II SA/Sz 529/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Małgorzata Frej po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 sierpnia 2007 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia w wyniku wznowienia postępowania decyzji w sprawie rejestracji pojazdu I uchyla zaskarżoną decyzję, II stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego Spółki A. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e : Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymaną przez siebie w mocy decyzją z dnia [...] r., nr [...], stwierdziło nieważność decyzji Starosty z dnia [...] r., nr [...] o zarejestrowaniu samochodu ciężarowego marki [...] o nr nadwozia [...] na rzecz T. S. i wydania dowodu rejestracyjnego serii nr [...] oraz tablic rejestracyjnych nr [...]. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że podstawą stwierdzenia nieważności w/w decyzji było rażące naruszenie przez Starostę przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. Nr 98, poz. 602 ze zm.) według stanu prawnego obowiązującego na dzień dokonanej rejestracji, polegające na zarejestrowaniu pojazdu jako ciężarowego, pomimo, iż zmiana jego charakteru z samochodu osobowego na ciężarowy nastąpiła w wyniku przeróbek konstrukcyjnych nie potwierdzonych świadectwem homologacji. W wyniku powzięcia informacji o powyższym fakcie Prezydent Miast , po wznowieniu postępowania, powołując się na art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 73 § 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) i §2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.), decyzją z dnia [...] r., nr [...] - uchylił własną decyzję ostateczną z dnia [...] r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] o nr rej [...], nr podwozia [...] jako samochodu ciężarowego zarejestrowanego na [...], - odmówił rejestracji w/w pojazdu na rzecz [...] jako pojazdu ciężarowego i unieważnił dowód rejestracyjny serii [...]. Uzasadniając decyzję Prezydent Miasta powołał się na fakt stwierdzenia nieważności przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzji Starosty o poprzedniej rejestracji przedmiotowego pojazdu. Powiadomiony o decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...]r., nr [...], Prezydent Miasta , po wznowieniu postępowania, decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. oraz art. 72 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym i §2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów orzekł o: - uchyleniu własnej decyzji z dnia [...] r. w sprawie rejestracji pojazdu marki [...], o nr nadwozia [...], oznaczonego tablicami rejestracyjnymi [...] jako pojazdu ciężarowego, - unieważnieniu dowodu rejestracyjnego serii [...] wydanego na pojazd ciężarowy i wezwaniu strony - Spółki A. - do jego zwrotu, - rejestracji opisanego pojazdu jako samochodu osobowego. Argumentując treść podjętego rozstrzygnięcia Prezydent Miasta opisał dotychczasowy przebieg postępowań związanych z wcześniejszą rejestracją pojazdu oraz stwierdzeniem przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze nieważności decyzji Starosty o jego rejestracji jako samochodu ciężarowego oraz o uchyleniu z tych samych przyczyn, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji Prezydenta Miasta o rejestracji pojazdu i odmowie jego zarejestrowania jako auta ciężarowego. Spółka A. złożyła od tej decyzji odwołanie podnosząc zarzut naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 77, art. 80 k.p.a., a także art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż istnieją podstawy do wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu [...] zarejestrowanego jako samochód ciężarowy w dniu [...] r. oraz naruszenia art. 146 § 1 k.p.a., poprzez przyjęcie, iż decyzja Prezydenta Miasta została skutecznie uchylona i zmieniona decyzją z dnia [...] r. w sytuacji, gdy upłynął 5 letni termin przewidziany w art. 146 § 1 k.p.a. dla możliwości dokonania tej czynności. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. oraz art. 72 ust. 1 pkt 5 ustawy Prawo o ruchu drogowym orzekło o: 1) uchyleniu zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. w części dotyczącej unieważnienia dowodu rejestracyjnego serii [...] i nałożenia na stronę obowiązku jego zwrotu i w tej części umorzyło postępowanie przed organem I instancji, 2) w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy. W uzasadnieniu decyzji Kolegium przytoczyło treść przepisów związanych z zasadami rejestracji pojazdów wskazując, że Prezydent Miasta dokonał pierwotnej rejestracji pojazdu [...] jako samochodu ciężarowego na podstawie dowodu własności pojazdu oraz dowodu rejestracyjnego [...] wydanego przez Prezydenta Miasta dla [...]. Usunięcie z obrotu prawnego decyzji Prezydenta Miasta o rejestracji przedmiotowego pojazdu poprzez jej uchylenie pociągnęło za sobą konieczność wznowienia postępowania w przedmiocie rejestracji pojazdu przez Prezydenta Miasta i wydania decyzji w trybie art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. Wyjaśniając konieczność uchylenia w części zaskarżonej decyzji Prezydenta Miasta o unieważnieniu dowodu rejestracyjnego oraz o wezwaniu strony do jego zwrotu Kolegium stwierdziło, że brak było podstawy prawnej do wydania przez organ I instancji rozstrzygnięcia w tym zakresie. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium uznało za zasadny zarzut naruszenia przez organ I instancji art. 10 k.p.a., które to uchybienie zostało jednak naprawione w postępowaniu odwoławczym, w którym stronie umożliwiono zapoznanie się z aktami sprawy w dniu [...] r. Nadto, Kolegium wyjaśniło, że nie jest właściwe do oceny kwestii skuteczności uchylenia decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r., bowiem decyzja ta w dniu [...] r. stała się ostateczna i jako taka funkcjonuje w obrocie prawnym. Spółka A. zaskarżyła powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzucając jej naruszenie: - art. 145 § 1 pkt 8 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż istnieją podstawy do wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie rejestracji pojazdu marki [...] oznaczonego tablicami rejestracyjnymi o nr [...], zarejestrowanego jako samochód ciężarowy w dniu [...] r., - art. 146 § 1 k.p.a. poprzez przyjęcie, iż decyzja Prezydenta Miast z dnia [...] r. o rejestracji w/w pojazdu została skutecznie uchylona i zmieniona decyzją z dnia [...] r., albowiem upłynął 5 letni termin do dokonania tej czynności, - art. 6 k.p.a., poprzez naruszenie zasady praworządności, - art. 7 k.p.a., poprzez naruszenie obowiązku dokładnego ustalenia stanu faktycznego w sprawie i nieuwzględnienie przy wydawaniu zaskarżonej decyzji słusznego interesu skarżącej, - art. 8 k.p.a., polegającego na naruszeniu obowiązku prowadzenia postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie do organów Państwa, - art. 9 k.p.a., poprzez brak należytej informacji o występujących ewentualnych przeszkodach prawnych dla rejestracji pojazdu nabytego jako samochód ciężarowy. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przeprowadzona kontrola zaskarżonego orzeczenia w ramach określonych przez art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), tj. pod względem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie choć nie wszystkie zawarte w niej zarzuty okazały się uzasadnione. Z regulacji związanych z rejestracją pojazdów określonych w ustawie z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) oraz w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2002 r. w sprawie rejestracji i oznaczania pojazdów (Dz. U. Nr 133, poz. 1123 ze zm.) wynikają odmienne obowiązki strony i organu rejestrującego w odniesieniu do pojazdu rejestrowanego po raz pierwszy, inne zaś w stosunku do pojazdu już wcześniej zarejestrowanego na terenie kraju (art. 72 w/w ustawy, §2 w/w rozporządzenia). Niewątpliwie, w przypadku ponownej rejestracji danego pojazdu na terenie kraju, organ rejestrujący opiera się, m.in. na danych zamieszczonych w poprzednio wydanym dowodzie rejestracyjnym, który stanowi dokument potwierdzający dopuszczenie pojazdu do ruchu i odzwierciedlenie decyzji o rejestracji pojazdu. Uchylenie zatem przez Prezydenta Miasta w dniu [...] r. własnej decyzji z dnia [...] r. o rejestracji samochodu marki [...] o nr nadwozia [...] i jednoczesna odmowa jego zarejestrowania jako pojazdu ciężarowego, mogło stanowić podstawę do wznowienia przez Prezydenta Miasta postępowania w sprawie decyzji z dnia [...] r. o rejestracji tego pojazdu jako ciężarowego na rzecz Spółki A.. Zatem za chybiony Sąd uznał zarzut braku podstaw do wznowienia przez Prezydenta Miasta postępowania zakończonego decyzją tego organu z dnia [...] r. Co do zasady, podzielić można również argumentację Samorządowego Kolegium Odwoławczego , iż przeprowadzenie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania i zakończenie go decyzją o uchyleniu przez Prezydenta Miasta pierwotnej rejestracji pojazdu z dnia [...] r. jako pojazdu ciężarowego znajdowało umocowanie wobec ostatecznej decyzji Prezydenta Miasta z dnia [...] r. o uchyleniu wcześniejszej rejestracji tego pojazdu i odmowie jego zarejestrowania jako pojazdu ciężarowego. Tym niemniej Sąd uznał, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podjęło wszystkich możliwych kroków celem urzeczywistnienia zasady wynikającej z art. 7 k.p.a., który zobowiązuje każdy organ administracji publicznej do stania na straży praworządności. W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta skarżąca Spółka podniosła zarzut naruszenia przez Prezydenta Miasta art. 146 § 1 k.p.a., tj. wydania po upływie 5 lat ([...] r.) decyzji uchylającej wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...]r. o rejestracji będącego przedmiotem sprawy pojazdu jako samochodu ciężarowego. Odnosząc się do tego zarzutu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w stwierdziło, iż nie jest właściwe do oceny zasadności tej decyzji i że jest to decyzja ostateczna funkcjonująca w obrocie prawnym. Sąd uznał, że rzeczywiście Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie jest właściwe do merytorycznej oceny instancyjnej decyzji Prezydenta Miasta dla którego organem wyższej szczebla jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze . Nie oznacza to jednak, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze wrozpoznając sprawę może być całkowicie bierne w sytuacji, gdy rozstrzygnięcie danej sprawy jest bezpośrednio związane z innym orzeczeniem organu administracji publicznej w stosunku do którego Kolegium dostrzeże (lub winno dostrzec) oczywiste naruszenie przepisów prawa kwalifikujące to orzeczenie do stwierdzenia jego nieważności. W takim przypadku Kolegium winno zasygnalizować właściwemu organowi wyższego stopnia potrzebę wyeliminowania z obrotu prawnego ostatecznej decyzji dotkniętej wadą nieważności. W ocenie Sądu, nie odpowiada zasadzie praworządności jak i konstytucyjnej zasadzie państwa prawa takie działanie organu administracji, który podejmuje następczą decyzję w sprawie pomimo dostrzeżenia w decyzji procesowo ją poprzedzającej, nawet ostatecznej, naruszenia przez inny organ prawa w stopniu uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Prowadziłoby to niejako do świadomego sankcjonowania przez organ administracji publicznej decyzji obarczonej wadą nieważności. Zdaniem Sądu, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Jeżeli nawet przyjąć, że organ odwoławczy nie zwróciłby z urzędu uwagi na naruszenie przez Prezydenta Miasta art. 146 § 1 k.p.a. przy wydawaniu decyzji z dnia [...] r., to nie powinien przejść nad tą kwestią do porządku w sytuacji podniesienia tej okoliczności przez stronę skarżącą w odwołaniu. Wówczas, nie podzielając zastrzeżeń strony odwołującej organ winien dać temu wyraz w uzasadnieniu decyzji albo pouczyć stronę o możliwych do podjęcia przez nią działaniach w tym zakresie (np. poprzez prokuratora albo skierowaniu wniosku do właściwego kolegium) lub stosowne czynności podjąć z urzędu, i do czasu uzyskania informacji o efektach tych działań (rozstrzygnięcia w tym przedmiocie) rozważyć możliwość zawieszenia albo przedłużenia własnego postępowania. Sąd stwierdził, że Prezydent Miasta wydając decyzję w dniu [...] r. o uchyleniu, w wyniku wznowienia postępowania, własnej decyzji o rejestracji pojazdu z dnia [...] r., pomimo, iż w osnowie decyzji powołał art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., w istocie nie orzekł w oparciu o tą podstawę prawną, którą stosuje się jedynie wówczas, gdy okaże się, iż wcześniejsza decyzja została wydana w wyniku przestępstwa. Z akt sprawy jak i z powołanej w jej uzasadnieniu decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie wynika, że rejestracja pojazdu nastąpiła w skutek popełnienia przestępstwa, a tylko w takiej sytuacji Prezydent Miasta był uprawniony, pomimo upływu 5 lat, uchylić własną decyzję z dnia [...] r. na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 k.p.a., nie naruszając tym samym postanowień art. 146 § 1 k.p.a. Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd rozważał możliwość wykroczenia poza zarzuty skargi oraz skontrolowania i zajęcia w wyroku rozstrzygnięcia w odniesieniu do decyzji podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy rejestracji przedmiotowego pojazdu [...], korzystając w tym zakresie z uprawnień wynikających z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Ostatecznie Sąd uznał jednak, że naruszyłby w ten sposób swą właściwość ze względu na siedzibę organów wydających w sprawie decyzje (Prezydent Miasta, Samorządowe Kolegium Odwoławcze ), których to orzeczenia powinny podlegać kontroli innych wojewódzkich sądów administracyjnych. Z tych samych powodów Sąd odstąpił od oceny trafności orzeczenia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. oraz utrzymującego je w mocy, po wniosku Starosty o ponowne rozpatrzenie sprawy, orzeczenia tego Kolegium z dnia [...] r. Przystępując do powtórnego rozpoznania sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w weźmie pod uwagę poczynione wyżej wskazania co do dalszego trybu postępowania odwoławczego. Reasumując, wobec uznania, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem zasad postępowania (art. 7 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sad Administracyjny , na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 152 i art. 200 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.