II SA/Sz 540/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Sędziowie Sędzia NSA Danuta Strzelecka-Kuligowska,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 24 października 2013r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uznania za dłużnika alimentacyjnego I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia wyroku. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta Nr [...] , na podstawie art. 2 ust. 9, art. 5 ust. 3, 3a, 3b ustawy z dnia 7 września 2007 o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 1 poz. 7 ze zm.) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) uznał P. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji przytoczył treść art. 5 ust. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i wskazał, że P. K. pismem z dnia [...] r. został zobowiązany do zarejestrowania się w Powiatowym Urzędzie Pracy, jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. P. K. nie dopełnił tego obowiązku, a zatem odmówił rejestracji w urzędzie pracy, jako bezrobotny albo poszukujący pracy. Ponadto organ I instancji ustalił, że P. K. nie wywiązywał się przez okres ostatnich 6 miesięcy w każdym miesiącu ze zobowiązań alimentacyjnych wobec małoletniego P. M. (pismo komornika sądowego z dnia [...]r.). W tych okolicznościach organ uznał P. K. za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych. Decyzja Prezydenta z dnia [...]r. zawierająca pouczenie o sposobie i trybie wniesienia odwołania, doręczona została P. K. w dniu [...] P. K. w odwołaniu (opatrzonym datą sporządzenia [...] r. , a złożonym w organie I instancji w dniu [...] r.) podniósł m.in., że spłaca zadłużenie alimentacyjne i ma to zamiar zrobić jak najszybciej. W ostatnich latach przeżył dwie tragedie - śmierć dzieci. Obecnie wpłaca kwoty wyższe i robi wszystko. aby spłacić zadłużenie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., Nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał m.in., że podczas wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] r. odwołujący się został zobowiązany do zarejestrowania się w PUP jako osoba bezrobotna lub poszukująca pracy. Zobowiązanie to zostało powtórzone w osobnym piśmie wysłanym stronie. Organ I instancji w dniu [...] r. wszczął postępowanie w sprawie uznania strony za uchylającego się od zobowiązań alimentacyjnych na dziecko P. M. w związku z odmową zarejestrowania się w urzędzie pracy. P. K. w piśmie z dnia 29 listopada 2012 r. skierowanym do organu I instancji oświadczył, że nigdy nie zarejestruje się w urzędzie pracy, bo nie chce żadnej pomocy od państwa. W tych okolicznościach organ uznał, że została spełniona przesłanka, o której mowa w art. 5 ust. 3 ustawy. Organ odwoławczy wskazał, że z informacji Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym o stanie egzekucji z dnia 6 listopada 2012 r. wynika, że od dłużnika alimentacyjnego w okresie ostatnich sześciu miesięcy nie wyegzekwowano żadnej kwoty. W tych okolicznościach organ odwoławczy uznał, że wobec spełnienia przesłanki określonej w art. 5 ust. 3 ustawy (odmowa zarejestrowania się w powiatowym urzędzie pracy jako bezrobotny lub poszukujący pracy) i niezaistnienia przesłanki zawartej w art. 5 ust. 3a (wywiązanie się w każdym miesiącu z zobowiązań alimentacyjnych w kwocie nie niższej niż 50% kwoty bieżąco ustalonych alimentów), decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. P. K. wniósł skargę na powyższą decyzję do sądu administracyjnego. Skarżący powtórzył okoliczności wskazane w odwołaniu, poprosił o wyrozumiałość i danie mu szansy na uporządkowanie spraw alimentacyjnych po tak trudnych przejściach. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 zwanej dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, że sąd rozpoznający skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego. Stosownie do art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, ponieważ zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa stanowiącym podstawę stwierdzenia nieważności decyzji określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., to jest z naruszeniem art. 134 w związku z art. 129 § 2 k.p.a. i art. 16 k.p.a. Organ odwoławczy wydał bowiem zaskarżoną decyzję pomimo, że odwołanie od decyzji organu I instancji wniesione zostało po terminie, co zresztą podniósł organ I instancji w piśmie z dnia 7 stycznia 2013 r. przekazującym odwołanie do rozpatrzenia, wskazując, że "odwołanie nie zostało złożone w terminie ustawowym." Z przedłożonych sądowi akt administracyjnych wynika, że decyzja organu I instancji została doręczona skarżącemu w dniu 17 grudnia 2012 r. Tym samym 14-to dniowy termin do wniesienia odwołania, określony w art. 129 § 2 k.p.a. upłynął w dniu 31 grudnia 2012 r. (tj. w poniedziałek). Odwołanie zostało opatrzone datą sporządzenia 31 grudnia 2012 r., lecz złożone zostało w sekretariacie organu I instancji w dniu 2 stycznia 2012 r. (we wtorek), a więc po upływie ustawowego terminu. Rozpatrzenie przez organ odwoławczy odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż w takiej sytuacji organ odwoławczy dokonuje weryfikacji w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która na podstawie art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości (por. uchwała Składu Siedmiu Sędziów NSA z dnia 12 października 1998 r., OPS 11/98, ONSA z 1999 r. Nr 1, poz. 4). Wskazać też trzeba, że warunkiem skuteczności czynności procesowej polegającej na wniesieniu odwołania jest zachowanie ustawowego terminu do jej wniesienia, gdyż uchybienie terminu powoduje bezskuteczność odwołania. Uchybienie terminu do wniesienia odwołania ma miejsce wówczas, gdy zostało złożone po terminie określonym w art. 129 § 2 k.p.a., tj. po 14 dniach od doręczenia. Obowiązkiem organu odwoławczego, przed merytorycznym rozpoznaniem odwołania jest zbadanie w postępowaniu wstępnym, czy odwołanie zostało wniesione w ustawowym terminie. Gdy organ odwoławczy stwierdzi uchybienie terminu do złożenia odwołania, nie może przystąpić do jego merytorycznego rozpoznania, a ma obowiązek wydać postanowienie przewidziane w art. 134 k.p.a. stwierdzające uchybienie terminu. Stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania nie zależy od uznania organu odwoławczego, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Skargę należało zatem uwzględnić, jednak z innych przyczyn niż podnosił to skarżący. Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz na podstawie art. 152 p.p.s.a. orzekł, że wskazana decyzja nie może być wykonana do czasu uprawomocnienia się wyroku.