II SA/Sz 542/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Makowska,, Sędzia WSA Maria Mysiak, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 lipca 2011 r. sprawy ze skargi B. H. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia wniosku I. uchyla zaskarżone postanowienie, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącej B. H. kwotę [...]złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 58 § 1, 2 i 3 oraz art. 59 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 78 ust. 1 i 2 oraz z art. 79 ust. 1, 2, 3 i 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t. jedn. Dz. U. z 2010 r., Nr 102, poz. 651 ze zm.), art. 1 ust. 1 i 2, art. 2 i art. 17 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (t. jedn. Dz. U. z 2001 r., Nr 79, poz. 856 ze zm.) po rozpatrzeniu wniosku B. H. o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia wniosku o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy, położonej w [...] przy ul. [...], działka nr [...] o pow. [...] m2, po wypowiedzeniu dotychczasowej wysokości opłaty przez Wójta Gminy w dniu [...] r., jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości - odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia wniosku. W uzasadnieniu organ podał, że wypowiedzenie wraz z aktualizacją opłaty rocznej wysłano użytkownikowi wieczystemu B. H. na adres [...], ul. [...]. Zaproponowano przyjęcie nowej opłaty rocznej w wysokości [...]zł, począwszy od dnia [...] r. We wniosku nadanym w dniu 21 lutego 2011 r. B. H. domagała się ustalenia, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona albo uzasadniona w innej wysokości oraz przywrócenia terminu do złożenia tego wniosku. Organ odwoławczy ustalił, że adres B. H. – [...], ul. [...], znajduje się cały czas w informacji z rejestru gruntów. Jednak Wójt Gminy kierował dotychczas korespondencję, w tym dotyczącą także opłat za użytkowanie wieczyste, na adres którym w tym okresie posługiwała się B. H., a mianowicie [...], ul. [...]. Na ten adres zostało także wysłane wezwanie z dnia 8 kwietnia 2010 r. do dobrowolnego wpłacenia zaległych należności z tytułu użytkowania wieczystego. Wskazano, że zaległe należności w kwocie [...] zł. (opłata roczna) dotyczą też [...] r.. Wezwanie to otrzymała B. H. w dniu 22 kwietnia 2010 r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem na zwrotnym poświadczeniem odbioru wezwania. W związku z tym, w ocenie organu odwoławczego, wniosek o przywrócenie terminu jest niezasadny. Poza tym organ obszernie przedstawił proceduralne aspekty (funkcję i przesłanki) orzekania o przywróceniu terminu w kontekście przepisów materialnoprawnych, tj. przepisów art. 78 i 79 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Odnosząc te rozważania do okoliczności niniejszej sprawy organ odwoławczy stwierdził, że nie ma decydującego znaczenia dla przywróceniu terminu do złożeniu wniosku sama tylko okoliczność, iż pisemne wypowiedzenie dokonane przez Wójta Gminy w dniu 23 lutego 2009 r. wysłano na adres: [...], ul. [...]. Zdaniem organu odwoławczego, na stronie spoczywa obowiązek dołożenia wszelkiej staranności, aby z faktem konieczności składania określonych pism w terminie do właściwych organów nie wiązały się negatywne skutki dla jej spraw. Okoliczności uchybienia terminowi w niniejszej sprawie Kolegium uznało za zawinione i dlatego wniosek o przywrócenie terminu nie mógł być uwzględniony, ponieważ strona nie uprawdopodobniła braku winy przy składaniu wniosku o przywrócenie uchybionego terminu. Wniosek o przywrócenie uchybionego terminu strona przesłała do Kolegium listem poleconym nadanym dopiero w dniu 21 lutego 2011 r. Istotne znaczenie, w ocenie organu, ma fakt, że na właściwy adres, którym cały czas posługiwała się w tym okresie strona, tj. [...], ul. [...], wysłano wezwanie nr [...] z dnia 8 kwietnia 2010 r. do dobrowolnej zapłaty należności z tytułu użytkowania wieczystego, w tym za [...] r. w kwocie [...] zł. Wezwanie odebrała B. H. w dniu 22 kwietnia 2010r., co potwierdziła własnoręcznym podpisem. Najpóźniej zatem w tym dniu powzięła informację, że Wójt Gminy dokonał podwyższenia opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego do kwoty [...] zł, począwszy od dnia 1 stycznia 2010 r. Organ odwoławczy wskazał, że w myśl art. 58 kpa organ przywraca termin, jeżeli uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony; zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu i dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. W niniejszej sprawie przyczyna uchybienia terminu ustała już w dniu 22 kwietnia 2010r. W tym dniu B. H. z wezwania do zapłaty z dnia 8 kwietnia 2010 r., dowiedziała się, że do dnia 31 marca 2010 r. zobowiązana była do zapłaty za [...] r. opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego działki w zwiększonej, w porównaniu z poprzednimi latami, kwocie wynoszącej [...] zł. W związku z tym organ odwoławczy nie mógł podzielić argumentacji skarżącej, że wezwanie to zostało potraktowane jako kolejny błąd organu. Z wezwania tego jednoznacznie bowiem wynika, jaka jest opłata roczna za użytkowanie wieczyste za [...] r. Jeżeli istniały co do tego wątpliwości zasadne było podjęcie czynności wyjaśniających. Według art. 58 § 2 kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W ocenie organu odwoławczego B. H. powinna mieć świadomość, że termin do dokonania czynności upływał z dniem 29 kwietnia 2010 r. Wniosek o przywrócenie terminu skarżąca nadała listem poleconym dopiero w dniu 21 lutego 2011 r. Zatem wniosek o przywrócenie terminu nie został złożony w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Złożenie przez skarżącą prośby o przywrócenie terminu po upływie prawie 10 miesięcy od dnia ustania okoliczności, które spowodowały niezachowanie terminu do złożenia wniosku kwestionującego wysokość opłaty, uzasadnia odmowę przywrócenia terminu. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła B. H. wnosząc o jego uchylenie. Skarżąca zarzuciła: "naruszenie art. 52 § 2 kodeksu postępowania administracyjnego - poprzez błędne przyjęcie, iż skarżąca nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a tylko po upływie prawie 10 miesięcy od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, w sytuacji, kiedy faktycznie skarżąca dowiedziała się o wypowiedzeniu Wójta Gminy nr [...] z dnia [...] r. w przedmiocie opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, w dniu 14 lutego 2011 r., a w związku z tym, to w tym dniu ustała przyczyna uchybienia terminu, dlatego też, skarżąca wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, w dniu 21 lutego 2011 r. spełniła wszystkie przesłanki do przywrócenia jej terminu przez organ." W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła szczegółową argumentację przemawiającą za trafnością podniesionych przez nią zarzutów. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Rozstrzygające znaczenie w niniejszej sprawie ma ustalenie czy zostały spełnione wszystkie przesłanki dające podstawę do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. W myśl art. 58 kpa organ przywraca termin, jeżeli uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego, brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, a jednocześnie dopełnił czynności, dla której określony był termin. Skarżącej odmówiono przywrócenia terminu, ponieważ organ przyjął, że przyczyna uchybienia terminu ustała w dniu 22 kwietnia 2010 r., tj. wtedy gdy B. H. otrzymała wezwanie do zapłaty datowane na dzień 8 kwietnia 2010 r. Z tego wezwania wynikało, że do dnia 31 marca 2010 r. winna była zapłacić opłatę roczną za [...] r. za użytkowanie wieczyste działki w wyższej kwocie niż poprzednio, a mianowicie [...] zł. Jeżeli wezwanie budziło wątpliwości to skarżąca powinna zwrócić się o ich wyjaśnienie. Skoro w myśl art. 58 § 2 kpa prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu, to zdaniem organu skarżąca powinna dokonać tej czynności w ustawowym terminie, który upływał z dniem 29 kwietnia 2010 r. Jednak skarżąca wniosek o przywrócenie terminu wysłała listem poleconym w dniu 21 lutego 2011 r. Zatem wniosek ten został złożony po upływie 7 dni, od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Natomiast B. H. zarzuciła, że pismo zawierające wypowiedzenie dotychczasowej wysokości rocznej nigdy nie zostało jej doręczone. O dokonanym wypowiedzeniu w dniu 23 lutego 2009 r. dowiedziała się dopiero z postępowania egzekucyjnego prowadzącego przez komornika sądowego w sprawie [...], które było następstwem wydanego nakazu zapłaty w sprawie [...]. prowadzonej przez Sąd Rejonowy . Po otrzymaniu zawiadomienia Komornika z dnia 7 lutego 2001 r. doręczonego jej w dniu 14 lutego 2011 r., udała się do Sądu w celu przejrzenia akt sprawy i wtedy dowiedziała się o wypowiedzeniu przez Wójta Gminy w dniu 23 lutego 2009 r. dotychczasowej wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego. Dlatego składając w dniu 21 lutego 2011 r. prośbę do organu odwoławczego o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ustalenie, iż aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, zachowała ustawowy termin, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa. Skarżąca podkreśliła nadto, że w niniejszej sprawie nie ma znaczenia ustalenie organu, że w rejestrze gruntów wskazany jest jej adres – [...], ul. [...], nie aktualny od prawie [...] lat. Organ dokonujący wypowiedzenia wysokości opłaty wiedział, że skarżąca mieszka przy ul.[...] w [...], ponieważ na ten adres, co najmniej od [...], kierował korespondencję, w tym dotyczącą opłat za użytkowanie wieczyste, jak również wezwanie do zapłaty z [...] r. Poza tym organ ten znał jej aktualny adres zamieszkania, ponieważ w dniu [...] r. strony zawarły ugodę przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w sprawie wysokości opłaty za użytkowanie wieczyste (sygn. akt [...]). W dniu 9 lipca 2010 r. skarżąca informowała też organ o zmianie adresu, a podając aktualny adres wskazała na były adres przy ul. [...] w [...]. Przed odniesieniem się do treści zarzutów sformułowanych przez skarżącą należy wskazać na podstawy normatywne niniejszej sprawy. Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Do wypowiedzenia dołącza się informację o wartości nieruchomości, o której mowa w art. 77 ust. 3, oraz o miejscu, w którym można zapoznać się z operatem szacunkowym. Do doręczenia wypowiedzenia ustawodawca nakazuje stosować przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 78 ust. 1 in fine). Natomiast użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości (art. 78 ust. 2). Na podstawie art. 40 § 1 oraz art. 42 § 1 kpa pisma procesowe doręcza się stronie, a jeżeli jest to osoba fizyczna w jej mieszkaniu lub miejscu pracy. Nie ulega więc wątpliwości, że pismo Wójta Gminy zawierające wypowiedzenie B. H. w wysokości dotychczasowej opłaty rocznej należało przede wszystkim doręczyć jej w miejscu zamieszkania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że o przywróceniu terminu do złożenia wniosku nie decyduje sama okoliczność, że wypowiedzenie to doręczono stronie na adres [...], ul. [...], ponieważ na stronie spoczywa obowiązek dołożenia "wszelkiej staranności, aby z faktem konieczności składania określonych pism w terminie do właściwych organów nie wiązały się negatywne skutki dla ich spraw". Takie stanowisko organu nie ma żadnego prawnego uzasadnienia. Ustawodawca nakazuje bowiem organom administracji publicznej doręczać stronie pisma w miejscu jej zamieszkania. Dopiero prawidłowo doręczone pismo wywołuje skutki prawne. W niniejszej sprawie pismo Wójta Gmin z dnia 23 lutego 2009 r. zawierające wypowiedzenie dotychczasowej opłaty rocznej ma decydujące znaczenie w sprawie, ponieważ jest ono oświadczeniem woli jednej ze stron związanych cywilnoprawną umową użytkowania wieczystego. Oświadczenia woli wywierają skutki prawne z momentem dojścia do widomości drugiej strony stosunku cywilnoprawnego. Skoro druga strona nie otrzymała takiego wypowiedzenia na skutek niewłaściwego wysłania pisma pod nieaktualny adres, to nie może ponosić negatywnych skutków takiego działania organu. Ma racje skarżąca, że organ znał jej aktualne miejsce zamieszkania i to już dużo wcześniej. Wynika to jednoznacznie ze zgromadzonych w sprawie dokumentów: wypowiedzenia wysokości opłaty rocznej z dnia [...] r. (k. 5 akt administracyjnych), postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. (k. 6 akt administracyjnych), wezwanie do zapłaty z dnia [...] r. (k. 8a akt administracyjnych). W tej sytuacji działanie organu, który znał aktualny adres strony i od wielu lat używał go w korespondencji ze stroną, a jednak pismo zawierające podstawową prawnie czynność, jaką jest wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej skierował pod nieaktualny adres, należy ocenić jako istotne naruszenie nie tylko przepisów procedury administracyjnej oraz niespełnienie podstawowych, zasad właściwego działania administracji, a w szczególności prawa strony do uczestniczenia w postępowaniu i prawa do obrony. Należy również podzielić stanowisko skarżącej, co do kwestii kiedy dowiedziała się o dokonanym wypowiedzeniu wysokości opłaty rocznej, przyjmując, że dowiedziała się o tym z treści akt [...]. Sądu Rejonowego. Zatem warunki określone w art. 58 kpa dające podstawę do przywrócenia terminu zostały spełnione. Należy nadto stwierdzić, że doręczenie wezwania do zapłaty dokonane w postępowaniu związanym z wykonaniem nakazu zapłaty wydanym przez sąd powszechny nie jest tożsame z wypowiedzeniem dotychczasowej wysokości opłaty rocznej i zaproponowaniem nowej wysokości tej opłaty, ponieważ tryb postępowania przewidziany w takich sprawach regulują przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami. Dlatego też skutki, o których mowa w art. 58 kpa powstają dopiero po prawidłowym doręczeniu stronie pisma zawierającego wypowiedzenie dotychczasowej wysokości opłaty rocznej i zaproponowanie opłaty w zmienionej wysokości. W związku z tym Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.