II SA/Sz 532/12

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. T. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi T. T., I. T., A. T., K. T., A. T., Z. T. na decyzję samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić adwokata. A.T. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. W treści wniosku podał, że wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, jednakże nie wypełnił rubryki 4 formularza przez wskazanie zakresu wnioskowanego prawa pomocy. Wobec powyższego referendarz sądowy wezwaniem z dnia 19 lipca 2012 r. zobowiązał skarżącego do usunięcia braku formalnego złożonego formularza PPF przez wskazanie w terminie 7 dni, od daty otrzymania wezwania, czy dany wniosek obejmuje: - zwolnienie od kosztów sądowych, - częściowe zwolnienie od kosztów sądowych, - ustanowienie radcy prawnego, - ustanowienie adwokata, - ustanowienie doradcy podatkowego, pod rygorem przyjęcia, że złożony wniosek obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W odpowiedzi skarżący oświadczył, że jego wniosek dotyczy zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata i w takim zakresie został poddany rozpoznaniu. Uzasadniając złożony wniosek podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z postępowaniem przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym. Wnioskodawca pracuje jako [...] i z tego tytułu otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto. Żona jest osobą niepełnosprawną. Małżeństwo ma na utrzymaniu syna, który uczy się poza miejscem zamieszkania. Miesięcznie ponoszone wydatki to: opłata za prąd – [...] zł. Do dyspozycji rodziny pozostaje kwota [...] zł. Z.T. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. A.T. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i [...] – letnim synem. Posiadany majątek stanowi mieszkanie o powierzchni [...] m2. Miesięczny dochód rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego pensja wnioskodawcy w wysokości [...] zł brutto oraz renta K.T. w wysokości [...] zł. Rodzina korzysta ze świadczeń pomocy społecznej w ramach których otrzymuje zasiłek pielęgnacyjny wysokości [...] zł, zasiłek rodzinny w wysokości [...] zł oraz na dojazd do szkoły w kwocie [...] zł. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie z zakładu pracy, podające, że miesięczne wynagrodzenie wynosi [...] zł, kserokopię orzeczenia o stopniu niepełnosprawności K.T., zaświadczenie z Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej, o wypłacie zasiłków w łącznej kwocie [...] zł, potwierdzenie wypłaty renty żony w kwocie [...], zaświadczenie lekarskie o pozostawaniu K.T. pod stałą opieką lekarską z powodu schorzeń przewlekłych. Nadto skarżący załączył kserokopie blankietów rachunków opłat za wodę na kwotę [...] zł faktury VAT wystawionej przez aptekę na kwotę [...] zł, potwierdzenie płatności faktury za prąd na kwotę [...] zł, dzieloną w płatności na trzy osoby tj. po [...] zł, spłatę raty kredytu w wysokości [...] zł również dzieloną na trzy osoby tj. w kwocie po [...] zł, faktury za wywóz odpadów na kwotę [...] zł za dwa miesiące, harmonogram spłaty kredytu w banku [...]. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r.(sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Trzyosobowa rodzina skarżącego dysponuje miesięcznym dochodem w wysokości ok. [...] zł, miesięcznie ponoszone niezbędne koszty utrzymania wynoszą ok. [...] zł. Rodzina korzysta ze świadczeń pomocy opieki społecznej. Żona skarżącego jest osobą przewlekle chorą, stale przyjmującą leki, syn uczy się poza miejscem zamieszkania co wiąże się z dodatkowymi kosztami. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.