II SA/Sz 538/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędziowie Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Protokolant starszy inspektor sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 stycznia 2026 r. przy udziale Prokuratora Regionalnego w Szczecinie sprawy ze skargi R. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Koszalinie z dnia 18 czerwca 2025 r. nr SKO.4110.1028.2025 w przedmiocie odmowy zmiany decyzji w sprawie skierowania do domu opieki społecznej oddala skargę. Prezydent Miasta K., działając na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej "k.p.a."), art. 106 ust. 1, art. 3 ust. 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (D. U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.; dalej "u.p.s.) wydał w dniu 7 maja 2025 r. decyzję nr [...], w której odmówił zmiany własnej decyzji z dnia 22 lipca 2019 r. nr [...] w przedmiocie umieszczenia R. D. (dalej "skarżący") do Domu Pomocy Społecznej (DPS) dla osób przewlekle psychicznie chorych w P. w części dotyczącej miejsca skierowania. W dniu 7 marca 2025 r. skarżący złożył wniosek o zmianę swojego miejsca pobytu z DPS w P. na DPS w D. , a następnie na DPS we W. . Organ I instancji przeprowadził postępowanie i wyjaśnił, że z uwagi na stan zdrowia skarżącego nie jest możliwa zmiana miejsca jego pobytu, bowiem wskazane przez niego DPS-y nie są przystosowane do opieki nad osobami z zaburzeniami psychicznymi. Skarżący złożył odwołanie od ww. decyzji, w którym domagał się zmiany miejsca swojego pobytu. Podkreślił, że jest zdrowy psychicznie i Sąd Apelacyjny to potwierdził w postanowieniu o sygn. akt [...]. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie wydało w dniu 18 czerwca 2025 r. decyzję nr SKO.4110.1028.2025, w której utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny w sprawie i przytoczył treść art. 54 i art. 59 u.p.s. Organ odwoławczy wskazał, że Sąd Rejonowy w K. Wydział [...] Rodzinny i Nieletnich w postanowieniu z dnia [...] kwietnia 2010 r. orzekł o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Orzeczenie sądu powszechnego - rodzinnego ma charakter prejudycjalny (warunkujący) dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ma to taki skutek, że organ administracji publicznej jest zobowiązany wykonać orzeczenie sądu, które zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na umieszczenie i pobyt w domu pomocy społecznej i ma charakter bezterminowy. Wobec treści takiego orzeczenia sądowego brak zgody strony, jej wycofanie, czy też zmiana okoliczności powodujących wydanie przedmiotowego orzeczenia nie mają znaczenia ani dla rozstrzygnięcia w sprawie skierowania osoby do domu pomocy społecznej, ani umieszczenia jej w takim domu, a organy administracji publicznej nie mogą dokonywać jakichkolwiek własnych ustaleń w przedmiocie zasadności wydanego orzeczenia sądowego. W takim przypadku to sąd opiekuńczy wyjaśnia i dokonuje oceny, czy osoba mająca być umieszczona w domu pomocy społecznej spełnia ustawowe kryteria do takiego umieszczenia nawet wbrew jej woli. Sąd opiekuńczy dokonuje zatem ustalenia, czy dana osoba wskutek choroby nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, a brak opieki zagraża życiu tej osoby. Prawomocne orzeczenie sądu powszechnego z mocy art. 365 § 1 k.p.c. wiąże strony, sąd, który je wydał oraz inne organy państwowe, także organy administracji publicznej. Oznacza to, że organy były zobligowane do wykonania postanowienia Sądu Rejonowy w K., przez wydanie na podstawie art. 59 ust. 1 u.p.s. decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej o określonym typie i profilu dostosowanym do schorzeń osoby potrzebującej, a następnie na mocy art. 59 ust. 2 u.p.s. do wydania decyzji o umieszczeniu skarżącego w odpowiednim domu pomocy społecznej. Organ odwoławczy wyjaśnił, że organ I instancji wydał w dniu 22 lipca 2019 r. decyzję, w której skierował skarżącego do DPS w P. , który jest przystosowany do opieki nad osobami chorymi psychicznie. Jak wynika z wywiadu środowiskowego, skarżący długotrwale choruje na schizofrenię, jednakże nie stosuje się do zaleceń lekarskich, nie przestrzega dyscypliny leczniczej, przez co doszło do zaostrzenia objawów chorobowych. Skarżący ze względu na stan zdrowia wymaga całodobowej stałej opieki i w ocenie organu odwoławczego, jedynie DPS w P. spełnia warunki do pełnienia opieki nad skarżącym. Skarżący złożył skargę na ww. decyzję, w której zaprzeczył swojej chorobie. Jego zdaniem, organy działają na jego niekorzyść. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. W piśmie z dnia 24 października 2025 r. Prokurator Regionalny [...] wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór w sprawie dotyczy odmowy zmiany miejsca pobytu skarżącego z DPS w P. na inny DPS, wskazany przez skarżącego. Podkreślić należy, że pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepisy u.p.s. określają m.in. zadania w zakresie pomocy społecznej oraz rodzaje świadczeń z pomocy społecznej oraz zasady i tryb ich udzielania. Zgodnie z art. 54 ust. 1 u.p.s., osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ustęp 2 tego artykułu stanowi, że osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Stosownie do art. 54 ust. 4 u.p.s., w przypadku gdy osoba bezwzględnie wymagająca pomocy lub jej przedstawiciel ustawowy nie wyrażają zgody na umieszczenie w domu pomocy społecznej lub po umieszczeniu wycofają swoją zgodę, ośrodek pomocy społecznej, centrum usług społecznych, o którym mowa w ustawie z dnia 19 lipca 2019 r. o realizowaniu usług społecznych przez centrum usług społecznych, lub dom pomocy społecznej są obowiązane do zawiadomienia o tym właściwego sądu, a jeżeli osoba taka nie ma przedstawiciela ustawowego lub opiekuna - prokuratora. W myśl art. 59 ust. 1 u.p.s., decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę mieszkańca domu za jego pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej. Decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej, zgodnie z art. 59 ust. 2 u.p.s., wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej. W przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa, z zastrzeżeniem ust. 5. W razie niemożności umieszczenia w domu pomocy społecznej z powodu braku wolnych miejsc, powiadamia się osobę o wpisaniu na listę oczekujących oraz o przewidywanym terminie oczekiwania na umieszczenie w domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 3). Skarżący został skierowany do DPS w P. na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K.. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że jedynie DPS w P. jest przygotowany do opieki nad osobami ze schorzeniami psychicznymi. Skarżący wypiera swoją chorobę, lecz z akt wynika, że cierpi na schizofrenię i nie stosuje się do zaleceń lekarskich. Zdaniem Sądu, organ postąpił prawidłowo, odmawiając skarżącemu zmiany DPS-u, gdyż wskazane przez niego domy pomocy nie są odpowiednie dla osób z chorobami psychicznymi. Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.