II SA/Sz 541/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska Sędziowie: Asesor WSA Joanna Wojciechowska /spr./ Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Aneta Kukla po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 września 2007 r. sprawy ze skargi M. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za nieuiszczenie opłaty za przejazd po drogach krajowych oddala skargę. Naczelnik Urzędu Celnego decyzją z dnia [...]r., nr [...] na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym / Dz. U. z 2004r., Nr 204, poz. 2088 z późn. zm./ nałożył na M. M. karę pieniężną w wysokości [...] zł. Z uzasadnienia decyzji wynika, że w dniu [...]r. na odcinku drogi krajowej nr [...] w miejscowości [...] funkcjonariusze Grupy Mobilnej Wydziału Zwalczania Przestępczości przeprowadzili kontrolę pojazdu ciężarowego marki [...] o numerze rejestracyjnym [...], którym kierował M. M. Kierowca, podczas wykonywania przewozu na potrzeby własne, nie posiadał karty opłaty drogowej, czym naruszył art. 87 ust.1 ustawy o transporcie drogowym. M. M. jest rolnikiem i posiada gospodarstwo rolne oraz podlega ubezpieczeniu społecznemu z KRUS. Zgodnie z art. 33 ust. 2 pkt 2 ustawy o transporcie drogowym osoby, które prowadzą działalność wytwórczą w rolnictwie w zakresie upraw rolnych oraz chowu i hodowli zwierząt, ogrodnictwa, warzywnictwa, leśnictwa, rybactwa śródlądowego będące rolnikami w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników /Dz. U. z 1998r., Nr 7, poz. 25 z późn. zm./ , zwolnione są z obowiązku zaświadczenia na przewozy na potrzeby własne. Jednakże nie oznacza, to zwolnienia z obowiązku posiadania opłaty za przejazd po drogach krajowych. W myśl obowiązujących przepisów o transporcie drogowym do zakupu karty opłaty drogowej zobowiązani są przedsiębiorcy jak i podmioty nie będące przedsiębiorcami, w tym rolnicy. Stanowi o tym art. 3 ust. 2 pkt 3 i art. 42 ustawy o transporcie drogowym. Kara pieniężna za naruszenie art. 92 ust.4 ustawy o transporcie drogowym została ustalona zgodnie z pkt 4. 1 załącznika do tej ustawy. M. M. złożył odwołanie od powyższej decyzji i wskazał, że jest ona dla niego krzywdząca. Podał, że podczas wcześniejszych kontroli nikt od niego nie wymagał karty opłaty drogowej. Był przekonany, że obowiązek ten nie dotyczy rolników. Wniósł o umorzenie lub zmniejszenie kary. W dniu [...]r. do Izby Celnej w płynęło pismo M. M. zawierające kopię wyroku nakazowego z dnia [...]r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego w Stargardzie. Dyrektor Izby Celnej decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /Dz. U. z 2000 r., Nr 98 poz.1071 z póź. zm./, art. 33 ust. 1 i ust. 2 pkt 2, art. 42, art. 42a, art. 87 ust. 1 i ust. 2, art. 92 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym / Dz. U. z 2004r., Nr 204, poz. 2088 z późn. zm./, po rozpatrzeniu odwołania M. M, od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego z dnia [...]r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżona decyzję. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że zgodnie z art. 42 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych. W myśl art. 4 ust. 6a w/w ustawy, przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady (EWG) nr 3820/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. Urz. WE L 370 z 31.12.1985). Organ II instancji ustalił, że M. M. wykonywał przewóz drogowy na drodze krajowej nr [...] w dniu [...]r. i nie miał uiszczonej opłaty drogowej. Tym samym, organ I instancji prawidłowo nałożył na M. M. przedmiotową karę pieniężną stosownie do art. 92 w/w ustawy w związku z pkt 4.1 załącznika do w/w ustawy. Na mocy art. 87 ust. 1 w/w ustawy kierowca pojazdu podczas przejazdu wykonywanego w ramach transportu drogowego lub przewozu drogowego, wykonywanego na potrzeby własne, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę opłaty drogowej. Zgodnie z art. 42a ustawy z dnia 6 września 2001r. o transporcie drogowym, przepisami art. 42 stosuje się do podmiotów nie będących przedsiębiorcami, a nie zaliczonych do sektora finansów publicznych. Ustawa z dnia 26 listopada 1998r. o finansach publicznych /Dz. U. z 2003r., Nr 15, poz. 148 z późn. zm./ w art. 5 w związku z art. 1 pkt 3 określa formy organizacyjno-prawne jednostek należących do w/w sektora. W katalogu tych podmiotów nie zostali jednak wymienieni rolnicy, ani osoby fizyczne. Organ II instancji ustosunkował się do nadesłanego przez stronę odpisu wyroku nakazowego z dnia [...]r. sygn. akt [...] Sądu Rejonowego wskazując, że okoliczność ukarania M. M. przez Sąd karą grzywny za naruszenie art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym nie ma znaczenia dla przedmiotowego rozstrzygnięcia. Ukaranie sprawcy za wykroczenie odbywa się na podstawie odrębnego postępowania karnego i toczy się wobec podmiotu realizującego przewóz drogowy równolegle z postępowaniem administracyjnym. Organ II instancji wskazał, że przepisy ustawy o transporcie drogowym nie dają możliwości odstąpienia od wymierzenia kary ani jej obniżenia. M. M. złożył skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego i wniósł o jej zmianę przez odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej zmniejszenie. Wskazał, że decyzja jest dla niego krzywdząca, bowiem nie wiedział, iż rolnicy muszą posiadać kartę opłaty drogowej. Jego sytuacja finansowa nie pozwala mu zapłacić tak wysokiej kary. Podał, że za ten czyn został już skazany przez Sąd Rejonowy wyrokiem sygn. akt [...]. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. Nr 153, poz. 1269 / sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, podmioty wykonujące na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przewóz drogowy zobowiązane są do uiszczania opłaty za przejazd pojazdu samochodowego po drogach krajowych, której maksymalna wysokość nie może być wyższa niż równowartość 800 euro rocznie, z wyłączeniem: 1) przedsiębiorców wykonujących transport drogowy taksówką; 2) pojazdów transportu kombinowanego; 3) pojazdów realizujących komunikację miejską; 4) zakładów pracy chronionej lub zakładów aktywności zawodowej, w przypadku wykonywania przewozów na potrzeby własne. W myśl art. 4 pkt 6a w/w ustawy, przewóz drogowy to transport drogowy lub niezarobkowy przewóz drogowy, a także inny przewóz drogowy w rozumieniu przepisów rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006, str. 1), zwanego dalej "rozporządzeniem (WE) nr 561/2006". Na mocy art. 3 ust.2 ustawy o transporcie drogowym, do przewozów drogowych wykonywanych: 1) w ramach powszechnych usług pocztowych, 2) w ramach usług polegających na przewozie odpadów komunalnych lub nieczystości ciekłych, 3) przez podmioty niebędące przedsiębiorcami, 4) w ramach usuwania skutków awarii lub wypadków pojazdami pomocy drogowej - stosuje się odpowiednio przepisy ustawy dotyczące niezarobkowego przewozu drogowego. W świetle art. 4 pkt 4 ustawy o transporcie drogowym, niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych; Natomiast z art. 4 ust. 5 w/w ustawy wynika, że niezarobkowy krajowy przewóz drogowy to przewóz na potrzeby własne wykonywany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie niewątpliwie M. M. jako kierowca wykonujący niezarobkowy krajowy przewóz drogowy winien uiścić opłatę drogową. Zgodnie z art. 92 w/w ustawy w stosunku do M. M, który wykonywał przedmiotowy przewóz drogowy bez takiej opłaty, organ administracji mógł wymierzyć mu karę pieniężną, której wysokość ustalona jest na podstawie załącznika do w/w ustawy ( art. 92 ust. 4 w zw. z pkt 4.1. załącznika). Zdaniem Sądu, organ administracji działał prawidłowo, zaś zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Okoliczności podnoszone przez skarżącego związane z brakiem wiedzy, iż rolnicy zobowiązani są również o wykupienia karty drogowej oraz zła sytuacja finansowa nie pozwalająca mu na zapłacenie tak wysokiej kary nie mają znaczenia dla rozpoznania niniejszej sprawy. Odnośnie zarzutu skargi, że skarżący za ten czyn został już skazany przez Sąd Rejonowy wyrokiem sygn. akt [...], wyjaśnić należy, iż zgodnie z art. 92 ust. 3 ustawy o transporcie drogowym, jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o których mowa w ust. 1, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, tak jak w przedmiotowej sprawie, stosuje się wyłącznie przepisy niniejszej ustawy. Powyższe oznacza, że w danej sprawie nie powinno toczyć się równolegle z postępowaniem administracyjnym postępowanie w sprawie o wykroczenie z art. 92a ust. 1 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym. Postępowanie organu administracji polegające na wszczęciu postępowania o wykroczenie przeciwko M. M. nie było prawidłowe i w związku z tym Sąd skorzystał z instytucji sygnalizacji, określonej w art. 155 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm./ i powiadomił Dyrektora Izby Celnej o dostrzeżonych uchybieniach. W związku z zawartym w skardze, wnioskiem strony o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej lub jej zmniejszenie, wyjaśnić należy, iż rolą sądu administracyjnego jest jedynie zbadanie czy zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Sąd administracyjny nie jest właściwy do orzekania merytorycznego w konkretnej sprawie i nie może zastępować organów administracji w ich kompetencjach. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.