II SA/Sz 529/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wiesław Drabik,, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 sierpnia 2023 r. sprawy ze skargi A. B. i Z. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie dodatku elektrycznego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza I. z dnia [...] r. nr [...]. Burmistrz I. wydał w dniu [...] marca 2023 r. decyzję nr [...] na podstawie art. 28 ust. 5 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2127; dalej "u.o.e."), art. 104 § 1, art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2022 r. poz. 2000 ze zm.; dalej "K.p.a."), w której odmówił Z. B. (dalej "skarżący") przyznania dodatku elektrycznego. Organ I instancji podał, że w dniu 6 grudnia 2022 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie dodatku elektrycznego, w którym jako miejsce zamieszkania wskazał I. ul. [...]/1. Organ I instancji przytoczył treść art. 27 ust. 1, art. 28 ust. 5, art. 33 ust. 1 u.o.e. i podał, że skarżący nie jest odbiorcą końcowym na rachunku za energię elektryczną w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2022 r. poz. 1385; dalej "u.p.e."). Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym podał, że zamieszkuje wraz z żoną A. w I. pod wskazanym adresem we wniosku od 2019 r. Pod ww. adresem jest razem z żoną zameldowany, zaś mieszkanie jest własnością jego córki P. M. i jej męża P. . Umowa o dostarczanie energii jest zawarta z firmą ENEA przez córkę. Córka skarżącego zamieszkuje w [...], lecz opłaty za energię opłaca skarżący z żoną. Według skarżącego, dodatek należy się jemu lub jego córce. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydało w dniu [...] maja 2023 r. decyzję nr [...], w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w spawie i przytoczył treść art. 17 ust. 1 u.o.e. i art. 3 pkt 13, pkt 13a, pkt 13b u.p.e. Organ odwoławczy podał, że z faktury wystawionej przez ENEA SA z 10 listopada 2022 r. wynikało, iż odbiorcą energii elektrycznej w lokalu, wskazanym we wniosku jest córka skarżącego. Powyższe oznaczało, zdaniem organu odwoławczego, że skarżący nie jest odbiorcą końcowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b u.p.e. i nie przysługuje mu przedmiotowy dodatek. Organ odwoławczy wyjaśnił również, że córce skarżącego ww. dodatek również nie służy z uwagi, iż nie zamieszkuje we wskazanym lokalu. Skarżący i jego żona A. B. złożyli skargę na ww. decyzję, która według nich jest krzywdząca, gdyż to oni faktycznie opłacają rachunki za energię elektryczną w mieszkaniu, gdzie są zameldowani i zamieszkują. Do skargi dołączyli kopię wpłaty za energię elektryczną za styczeń 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z 4 lipca 2023 r. skarżący dodatkowo wyjaśnili, że mimo że na rachunku za energię widnieje nazwisko ich córki to opłaty dokonała skarżąca. Podnieśli, że ww. lokalu są zameldowani od 27 listopada 2019 r. i wszystkie rachunki opłacają sami z otrzymywanych emerytur. Przewodniczący Wydziału skierował sprawę do rozpoznania w trybie uproszczonym w składzie trzech sędziów na podstawie art. 119 ust. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2022 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259, dalej "p.p.s.a."). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór w sprawie dotyczy odmowy przyznania dodatku elektrycznego. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić możliwość zaskarżenia decyzji organu odwoławczego z dnia [...] maja 2023 r. przez oboje skarżących. Wskazać należy, że skarżący złożył wniosek o przyznanie ww. dodatku i jest adresatem decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji. Nie ma zatem wątpliwości, że służyła mu skarga do sądu administracyjnego, gdyż jest on stroną w postępowaniu w niniejszej sprawie, bowiem skarży działanie organu, które jest przedmiotem skargi w rozumieniu art. 32 p.p.s.a. Skarżąca nie brała udziału w postępowaniu administracyjnym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji. Nie występowała z wnioskiem o przyznanie ww. dodatku, który uruchomiłby postępowanie administracyjne i nie była adresatem decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji. Skarżąca została uznana za uczestnika postępowania na podstawie art. 33 § 2 p.p.s.a., który również może złożyć skargę do sadu administracyjnego na decyzję, naruszającą jej interes prawny. Skarżąca jest członkiem gospodarstwa domowego, któremu odmówiono przyznania przedmiotowego dodatku. Przechodząc do rozpoznania skargi należy wyjaśnić, że postępowanie dotyczące przyznanie przedmiotowego dodatku uregulowane jest w przepisach u.o.e. Dodatek elektryczny dla gospodarstwa domowego, o którym mowa w art. 27 ust. 1, wynosi 1000 zł (art. 30 ust. 1 u.o.e.). W przypadku gdy zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w tym samym miejscu zamieszkania w 2021 r. wyniosło więcej niż 5 MWh, dodatek elektryczny wynosi 1.500 zł (art. 30 ust. 2 u.o.e.). Wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego składa się na piśmie lub za pomocą środków komunikacji elektronicznej w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 31 ust.1 i 2 u.o.e.). W przypadku, o którym mowa w art. 30 ust. 2, do wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego dołącza się rozliczenie z przedsiębiorstwem energetycznym wykonującym działalność gospodarczą w zakresie obrotu energią elektryczną lub zaświadczenie wydane przez to przedsiębiorstwo potwierdzające, że zużycie energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w tym samym miejscu zamieszkania w 2021 r. wyniosło więcej niż 5 MWh (art. 31 ust. 1a u.o.e.). Jest to jedyny dokument wymagany przez przepisy u.o.e., który należy złożyć do wniosku. Przyznanie przez wójta, burmistrza albo prezydenta miasta dodatku elektrycznego nie wymaga wydania decyzji administracyjnej. Odmowa przyznania dodatku elektrycznego, uchylenie oraz rozstrzygnięcie w sprawie nienależnie pobranego dodatku elektrycznego wymagają wydania decyzji administracyjnej (art. 33 ust. 1 u.o.e.). Do postępowania w sprawie wypłaty dodatku elektrycznego przepisy art. 23 ust. 3, 12 i 13, art. 24a ust. 1 i 2, art. 25 ust. 3 i 4 oraz art. 29-30a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615, 1265 i 2140) stosuje się odpowiednio, przy czym ilekroć w tych przepisach jest mowa o rodzinie, rozumie się przez to gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 27 ust. 3 (art.34 ust. 1 u.o.e.). W sprawach nieuregulowanych w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 34 ust. 2 u.o.e.). Wójt, burmistrz albo prezydent miasta dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków. Jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego wnioskodawcy, wójt, burmistrz albo prezydent miasta może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2. Przepis art. 34 ust. 2 stosuje się. (art. 32 ust. 1 i 2 u.o.e.). Zgodnie z art. 27 ust. 1 u.o.e., dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13b ustawy - Prawo energetyczne, w przypadku gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz. U. z 2022 r. poz. 438, 1561, 1576, 1967 i 2456), do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy. Przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w ust. 1, rozumie się, m.in. osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe)(art. 27 ust. 3 pkt 1 u.o.e.). Pojęcie odbiorcy energii elektrycznej wyjaśnione jest przez odesłanie do przepisów u.p.e. i jest nim odbiorca końcowy energii elektrycznej, dokonujący jej zakupu w celu zużycia w gospodarstwie domowym. Odbiorcą energii elektrycznej jest zatem co do zasady ten kogo łączy umowa o dostarczanie energii z przedsiębiorstwem energetycznym, gdyż ta osoba dokonuje zakupu tej energii. Wbrew twierdzeniom organu, dodatek nie może być wyłącznie przyznany osobie, którą łączy umowa o dostarczenie energii elektrycznej z przedsiębiorstwem energetycznym. Gdyby tak było to zbędne byłyby przepisy art. 28 u.o.e., które dotyczą sytuacji gdy więcej niż jedno gospodarstwo domowe znajduje się pod tym samym adresem. W ocenie Sądu, kwestia zawarcia umowy z przedsiębiorstwem energetycznym ma znaczenie jedynie jako okoliczność faktyczna, a nie przesądzająca o prawie danej osoby do otrzymania przedmiotowego dodatku. Innymi słowy do lokalu, który zajmuje osoba, wchodząca w skład gospodarstwa domowego ubiegającego się o dodatek musi być dostarczana energia elektryczna na podstawie zawartej umowy z przedsiębiorstwem energetycznym, która zasila główne źródło ogrzewania. Wykluczona jest sytuacja żeby o dodatek wystąpiło gospodarstwo domowe, które nielegalnie pobiera prąd. Stany faktyczne występujące na tle przepisów u.o.e. mogą być różne. Przykładowo możliwa jest sytuacja, że o dodatek wystąpią spadkobiercy, zajmujący lokal, w którym prąd dostarczany jest na podstawie umowy zawartej przez spadkodawcę i którzy opłacają za niego rachunki. Podpisanie umowy wiąże się z założeniem licznika. Nie zawsze można sprawy spadkowe szybko uregulować. W ocenie Sądu, nie może być zatem wyłącznym powodem do odmowy przyznania dodatku fakt, że umowę podpisał wcześniej zmarły, a rachunki opłacają inne osoby. Można wyobrazić sobie sytuację, w której o dodatek występuje żona, mimo iż umowę o dostarczanie energii zawarł mąż, który jest marynarzem i na dzień złożenia wniosku jest w trakcie wielomiesięcznego rejsu. Także i w tej sytuacji, według Sądu, fakt podpisania umowy przez innego członka rodziny niż występujący o dodatek, nie może być wyłącznym powodem do odmowy przyznania dodatku. Może zaistnieć również taka sytuacja, jak opisana w art. 28 ust. 1 i ust. 3 u.o.e., że pod jednym adresem zamieszkują rodziny tworzące odrębne gospodarstwa domowe i wówczas dodatek może być przyznany tylko jednemu gospodarstwu i to tylko wnioskodawcy, który złożył wniosek jako pierwszy. Oznacza to, że w takiej sytuacji ustawodawca dopuścił możliwość otrzymania dodatku nie tylko przez osobę, która ma podpisaną umowę z przedsiębiorstwem energetycznym. Przy założeniu, że w lokalu znajduje się jedno główne źródło ciepła zasilane energią elektryczną (jeden licznik energii). Podkreślić należy, że gdyby w lokalu zajmowanym przez skarżących zamieszkiwała córka z mężem, należałoby uznać, że na podstawie art. 28 ust. 1 u.o.e. może być przyznany tylko jeden dodatek dla wszystkich gospodarstw domowych, zamieszkujących pod tym adresem. Skarżący mógłby otrzymać dodatek niezależnie od faktu, że umowę o dostarczenie energii elektrycznej podpisała jego córka w sytuacji gdyby pierwszy złożył wniosek. W projekcie do ww. ustawy (IX.2630) wskazano, że ww. dodatek miał zrekompensować wzrost cen energii elektrycznej jej odbiorcom w gospodarstwach domowych, którzy będą musieli mierzyć się z koniecznością zapłaty wysokich rachunków za energię, zwłaszcza, że część z nich to odbiorcy wrażliwi i ubodzy energetycznie. Projektowana regulacja miała zapewnić bezpieczeństwo energetyczne gospodarstwom domowym i zapewnić im ceny energii elektrycznej na poziomie umożliwiającym opłacenie rachunków. W art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej ujęto zasadę demokratycznego państwa prawnego przez zapis, że "Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej." W art. 32 ust. 1 Konstytucji RP ujęto zasadę równości i zakaz dyskryminacji, przez zapis, że "Wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne". Z powyższymi zasadami koresponduje art. 8 § 1 K.p.a., stanowiący zasadę zaufania do władzy publicznej zgodnie z którą "Organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania". W ocenie Sądu, zastosowanie przepisów u.o.e. nie może być dyskryminujące, osoby znajdujące się w podobnej sytuacji faktycznej i prawnej nie mogą być różnie traktowane przez organy administracji. Dokonując prokonstytucyjnej wykładni przepisów u.o.e. i uwzględniając cel powyższej regulacji należy uznać, że w sytuacji zaistniałej w sprawie istnieje możliwość przyznania dodatku skarżącym po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego. Tym bardziej, że jak wyżej wskazano możliwe było przyznanie ww. dodatku również w sytuacji gdyby pod tym samym adresem zamieszkiwała jego córka, prowadząca odrębne gospodarstwo domowe. Bezspornie główne źródło ogrzewania zostało wpisane do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków (CEEB) i wniosek został złożony w terminie. W ocenie Sądu, organ otrzymując wniosek zobowiązany jest dokonać jego weryfikacji i w przypadku wątpliwości przeprowadzić postępowanie wyjaśniające, w tym wywiad środowiskowy na podstawie art. 32 ust. 2 u.o.e. W toku wywiadu środowiskowego ustala się, czy stan faktyczny danego gospodarstwa domowego jest zgodny z informacjami podanymi we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego (art. 32 ust. 4 u.o.e.). Organ winien ustalić kto faktycznie zamieszkuje pod wskazanym adresem, czy istnieje umowa o dostarczanie energii elektrycznej do danego lokalu, czy w lokalu istnieje główne źródło ciepła zasilane energią elektryczną, kto opłaca rachunki za prąd. Zdaniem Sądu, organ po ustaleniu, że we wskazanym lokalu nie mieszkają inne osoby niż skarżący oraz iż, to skarżący faktycznie opłacają rachunki za prąd i brak jest innego wniosku złożonego dla innego gospodarstwa domowego spod tego samego adresu, organ winien rozpoznać wniosek skarżącego na podstawie art. 33 ust. 1 u.o.e. i albo wypłacić dodatek skarżącemu, albo zakończyć postępowanie decyzją o odmowie przyznania dodatku, w przypadku odmiennych ustaleń i braku zaistnienia przesłanek do przyznania ww. dodatku. Podkreślić należy, że postępowanie w sprawie o przedmiotowy dodatek toczy się w oparciu o przepisy u.o.e. oraz na podstawie art. 34 ust. 3 u.o.e. w sprawach nieregulowanych stosuje się przepisy K.p.a. Postępowanie dowodowe jest uregulowane w przepisach K.p.a., w tym na podstawie art. 86 K.p.a. organ ma możliwość odebrania wyjaśnień od skarżącego. Organ administracji publicznej jest bowiem obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 K.p.a.). Należy pamiętać, że w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 K.p.a.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ zobowiązany jest uwzględnić ww. wskazania Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i c w zw. z art. 135 p.p.s.a., uchylił decyzje wydane przez organy obu instancji.