II SA/Sz 540/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk Meder /spr./, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 3 września 2009 r. sprawy ze skargi R. M. na decyzję Dyrektora Służby Więziennej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Dyrektora Służby Więziennej na rzecz skarżącej R. M. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] decyzją Nr [...] z dnia [...] r. wydaną na podstawie art. 104 § 1 i 2, art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 Kpa, po rozpatrzeniu odwołania R. M., od decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] Nr [...] z dnia [...] r. odmawiającej przyznania jej pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego, uchylił zaskarżoną decyzję w całości i umorzył postępowanie pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał dotychczasowy przebieg postępowania, z którego wynikało, że R. M., będąca funkcjonariuszem Aresztu Śledczego w[...] , w dniu [...] r. złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Pomoc miała być przeznaczona na budowę, domu jednorodzinnego położonego w miejscowości [...] w gminie [...] . Do wniosku dołączyła dokumenty potwierdzające m.in. fakt budowy, jej zaawansowanie, koszty oraz umowę na okoliczność zaciągnięcia kredytu hipotecznego. Organ ustalił nadto, że R. M. złożyła uprzednio, w tym samym organie, wniosek o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego położonego w miejscowości [...], działka nr[...] , w dniu [...] r. Postępowanie administracyjne w sprawie wniosku Dyrektor Aresztu Śledczego w [...] zakończył wydaniem decyzji Nr D.Kw. [...] z dnia [...] r. odmawiającej przyznania R. M. pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] stwierdził nadto, że decyzja z dnia [...] r. została skutecznie doręczona stronie i stała się ostateczna w administracyjnym toku postępowania. Organ II instancji wskazał również w uzasadnieniu decyzji, że we wniosku o przyznanie pomocy finansowej na budowę domu jednorodzinnego w miejscowości[...] , który wpłynął do organu I instancji w dniu [...] r. strona nie wskazała żadnych nowych dowodów, ani nie podniosła zarzutów, że wcześniejsza decyzja ostateczna była wydana, np. z naruszeniem prawa. Organ odwoławczy dokonując oceny decyzji organu I instancji z dnia [...] r. stwierdził, że decyzja ta rażąco narusza prawo, bowiem jest obarczona wadą określoną w art. 156 § 1 pkt 3 Kpa, co oznacza, że została wydana decyzja w sprawie, która już wcześniej została zakończona decyzją ostateczną. Z uwagi na to, że przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego wyłączają stosowanie sankcji nieważności decyzji w postępowaniu odwoławczym, organ II instancji, zgodnie z art. 138 § 1 pkt 2 Kpa, decyzję z dnia 15 grudnia 2008 r. uchylił i umorzył postępowanie pierwszej instancji. Zdaniem organu odwoławczego decyzja organu I instancji została wydana w sprawie posiadającej przymiot powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), zaś oba wnioski złożone przez skarżącą są tożsame podmiotowo - wnioski złożył ten sam podmiot, do tego samego organu oraz przedmiotowo - wnioski dotyczą tej samej sprawy. Wszczęto zatem postępowanie w tożsamych sprawach, skutkiem czego organ I instancji wydał dwie decyzje rozstrzygając merytorycznie tą samą sprawę. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] R. M. wniosła o uchylenie decyzji Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Aresztu Śledczego w [...] z dnia [...] r. zarzucając rażące naruszenie art. 154 § 1 Kpa przez jego niezastosowanie i nie wydanie decyzji zmieniającej w stosunku do decyzji organu I instancji pomimo, że przemawiał za tym słuszny interes strony a okoliczności faktyczne, które stanowiły odmowę przyznania pomocy finansowej, uległy zmianie. Skarżąca podniosła, iż powodem odmowy uwzględnienia wniosku z [...] r. był brak połączenia z miejscowości [...] do[...] , a wobec istotnej zmiany okoliczności faktycznych - umożliwiających skarżącej dotarcie do miejsca pracy, w zakreślonym ustawą terminie złożyła nowy wniosek. Mając na uwadze, że na mocy poprzedniej decyzji skarżąca nie nabyła żadnego prawa, organ - w przekonaniu skarżącej - w oparciu o art. 154 § 1 Kpa miał możliwość zmiany wydanej decyzji i uwzględnienia wniosku skarżącej. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W ocenie Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w [...] ponownie dołączony przez skarżącą do wniosku rozkład przejazdu z miejscowości [...] do[...] , w żaden sposób nie zmienił stanu faktycznego sprawy i nie miał wpływu na sposób jej rozstrzygnięcia. W świetle obowiązujących przepisów, Żukowo nie jest miejscowością pobliską, zatem stan faktyczny i prawny nie zmienił się na tyle, by zaistniały przesłanki do uchylenia lub zmiany z urzędu, w trybie art. 154 § 1 Kpa decyzji już istniejących i tożsamo rozstrzygających sprawę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje w zakresie swojej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zakres kontroli obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne, postanowienia, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie lub rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., zwanej dalej "P.p.s.a."). Przedmiotem kontroli dokonywanej Sąd jest zbadanie, czy organy administracji w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, gdy jest zgodna z przepisami prawa materialnego i procesowego. Zgodnie z art. 145 § 1 P.p.s.a., uchylenie decyzji przez Sąd ma miejsce gdy: nastąpiło naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (lit. a), naruszenie prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit.b) i naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit.c). Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny nieważności określone w art. 156 § 1 Kpa lub w innych przepisach Sąd jest zobligowany do stwierdzenia nieważności zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze przedstawione powyżej kryteria, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], stwierdził, że wniesiona skarga jest zasadna, chociaż z innych względów, niż wskazywała skarżąca. Sąd administracyjny I instancji, dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, nie jest bowiem, stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przechodząc na grunt niniejszej sprawy, wskazać należy, zaskarżona decyzja została wydana w warunkach, gdy organ odwoławczy - Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej w [...] stwierdził, że organ I instancji Dyrektor Aresztu Śledczego w [...], wydał decyzję w sprawie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego na rzecz R. M. rozstrzygniętej już decyzją inną ostateczną, bez wcześniejszego wyeliminowania z obrotu prawnego tej decyzji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, wydanego na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa wskazał, że organ I instancji orzekł w sprawie posiadającej przymiot powagi rzeczy osądzonej, bowiem oba wnioski R. M. o przyznanie pomocy finansowej na uzyskanie lokalu mieszkalnego były tożsame podmiotowo i przedmiotowo. Zauważyć należy, że zastosowanie przepisu art. 156 § 1 pkt 3 Kpa następuje tylko w przypadku stwierdzenia, że istnieje tożsamość sprawy rozstrzygniętej kolejno po sobie dwoma decyzjami , załatwiającymi sprawę co do istoty, z których pierwsza jest ostateczna. Tożsamość ta będzie istniała, gdy występują te same podmioty w sprawie, dotyczy ona tego samego przedmiotu i tego samego stanu prawnego w nie zmienionym stanie faktycznym tej sprawy(...). Stan faktyczny sprawy musi być brany pod uwagę w ocenie, czy ma miejsce tożsamość sprawy, lecz tylko w odniesieniu do faktów prawotwórczych(...). Elementy prawnie obojętne, nie wpływające w niczym na załatwienie sprawy, powinny być pominięte w ocenie tożsamości sprawy. (por. B.Adamiak, J. Borkowski – Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 7.wydanie.; Wyd. C.H.Beck Warszawa 2005 str. 739-740). W niniejszej sprawie skarżąca twierdziła, że w ponownie złożonym w dniu [...] r. wniosku o przyznanie pomocy finansowej na zakup lokalu mieszkalnego, powołała nowe fakty o charakterze prawotwórczym, które mogły mieć wpływ na dokonanie oceny, czy miejscowość, w której buduje dom jest miejscowością pobliską w rozumieniu art. 85 ust. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 1996 r. o Służbie Więziennej (Dz.U. z 2002 r. Nr 207, poz. 1701 ze zm.). Tymczasem organ odwoławczy w swoim rozstrzygnięciu, powołując się na przymiot powagi rzeczy osądzonej, wskazał na tożsamość podmiotowo-przedmiotową sprawy, jednakże nie zbadał, czy w tak jak twierdziła skarżąca w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które mogły mieć wpływ na prawo skarżącej do pomocy finansowej. Zdaniem Sądu, w kontrolowanym rozstrzygnięciu zabrakło ustaleń dotyczących stanu faktycznego, zaś samo ogólnikowe powołanie się na powagę rzeczy osądzonej jest przedwczesne i niewystarczające do wydania decyzji na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa. Okoliczności dotyczące tożsamości stanu faktycznego winny zostać wnikliwie zbadane przez organ przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego naruszenia przez organy art. 154 Kpa zauważyć należy, że zarzut ten jest nietrafny i proceduralnie nielogiczny, albowiem mógłby mieć ewentualne zastosowanie w odniesieniu do decyzji Dyrektora Aresztu [...] z dnia [...] r., która nie jest jednak przedmiotem skargi. W tych okolicznościach sprawy uznać należało, że wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów postępowania, a naruszenie to miało charakter istotny, albowiem wpływało bezpośrednio na zasadność podjętego przez organ odwoławczy rozstrzygnięcia. Utrzymanie w tej sytuacji zaskarżonej decyzji w obrocie prawnym jest niedopuszczalne. Stosownie do powyższego na podstawie art. 145 § 1 lit. c P.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania uzasadnione jest treścią art. 200 ww. ustawy.