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części, bez wymaganego pozwolenia na budowę. Niewątpliwie skarżąca w okresie od [...] do [...] r. wybudowała na działce nr [...] w [...] [...] domki [...], które są samowolą budowlaną w rozumieniu zacytowanego powyżej przepisu. Zmiana przepisów, która wprowadzona została ustawą z dnia 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. Nr 80. poz. 718) od dnia 11 lipca 2003 r. umożliwia odstąpienie od nakazu bezwarunkowej rozbiórki takich obiektów i przeprowadzenie ich legalizacji. W tym też kierunku zostało poprowadzone postępowanie administracyjne. W efekcie, po spełnieniu przez skarżącą szeregu warunków ustawowych, możliwym stało się zalegalizowanie spornej budowy. Wobec tego wymierzono opłatę legalizacyjną zgodnie z przepisem art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane. Ustalenia jej wysokości dokonano na podstawie przepisu art. 49 ust. 2 w związku z art. 59 f ust. 1 tej ustawy oraz w oparciu o dane wynikające z załącznika do niej. Stwierdzić należy, że prawidłowo określono poszczególne elementy działania matematycznego, którego wynik stanowi wysokość opłaty legalizacyjnej dla jednego domku: stawkę opłaty (s) przyjęto w kwocie [...] zł., współczynnik kategorii obiektu budowlanego (k) – [...], współczynnik wielkości obiektu budowlanego (w) [...]. Działanie matematyczne jest w tej sytuacji następujące: [...] x [...] x [...] x [...] = [...]. Prawidłowo zatem wysokość opłaty legalizacyjnej dla [...] domków [...] ustalono na kwotę [...] zł. Nie negując trudnej sytuacji materialnej skarżącej podnieść należy, że w każdym przypadku, w którym możliwa jest legalizacja samowoli budowlanej, wymierzona musi być opłata legalizacyjna. Przy tym należy zwrócić uwagę, że zgodnie z art. 49 ust. 2 ustawy Prawo budowlane do opłaty legalizacyjnej stosuje się jedynie ust. 1 art. 59f tej ustawy. Natomiast nie stosuje się przepisu ust 6 art. 59f, naruszenie którego skarżąca zarzuca organowi orzekającemu. Niezależnie od powyższego Sąd stwierdza, że ust. 6 art. 59f Prawa budowlanego w swojej treści w ogóle nie nawiązuje do miarkowania obciążeń inwestora. Sąd nie dopatrzył się również naruszenia przez organy przepisów art. 9 i art. 10 § 1 kpa, które miałoby istotny wpływ na wynik sprawy. Organy nie mogły skarżącej informować o ewentualnych ulgach w opłacie legalizacyjnej, skoro przepisy ustawy Prawo budowlane nie przewidują żadnych ulg w tym zakresie. Faktycznie skarżąca nie została powiadomiona przed wydaniem zaskarżonego postanowienia o możliwości wypowiedzenia się w trybie przepisu art. 10 § 1 kpa, jednak w skardze nie wskazała aby uchybienie to miało jakikolwiek wpływ na podjęte rozstrzygnięcie. Sąd również nie dopatrzył się aby uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Uznając zatem, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, orzeczono jak w sentencji wyroku, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153. poz. 1270 ze zm.)