II SA/Sz 530/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Sędzia NSA Stefan Kłosowski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 października 2021 r. sprawy ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy D. z dnia [...] września 2020 r., nr [...] 1. Decyzją z dnia [...] grudnia 2020 r. nr [...] Wójt Gminy D. na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.) oraz art. 17 ust. 1, art. 17 ust. 1a, 1b, 5 pkt 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.: Dz. U. z 2020 r., poz. 111, ze zm.), odmówił przyznania J. P. (dalej przywoływany jako: "Skarżący"), prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką J. S., która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. W uzasadnieniu decyzji Organ I instancji wskazał, że Skarżący nie spełnia przesłanek określonych w ustawie o świadczeniach rodzinnych. 2. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł Skarżący, w którym powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21.10.2014 (sygn. akt K 38/13), podnosząc, że choroba jego mamy nie pozwala mu na podjęcie jakiejkolwiek pracy. 3. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] lutego 2021 r. nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego w związku z art. 17 ust. 1 i 1b, art. 24 ust. 1, ust. 2, ust. 2a, ust. 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, po rozpatrzeniu odwołania, uchyliło decyzję Organu I instancji w całości i przyznało Skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne w związku z opieką nad matką na okres od dnia 1.10.2020 r. do dnia 30.09.2021 r. w kwocie [...]zł miesięcznie – do dnia 31.12.2020 r., w kwocie [...]zł – od dnia 1.01.2021 r.. W uzasadnieniu swej decyzji Organ odwoławczy wskazał na regulację wynikającą z przepisów art. 17 ust. 1, ust. 1a, ust. 1 b, u.ś.r. Zauważył ponadto, że art. 17 ust. 1b u.ś.r. został poddany kontroli Trybunału Konstytucyjnego, który w wyroku z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 (Dz. U. z 2014 r. poz. 1443) stwierdził, że ww. przepis w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Należy zatem uwzględnić niekonstytucyjność przedmiotowego przepisu i rozpoznać wniosek z pominięciem kryterium wieku, w jakim powstała niepełnosprawność osoby dorosłej. Uwzględniając ww., Kolegium uznało, że biorąc pod uwagę stanowisko sądów administracyjnych a także fakt, że pozostałe przesłanki niezbędne do przyznania świadczenia zostały spełnione, należało przyznać Skarżącemu wnioskowane świadczenie od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. 4. Na powyższą decyzję Skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie podnosząc, że SKO nie uwzględniło daty złożenia wniosku o ustalenie stopnia niepełnosprawności matki Skarżącego, powołał się przy tym na art. 24 ust. 2a u.ś.r 5. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co nastepuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie i Skarżący ma rację. 6. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym w oparciu o przepis art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1842 ze zmianami). 7. Na wstępie przypomnieć należy, że art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137), sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez sąd następuje tylko w przypadku stwierdzenia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przeprowadzona w tak zakreślonych ramach sądowa kontrola legalności zaskarżonej decyzji, a także z mocy art. 135 p.p.s.a. poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, doprowadziła Sąd do uznania, że akty te nie odpowiadają prawu. 8. Przedmiotem kontroli Sądu w sprawie było rozstrzygnięcie dotyczące przyznania Skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką. Z akt wynika, że Organ I instancji dopatrzył się w sprawie przesłanki uniemożliwiających przyznanie Skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, uznając za przeszkodę prawną fakt, że niepełnosprawność matki powstała po 25 roku życia (art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych). Natomiast Organ II instancji przyznając wnioskowane świadczenie przyjął, że wnioskowane świadczenie należy przyznać od miesiąca, w którym wpłynął wniosek o ustalenie prawa do świadczenia (tj. od października 2020 r.) 9. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że stwierdzona wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 21 października 2014 r., (sygn. akt K 38/13) niekonstytucyjność art. 17 ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 111 - dalej jako "ustawa"), w zakresie, w jakim przepis ten różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ze względu na moment powstania niepełnosprawności osoby podopiecznej skutkuje tym, że Organy administracji publicznej powinny rozstrzygać o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego bez tej przesłanki negatywnej. Innymi słowy okoliczność, że niepełnosprawność matki powstała w dorosłym życiu nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania wnioskowanego świadczenia w sytuacji gdyby wnioskodawca spełniał wszystkie pozostałe warunki do tego świadczenia. Wprawdzie Kolegium odniosło się w zaskarżonej decyzji do powyższej kwestii, jednakże nie ma to znaczenia dla oceny tego rozstrzygnięcia, ponieważ ostatecznym powodem uchylenia zaskarżonej decyzji jest nieuwzględnienie przez Organ treści normy art. 24 ust. 2a u.ś.r., mimo przywołania jej w podstawie prawnej rozstrzygnięcia. 10. Zgodnie z art. 24 ust. 2a ustawy, Jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Powyższa norma nie budzi wątpliwości interpretacyjnych. 11. W ocenie Sądu, Organy obu instancji, nie dostrzegając normy art. 24 ust. 2a u.ś.r., mającej zastosowanie w sprawie, naruszyły ją, co skutkować powinno uchyleniem obu rozstrzygnięć. Z niespornego bowiem stanu faktycznego wynika, że wnioskiem z dnia 16.10.2020 Skarżący zwrócił się do Organu I instancji o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z rezygnacją z zatrudnienia i opieką nad matką. W aktach sprawy znajduje się także (znane Organom obu instancji) orzeczenie o stopniu niepełnosprawności matki Skarżącego, z którego wynika, że ustalony stopień niepełnosprawności datuje się od [...] lipca 2020 r. (data złożenia wniosku o wydanie orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). W tej sytuacji nie budzi wątpliwości, że termin 3 miesięcy, o którym mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. został przez Skarżącego zachowany, a zatem świadczenie pielęgnacyjne powinno być Skarżącemu przyznane z uwzględnieniem okoliczności, o których mowa w tym przepisie – począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności – czyli od lipca 2020 r. 12. Mając na uwadze powyższe Sąd stwierdził, że Organy obu instancji nie dokonały właściwej, pełnej oceny całokształtu materiału dowodowego i okoliczności sprawy przez pryzmat przesłanek warunkujących przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, o których mowa w art. 24 ust. 2a u.ś.r. i w konsekwencji nieprawidłowo ustalono datę począwszy od której ustala się prawo do wnioskowanego świadczenia. 13. Podkreślenia też wymaga, że decyzja w sprawie przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego nie jest decyzją uznaniową. To decyzja związana, co oznacza, że Organ zobowiązany jest do przyznania świadczenia w przypadku spełnienia przez wnioskodawcę wszystkich przesłanek określonych w ww. przepisach. 14. Ponownie rozpoznając sprawę, Organ winien uwzględnić przedstawioną wykładnię prawa materialnego oraz kierunek prowadzenia postępowania z wniosku Skarżącego uwzględniając datę złożenia przez Skarżącego wniosku o ustalenie niepełnosprawności matki. 15. Z powyższych powodów, Sąd orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej jej wydanie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.