II SA/Sz 536/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak /spr./, Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 października 2008 r. sprawy ze skargi T. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną w sprawie przyznania uprawnień kombatanckich I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. III. Zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego T. I. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia (...),. T I zwrócił się do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z prośbą o przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o przepisy ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz. U. z 2002 r. Nr 42, poz. 371 ze zm.). Wskazując miejsce, rodzaj i okres represji T I podał, iż w lutym 1941 r. wraz z rodzicami i rodzeństwem został wysiedlony z miejscowości K do obozu przejściowego w Ł, skąd trafił na L. W wyniku przeprowadzonego postępowania Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia (...), nr (...), utrzymaną przez siebie w mocy decyzją z dnia (...), nr (...), odmówił T I przyznania uprawnień kombatanckich uznając, iż brak jest dowodów, które potwierdzałyby pobyt wnioskodawcy w konkretnym obozie przesiedleńczym. Złożona przez stronę skarga na tą decyzję została przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalona wyrokiem z dnia (...)., sygn. akt (...),. T I dnia (...), zwrócił się do organu z ponownym wnioskiem o rozpoznanie jest sprawy i przyznanie uprawnień kombatanckich, który to wniosek został przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych rozpoznany w trybie art. 154 kpa. Ostatecznie, decyzją z dnia (...),., nr (...), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia (...),. o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Organ stwierdził, że brak jest podstaw do zmiany bądź uchylenia swojej wcześniejszej decyzji w sprawie w trybie art. 154 kpa. Kontrolując powyższe orzeczenie na skutek jego zaskarżenia przez T I, Wojewódzki Sąd Administracyjny, wyrokiem z dnia (...)., sygn. akt (...),oddalił skargę, stwierdzając, że kwestionowana przez skarżącego decyzja prawa nie narusza. W dniu (...),. T I sformułował do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów kolejny wniosek, który sprecyzował w piśmie z dnia (...), jako wniosek o wznowienie postępowania oparty o art. 145 § 1 pkt 5 kpa. Do wniosku T I dołączył szereg dokumentów, które udało mu się zgromadzić na potwierdzenie faktu wysiedleń z miejscowości K w okresie II Wojny Światowej oraz obozu przesiedleńczego w Ł przy ul. (...),. Decyzją z dnia (...)., nr (...),Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów, na podstawie art. 149 § 3, art. 148 § 1 i art. 150 § 1 kpa, odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego własną decyzją ostateczną z dnia (...), nr (...). W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że wniosek o wznowienie postępowania winien być złożony w odpowiednim czasie. Art. 148 § 1 kpa stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Wniesienia podania z uchybieniem miesięcznego terminu, o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, skutkuje wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 kpa). Dalej organ zauważył, że T I żąda wznowienia postępowania w oparciu o wskazanie nowego dowodu w sprawie, który nie był znany organowi w dniu wydania decyzji z dnia (...) o odmowie przyznania uprawnień kombatanckich. Nowym dowodem, wedle strony, mają być uzupełniające zeznania świadków – M S oraz ZP. Odnosząc się do podstawy wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 5 kpa Kierownik Urzędu zauważył, że zeznania uzupełniające świadków nie stanowią nowego dowodu w sprawie, bowiem strona miała możliwość ich pozyskania wcześniej zwłaszcza, iż w/w świadkowie składali już oświadczenia w sprawie w dniu (...). i znajdują się one w aktach sprawy. Zatem nie można uznać za wiarygodne, aby strona o podanych przez siebie okolicznościach mogła dowiedzieć się w czasie przed upływem jednego miesiąca od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto, w/w zeznania, stanowiące zdaniem strony podstawę do wznowienia postępowania, nie zmieniają stanu faktycznego sprawy, gdyż okoliczności wskazywane przez stronę, były już przedmiotem rozpoznania przez organ orzekający w trybie zwykłym. T I w trybie art. 127 § 3 kpa złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy zwracając uwagę m.in. na fakt, że w sprawie pojawiły się nowe dowody, które nie były wcześniej znane organowi, tj.: - pismo z Archiwum w P Oddział w K z dnia (...), o ilości osób wysiedlonych na podstawie 2 listy tzw. szkód wojennych, - pisma z Archiwum Państwowego w Ł nr (...), z dnia (...), z (...),z (...),., z (...),. i z (...), - uzupełniające oświadczenia świadków o samym pobycie w obozie przejściowym w Ł jak i o warunkach tam panujących z dnia (...), Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 kpa, decyzją z dnia (...),nr (...),, utrzymał w mocy decyzję własną z dnia (...)., nr (...),o odmowie wznowienia postępowania. Wyjaśniając treść podjętego rozstrzygnięcia Kierownik Urzędu ponowił argumentację przedstawioną w uzasadnieniu decyzji z dnia (...) stwierdzając, że powołane przez stronę oświadczenia świadków nie stanowią nowego dowodu w sprawie, bowiem skarżący miał możliwość ich pozyskania wcześniej w szczególności, iż świadkowie mieszkający w tej samej miejscowości co strona, składali już wyjaśnienia w tej sprawie w dniu (...) Nie można uznać za wiarygodne, aby strona o podanych przez siebie okolicznościach mogła dowiedzieć się w czasie przed upływem jednego miesiąca od dnia złożenia wniosku o wznowienie postępowania. Ponadto, oświadczenia te nie zmieniają stanu faktycznego sprawy, gdyż okoliczności w nich wskazywane były już przedmiotem rozpoznania przez organ orzekający. W związku z powyższym nie sposób uznać, iż strona o nowych okolicznościach mających stanowić podstawę wznowienia postępowania dowiedziała się w przeciągu miesiąca od chwili złożenia wniosku. Na marginesie organ dodał, że przedstawieni przez wnioskodawcę świadkowie nie ubiegali się o przyznanie uprawnień z tytułu pobytu w obozie w Ł przy ul. (...),, ani też nie przedstawili żadnych dowodów mogących tą okoliczność potwierdzić. T I zaskarżył powyższe orzeczenie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze zakwestionował argumentację, która stanowiła dotychczas przyczynę nieuwzględnienia przez Kierownika Urzędu wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich, zawartą w kolejnych decyzjach wydanych w sprawie. W tym zakresie T I podniósł, iż w decyzji z dnia (...),. Kierownik Urzędu podał, jakoby świadkowie nie wspominali o pobycie w obozie przejściowym w Ł, co nie odpowiada stanowi rzeczy, bowiem już w zeznaniach Z P z dnia (...), podała ona (na odwrocie protokołu przesłuchania), że "razem z rodziną P. I, tym samym transportem byłam wywieziona do obozu przejściowego w Ł". Nadto, skarżący podważył wartość powoływanej przez organ ankiety uzyskanej z IPN-u a sporządzonej przez Sekretarza Miasta i Gminy – p. J Ł w dniu (...),. Według ustaleń skarżącego, ankieta ta w większości mija się z prawdą. Na poparcie swych twierdzeń, powołując się na art. 145 § 1 pkt 5 kpa T I wskazał na nowe, w jego ocenie, okoliczności, które nie były dotychczas znane organowi w momencie wydawania decyzji, a mianowicie na: - pismo z Archiwum Państwowego w Ł z dnia (...), w którym potwierdza się pobytu mieszkańców K wywożonych z obozu w latach 1042-1944, co zaprzecza ankiecie z IPN-u, - pismo z Archiwum w P Oddział w K z dnia (...),. podające liczbę 470 osób (właścicieli gospodarstw) na podstawie sporządzonych list poniesionych strat i zniszczeń wojennych mieszkańców K (przy czym jest to tylko liczba właścicieli a nie są wymienieni członkowie rodzin), co również przeczy danym zawartym w ankiecie, według której wysiedlono tylko 245 osób, - pismo z Archiwum w Ł z dnia (...),, które jednoznacznie podaje, że nie zachowały się listy lub wykazy osób wywiezionych z lat 1939-1941 na który figuruje miejscowość K, - pismo z archiwum w Ł z dnia (...), według którego brak jest informacji, czy obóz przesiedleńczy w Ł był oznaczony numerem lub posiadał jakąś nazwę, co potwierdza późniejsze pismo z tego Archiwom z dnia (...),. Odnosząc się do zawartego w uzasadnieniu decyzji stwierdzenia, że przedstawieni w sprawie świadkowie nie ubiegali się o przyznanie uprawnień z tytułu pobytu w obozie w Ł przy ul. (...), ani nie przestawili żadnych dowodów mających to potwierdzić skarżący wskazał, że potwierdzeniem tych faktów są właśnie ich zeznania. Odpowiadając na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem zaskarżenia i kontroli sądu stała się decyzja, mocą której Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił wznowienia postępowania zakończonego ostateczną i prawomocną decyzją odmawiającą T I przyznania uprawnień kombatanckich. Kwestionowana decyzja nie rozstrzyga zatem kwestii zasadności przyznania T I uprawnień kombatanckich lecz o wystąpieniu procesowej przesłanki umożliwiającej wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją organu z dnia (...),nr (...),. Dopiero ewentualne wznowienie postępowania mogłoby stanowić podstawę do przeprowadzenia rozważań co do zaistnienia przesłanek do uchylenia dotychczasowej decyzji i ponownego orzeczenia co do istotny sprawy. Wszczęcie i prowadzenie postępowania w przedmiocie wznowienia postępowania zalicza się do jednego z nadzwyczajnych trybów postępowania, którego skutkiem może być wzruszenie ostatecznej decyzji, którą już rozstrzygnięto sprawę co do jej istoty. W związku z wyjątkowością tego trybu postępowania, który może doprowadzić do uchylenia dotychczasowej ostatecznej decyzji w sprawie, wystąpić muszą szczególne okoliczności, które uzasadniałyby wznowienie postępowania i ponowne rozpoznanie sprawy w kontekście przyczyn stanowiących podstawę wznowienia postępowania. U podstaw odmowy wznowienia postępowania legło to, iż w ocenie organu, wniosek o wznowienie postępowania skarżący złożył z uchybieniem terminu o którym mowa w art. 148 § 1 kpa. Zgodnie z tym przepisem, podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania. Uchybienie tego terminu i nie złożenie skutecznego wniosku o jego przywrócenie skutkować musi wydaniem decyzji o odmowie wznowienia postępowania. Oceniając wniosek T I o wznowienie postępowania Kierownik Urzędu uznał, że okolicznością stanowiącą podstawę do wznowienia (nowym dowodem w sprawie) są zeznania uzupełniające z dnia (...), wcześniej występujących już w sprawie świadków, tj. M S oraz Z P. Tymczasem z akt sprawy wynika, że wraz z wnioskiem z dnia (...), który skarżący sprecyzował jako wniosek o wznowienie postępowania oparty na przesłance zawartej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa, T I przesłał szereg dokumentów, łącznie stanowiących 47 kart. Co do tych dowodów, poza zeznaniami świadków, Kierownik Urzędu w ogóle nie ustosunkował się w kontekście postanowień art. 148 § 1 kpa. Na niektórych dokumentach dołączonych do wniosku o wznowienie, widniejąca data ich sporządzenia nie pozwala na ustalenie daty ich otrzymania przez skarżącego, a w szczególności na stwierdzenie, ponad wszelką wątpliwość, że z dokumentami tymi skarżący zapoznał się wcześniej niż miesiąc przed sporządzeniem wniosku o wznowienie postępowania. Przekładem takim jest pismo z Archiwum Państwowego w Ł z dnia (...),. Skarżący wnosząc o wznowienie postępowania nie wykazał, iż wniosek składa w terminie o którym mowa w art. 148 § 1 kpa, jednakże organ, wbrew obowiązkowi, kwestii tej nie wyjaśnił, np. poprzez zobowiązanie strony do wykazania, kiedy określoną dokumentację uzyskała. Ponadto, Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów w rozważaniach swych dokonał oceny przywoływanych przez skarżącego zeznań uzupełniających świadków, do czego nie był uprawniony bez dokonania uprzedniego wznowienia postępowania w formie postanowienia. Ustalenie, czy istnieją podstawy wznowienia postępowania administracyjnego, może nastąpić wyłącznie w toku postępowania wznowionego. Oparcie przez organ decyzji o odmowie wznowienia postępowania na dokonanej przez siebie ocenie przyczyn wznowienia, przeprowadzonej przed wydaniem postanowienia o wznowieniu postępowania jest niedopuszczalne (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 23 stycznia 2007 r., sygn. akt II SA/Wa 2186/06, Lex nr 328635). Ponownie rozpoznając sprawę organ winien wyjaśnić w jakiej dacie skarżący dowiedział się o nowych dowodach lub okolicznościach faktycznych istniejących lub nie znanych organowi w dniu wydania decyzji z dnia (...),, nr (...),. W zależności od tych ustaleń organ podejmie rozstrzygnięcie co do dopuszczalności wznowienia postępowania. Ocena wartości dowodowej przedłożonych przez skarżącego materiałów będzie mogła nastąpić ewentualnie dopiero po wznowieniu postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny wobec stwierdzenia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i art. 149 § 3 kpa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie przesądzając ostatecznego sposobu jej rozstrzygnięcia, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia (...),, nr (...),. W przedmiocie wykonalności decyzji Sąd orzekł w oparciu o art. 152 powołanej wyżej ustawy, zaś o zwrocie kosztów postępowania obejmującej uiszczony przez skarżącego wpis od wniesionej skargi Sąd orzekł na mocy art. 200 w/w ustawy.