II SA/Sz 536/06

1 W Y R O K 2 W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 23 listopada 2006r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant Małgorzata Płocharska - Małys po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2006r. sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody z dnia [...]r. Nr [...] w przedmiocie wymeldowania I . o d d a l a skargę, II. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego I. M. [...] złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy i [...] złotych tytułem zwrotu wydatków. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Prezydent Miasta na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. z 2001r. Nr 87 poz. 960 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. – Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z 2000r. z późń. zm.) po przeprowadzeniu postępowania na wniosek I. S., orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego S. S. z lokalu mieszkalnego, położonego przy ul. [...] w [...]. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji wskazał, że postępowanie administracyjne w sprawie wymeldowania S. S. zostało wszczęte na wniosek I. S. - pełnomocnika W. S., która we wniosku podała, iż S. S. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...]. W trakcie postępowania administracyjnego I. S. działająca w imieniu matki W. S. w dniu [...]r. sprzedała powyższy lokal I. G., dlatego postępowanie w niniejszej sprawie kontynuowane było na wniosek obecnej właścicielki lokalu – I.G.. Organ I instancji ustalił, że S. S. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...], nie ma w tym lokalu Jego rzeczy osobistych, nie uczestniczy w kosztach utrzymania lokalu i nie posiada do niego kluczy. S. S. składając zeznanie w dniu [...]r. oświadczył, że nie opuścił lokalu przy ul. [...] w [...], cały czas w nim zamieszkuje, w lokalu tym znajdują się Jego rzeczy osobiste i ponosi koszty utrzymania mieszkania. Wyjaśnienia S. S., w ocenie organu I instancji, nie znalazły potwierdzenia w dowodach zebranych w sprawie. Zdaniem Prezydenta Miasta zarówno z zeznań sąsiadów jak i zeznań domowników wynika, że S. S. nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w [...], nie nocuje w nim, nadto włamał się do przedmiotowego lokalu przy użyciu łomu, próbując upozorować fakt zamieszkiwania. .. W dalszej części uzasadnienia decyzji organ I instancji wskazał, że S. S. w piśmie z dnia [...] r. podniósł, iż nie mieszka w lokalu przy ul. [...] w [...], ponieważ matka – W. S. zmieniła zamki w drzwiach i nie wpuszcza go do lokalu. Organ podkreślił, że S. S. nie podjął jednak żadnych prawem przewidzianych działań umożliwiających mu powrót i ponowne zamieszkanie w przedmiotowym lokalu. Nie przedłożył również dowodów na to, że wystąpił do sądu z pozwem o przywrócenie naruszonego posiadania. Od momentu opuszczenia lokalu przy ul. [...] w [...] swoje potrzeby mieszkaniowe zaspokaja poza miejscem stałego zameldowania. Prezydent Miasta powołał się dalej na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyrażono pogląd, że możliwa do przezwyciężenia w postępowaniu prawnym przyczyna opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, wynikająca z przeszkód faktycznych stosowanych przez najemcę, właściciela lub osobę pozostałą w lokalu, nie wyłącza dopuszczalności zastosowania trybu wymeldowania ustanowionego w art.15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Jeżeli zatem osoba, której postępowanie dotyczy, nie podejmowała środków prawnych zmierzających do przezwyciężenia przeszkód w swobodnym korzystaniu z lokalu i nie powróciła do mieszkania, to stan taki jest równoznaczny z "opuszczeniem dotychczasowego miejsca pobytu" bez wymeldowania (wyrok NSA z dnia 21.06.1991 r. III S.A.395/91 - ONSA 1991, z.3-4, poz.65). S. S. opuszczając dotychczasowe miejsce pobytu stałego nie dopełnił zatem ciążącego na nim w myśl art.15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych obowiązku meldunkowego, polegającego na wymeldowaniu się z tego miejsca najpóźniej w dniu jego opuszczenia. W przedmiotowej sprawie, w ocenie Prezydenta Miasta, spełnione zostały przesłanki określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wobec powyższego organ I instancji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł S. S.. W odwołaniu S. S. podniósł, iż Jego matka W. S. sprzedała przedmiotowy lokal I. G. bez Jego wiedzy i pomimo że był w nim zameldowany. Zdaniem odwołującego się, skoro I. G. posiada mieszkanie, to powinna zapewnić mu inny lokal. S. S. podał, że względu na trudną sytuację finansową i rodzinną przebywał poza lokalem przy ul. [...] w [...]. Obecnie jest osobą bezrobotną - bez prawa do zasiłku. Nie posiada renty, choć przepracował [...] lat fizycznie. Od [...] lat choruje na [...]. Wojewoda decyzją z dnia [....]r. nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks Postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity Dz. U. Nr 87, poz. 960 z póź. zm.) - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 15 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych i wskazał, że w niniejszej sprawie zasadnicze znaczenie miało ustalenie faktu, czy S. S. opuścił przedmiotowy lokal. W ocenie Wojewody w świetle zebranych w sprawie dowodów (oświadczenia stron i zeznania świadków) nie budzi wątpliwości, że S. S. obecnie nie zamieszkuje w lokalu położonym w [...] przy ul. [.... W ocenie organu odwoławczego okoliczności podane przez S. S. w odwołaniu, dotyczące Jego trudnej sytuacji finansowej i rodzinnej nie zmieniają zasadności twierdzenia, że Jego zachowanie polegające na opuszczeniu lokalu wypełnia znamiona przesłanki opuszczenia miejsca stałego zameldowania w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. S. S. nie mieszka bowiem w lokalu przy ul. [...] w [..] i nie podejmował w tym czasie prawnych środków celem umożliwienia mu zamieszkania w miejscu stałego zameldowania. Organ II instancji wyjaśnił dalej, że decyzja o wymeldowaniu S. S. z przedmiotowego lokalu ma za zadanie wyłącznie uporządkowanie i zaktualizowanie ewidencji ludności i zapobiega jedynie utrzymywaniu fikcji w tej ewidencji. Instytucja zameldowania nie przesądza bowiem w żaden sposób o prawie do lokalu, ani też o uprawnieniu do przebywania w nim. W ocenie Wojewody organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami kodeksu postępowania administracyjnego i właściwie ustalił stan faktyczny sprawy na podstawie wszystkich zebranych przez siebie dowodów. W tym stanie organ orzekł jak w sentencji decyzji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie S. S. podniósł argumenty podobne jak w odwołaniu i oświadczył, że nigdy nie opuścił spornego lokalu oraz że ponosił koszty jego utrzymania. Od [...]r. jest osobą bezdomną. Ponadto opisał okoliczności związane z darowizną lokalu na rzecz I. G.. Wskazał też, że I. G. wymieniła zamki w drzwiach uniemożliwiając mu wejście do mieszkania. Podkreślił, że obecnie jest osobą chorą i bezdomną. Wniósł o ponowne i przychylne rozpatrzenie sprawy. Do skargi dołączył zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia [...]r. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w granicach rozstrzygania Sądu zakreślonych w art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), doprowadziła do stwierdzenia, że skarga nie jest zasadna. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 15 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 z późn. zm.), zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzje w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad dwa miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Wyjaśnić trzeba, że za równoznaczną z opuszczeniem lokalu, w rozumieniu cytowanego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, należy uznać nie tylko dobrowolna zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z lokalu i do niego niedopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu (por. wyrok NSA z 12 kwietnia 2001r., sygn. akt VSA3078/00 LEX 78937). W niniejszej sprawie organy I i II instancji po dokonaniu oceny zebranych w sprawie dowodów zasadnie uznały, że opuszczenie lokalu przy ul. [...] w [...] przez S. S. nastąpiło w okolicznościach dających podstawę do wymeldowania. Gdyby nawet przyjąć za punkt wyjścia twierdzenie skarżącego, że uniemożliwiono mu zamieszkiwanie, to okolicznością w sprawie bezsporną jest, że skarżący nie mieszka w przedmiotowym lokalu, nie ma w nim Jego rzeczy osobistych. Niesporne jest również to, że S. S. nie podjął środków prawnych zmierzających do przywrócenia naruszonego posiadania utraconego lokalu. W tym stanie faktycznym wymeldowanie skarżącego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy nie narusza prawa.. Jak trafnie wskazały organy obu instancji, obowiązkiem organów ewidencji ludności jest porządkowanie i aktualizowanie bazy ewidencji ludności, a wydanie decyzji o wymeldowaniu w przypadku zaistnienia ustawowych przesłanek, zapobiega jedynie utrzymywaniu fikcji w tej ewidencji. Instytucja zameldowania nie przesądza bowiem w żaden sposób o prawie do lokalu, ani też o uprawnieniu do przebywania w nim (por. wyrok WSA w Warszawie z 2 czerwca 2005r., IV SA/Wa , LEX 186653). Natomiast podniesione przez skarżącego okoliczności faktyczne dotyczące Jego sytuacji zdrowotnej i finansowej, czy też kwestii związanych z nakładami skarżącego na lokal nie mają wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiocie wymeldowania. W tych okolicznościach, Sąd na podstawie art. 151 cytowanej wyżej ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi skargę jako nieuzasadnioną oddalił. Orzeczenie o kosztach za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu przez radcę prawnego ustanowionego na zasadzie prawa pomocy, zostało wydane na podstawie art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 14 ust. 2 lit "c" rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.).