II SA/Sz 543/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant starszy sekretarz sądowy Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 6 listopada 2014r. sprawy ze skargi Zarządu Dróg Wojewódzkich na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uprzątnięcia rowu odwodniającego drogi wojewódzkiej oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] r., nr [...] , wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 267), art. 9 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2012 r., poz. 391 ze zm.) oraz art. 2 ust. 10 i art. 3 pkt 19 ustawy z dnia 14 grudnia 2012 r. o odpadach (Dz. U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania Zarządu Dróg Wojewódzkich od decyzji Burmistrza z dnia [...] r., nr [...] w sprawie nakazania uprzątnięcia z rowu odwadniającego drogi wojewódzkiej nr [...] P. - działka nr [...] w obrębie R. – martwego dzika i przekazania zwłok do unieszkodliwiania, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Kolegium podało, że według organu I instancji dzika nie można zaliczyć do zwierząt bezdomnych, dlatego usunięcie jego zwłok nie należy do zadań gminy. Zwłoki dzika są odpadem, a zatem ich usunięcie należy do właściciela odpadu - w tym przypadku do Zarządu Dróg Wojewódzkich. Wydanej decyzji, z uwagi na możliwość wystąpienia epidemii, nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W odwołaniu od decyzji organu I instancji Zarząd Dróg Wojewódzkich zarzucił naruszenie: - art. 3 ust. 2 pkt 15 i art. 5 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; - art. 15 ust. 2 ustawy prawo łowieckie; - art. 2 pkt 10, art. 3 pkt 19 i art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach. W ocenie Zarządu Dróg Wojewódzkich martwy dzik nie stanowi odpadu w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach z uwagi na wyłączenie wskazane w art. 2 pkt 10 tej ustawy. Strona odwołująca wskazała także, że z uwagi na brak uregulowań w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach dotyczących uprzątania zwłok zwierząt żyjących w stanie dzikim, obowiązek ten winien być zweryfikowany w kontekście przepisów odrębnych regulujących status prawny tych zwierząt. Skarżący obszernie wyjaśnił dlaczego jego zdaniem brak jest podstaw prawnych do nałożenia na niego obowiązku uprzątnięcia zwłok dzika. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło zarzutów odwołania i opisaną na wstępie decyzją z dnia [...] r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając swoje stanowisko organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 15 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach utrzymanie czystości i porządku w gminach należy do obowiązkowych zadań własnych gminy. Gminy zapewniają czystość i porządek na swoim terenie i tworzą warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności zapewniają zbieranie, transport i unieszkodliwianie zwłok bezdomnych zwierząt lub ich części oraz współdziałają z przedsiębiorcami podejmującymi działalność w tym zakresie. W ocenie Kolegium, bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że dzik jako zwierzę żyjące w stanie dzikim, nie może zostać uznany za zwierzę bezdomne. Definicja zwierzęcia bezdomnego obejmuje jedynie zwierzęta domowe lub gospodarskie, a zatem takim zwierzęciem może być tylko zwierzę w zasadzie łowne, ale traktowane jak gospodarskie. Tak więc usunięcie martwego dzika nie należy do zadań własnych gminy, wynikających z przywołanych wyżej przepisów. Organ podał dalej, że stosownie do treści art. 5 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach obowiązki utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych należą do zarządu drogi. Zarządcą drogi wojewódzkiej nr [...] P. jest Zarząd Dróg Wojewódzkich, zatem to do jego obowiązków należy utrzymanie czystości i porządku na ww. drodze wojewódzkiej. Odnosząc do zakwestionowania przez stronę odwołującą się faktu uznania przez organ I instancji zwłok dzika za odpad w rozumieniu przepisów o odpadach Kolegium wyjaśniło, że zgodnie z art. 2 ust. 10 ustawy o odpadach, ustawy tej nie stosuje się do zwłok zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż przez ubój, w tym zwierząt uśmierconych w celu wyeliminowania chorób epizootycznych i tych które są unieszkodliwiane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009. Wyłączenie to obejmuje zwłoki zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż przez ubój, ale tylko wtedy, jeżeli są unieszkodliwiane zgodnie z rozporządzeniem nr 1069/2009. Jeżeli nie są tak unieszkodliwiane, są odpadami, do których stosuje się przepisy ustawy o odpadach. Zdaniem organu odwoławczego fakt, że zwłoki dzika są odpadem w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, znajduje swoje potwierdzenie właśnie w treści ww. rozporządzenia (WE). Z jego treści jednoznacznie wynika, że produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego, nieprzeznaczone do spożycia przez ludzi, stanowią potencjalne zagrożenie dla zdrowia ludzi i zwierząt. Produkty te podlegają temu rozporządzeniu. Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego powstają przede wszystkim przy uboju zwierząt do spożycia przez ludzi, przy produkcji wyrobów pochodzenia zwierzęcego, na przykład produktów mlecznych, przy usuwaniu zwierząt martwych oraz podczas stosowania środków zwalczania chorób. Produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego pochodzące z martwych zwierząt łownych powinny podlegać rozporządzeniu jedynie w zakresie, w jakim prawo higieny żywności ma zastosowanie do wprowadzania do obrotu takich zwierząt i wiąże się z operacjami prowadzonymi przez zakłady przetwórstwa dziczyzny. Powyższe wskazuje, że rozporządzenie to nie ma zastosowania do zwierząt, które zostały uśmiercone w wyniku wypadku, czy też zderzenia z pojazdem mechanicznym jak to prawdopodobnie miało miejsce w niniejszej sprawie. Skoro tak, to zwłoki dzika są odpadem w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach, a więc obowiązek ich usunięcia, stosownie do treści art. 5 ust. 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku spoczywa na zarządcy drogi - Zarządzie Dróg Wojewódzkich Za całkowicie chybiony Kolegium uznało zarzut strony wskazujący, że brak wymienienia w art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt zarządcy drogi jako podmiotu uprawnionego do uśmiercenia zwierzęcia zranionego wskazuje, iż zarządca drogi nie jest również uprawniony do podejmowania innych działań skierowanych do zadysponowania rannym zwierzęciem, czy też jego zwłokami. Nie do zaakceptowania przez organ odwoławczy jest stanowisko strony skarżącej, jakoby to podmioty wymienione w art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt były w pierwszej kolejności zobligowane do ustalenia i wskazania podmiotu, który mógłby zadysponować ranny lub też martwym zwierzęciem. Z przedstawionej wyżej argumentacji bezspornie wynika, że zwłoki martwego zwierzęcia łownego są odpadem, a zatem do ich usunięcia zobligowany jest ich posiadacz. W myśl art. 3 pkt 19 ustawy o odpadach przez posiadacza odpadów rozumie się wytwórcę odpadów lub osobę fizyczną, osobę prawną oraz jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej będące w posiadaniu odpadów. Domniemywa się zatem, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. Skarb Państwa, jako właściciel działki numer [...] - obręb R., w imieniu którego działką tą zarządza skarżący, jest więc właścicielem odpadów, na którym spoczywa obowiązek ich usunięcia. W skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Zarząd Dróg Wojewódzkich zarzucił naruszenie: - art. 3 ust. 2 pkt 15 ustawy oraz art. 5 ust. 4 o utrzymaniu czystości i porządku w gminach; - art. 15 ust. 2 ustawy prawo łowieckie; - art. 2 pkt 10, art. 3 pkt 19 oraz art. 21 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach. Wskazując na powyższe strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu podniósł, że podstawę decyzji organów obu instancji stanowił art. 26 ust. 1 i 2 ustawy o odpadach, podczas gdy na mocy art. 2 pkt 10 przedmiotowej ustawy, jej stosowanie w stosunku do zwłok zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż ubój, jest wyłączone. W ocenie skarżącego nie można zgodzić się z twierdzeniami Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że wyłączenie stosowania ustawy o odpadach obejmuje jedynie zwłoki zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż przez ubój, ale tylko wtedy, jeżeli są unieszkodliwiane zgodnie z rozporządzeniem nr 1069/2009. Przepis art. 2 pkt 10 ustawy o odpadach wprowadza generalną zasadę wyłączającą stosowanie ustawy do zwłok zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż przez ubój i dodatkowo wprowadza przykładowe wyliczenie kategorii zwierząt, co do których nie stosuje się ustawy, a mianowicie: "w tym zwierząt uśmierconych w celu wyeliminowania chorób epizootycznych, i które są unieszkodliwiane zgodnie z rozporządzeniem (WE) nr 1069/2009", co potwierdza stanowisko prezentowane przez skarżącego. Nawet przy przyjęciu, że wykładnia prezentowana przez organ II instancji jest prawidłowa, w stanie faktycznym niniejszej sprawy, nie znajdowałaby zastosowania ustawa o odpadach, albowiem nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji organu I instancji, wiązało się z ryzykiem wystąpienia epidemii, co z kolei jest przesłanką do stosowania rozporządzenia (WE) nr 1069/2009. Zarząd Dróg Wojewódzkich wskazał dalej, że w stanie faktycznym sprawy nie zostało ustalone w jaki sposób doszło do śmierci dzikiego zwierzęcia. Prawdopodobne jest zatem twierdzenie, że do śmierci dzika dojść mogło na skutek choroby, tym bardziej że zwierzę leżało w rowie odwadniającym, a nie na jezdni. W związku z powyższym zasadne było objęcie utylizacji zwłok zwierzęcia regulacjami rozporządzenia i tym samym powierzenie tych czynności organom sanitarnym. Zdaniem strony skarżącej, obowiązek uprzątania i unieszkodliwiania zwłok bezdomnych zwierząt spoczywa na gminie. Stanowisko to jest spójne z regulacjami zawartymi w ustawie o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, tj. z art. 3 ust. 2 pkt 15 tej ustawy. Decyzja organu I i II instancji, wynika z błędnej wykładni przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, spowodowanej pominięciem regulacji odrębnych odnoszących się do zwierząt żyjących w stanie wolnym. Skoro zatem w ustawie tej nie został wymieniony obowiązek uprzątania zwłok zwierząt w stanie wolnym (a jedynie w ustawie tej uregulowano kwestie zwierząt bezdomnych), to istnienie takiego obowiązku podlega weryfikacji w ramach przepisów odrębnych odnoszących się do tych zwierząt. Brak jest bowiem uzasadnienia prawnego dla rozciągania obowiązków określonych tą ustawą na szczególny przedmiot jakim są dzikie zwierzęta żyjące w stanie wolnym. Uzasadnienie powyższego stanowi okoliczność, że ustawodawca konsekwentnie posługuje się zarówno zwrotem "zwłok zwierząt bezdomnych" - art. 3 ust. 2 pkt 2c) o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, jak i pojęciem "zwłok zwierząt" występującym w ustawie o odpadach. Skarżący podkreślił dalej, że zwierzyna dziko żyjąca posiada ustawowo określonego właściciela, jak i podmioty obowiązane do podejmowania działań dotyczących tego szczególnego przedmiotu jakim one są. Powyższe ma zasadnicze znaczenie dla przyjęcia, że w przypadku rannych, jak i padłych dzikich zwierząt nie znajdzie względem nich zastosowanie domniemanie określone art. 3 pkt 19 ustawy odpadach. Tym samym, w ocenie Zarządu Dróg Wojewódzkich wykluczyć należy twierdzenie, aby zarządca drogi mógł być posiadaczem odpadów, nawet przy przyjęciu oraz zakwalifikowaniu zwłok zwierzęcych jako odpadu. Dodatkowym uzasadnieniem prawidłowości tego wniosku, zdaniem strony skarżącej, stanowi także zapis art. 33 ust. 3 ustawy o ochronie zwierząt, zgodnie z którym w przypadku konieczności bezzwłocznego uśmiercenia, w celu zakończenia cierpień zwierzęcia, potrzebę jego uśmiercenia stwierdza lekarz weterynarii, członek Polskiego Związku Łowieckiego, inspektor organizacji społecznej, której statutowym celem działania jest ochrona zwierząt, funkcjonariusz Policji, straży miejskiej lub gminnej, Straży Granicznej, pracownik Służby Leśnej lub Służby Parków Narodowych, strażnik Państwowej Straży Łowieckiej, strażnik łowiecki lub strażnik Państwowej Straży Rybackiej. Skoro zatem w kręgu podmiotów uprawnionych i zobowiązanych do działań w przypadku zwierzęcia zranionego, a wymagającego celem skrócenia jego cierpień brak jest wskazania zarządcy drogi publicznej, to logiczną konsekwencją tego faktu jest stwierdzenie, że również zarządca drogi nie jest uprawniony do podejmowania jakichkolwiek działań skierowanych względem zagospodarowania, czy też zadysponowania rannym zwierzęciem, jak i zwłokami zwierzęcymi albowiem nie przysługuje mu względem nich jakikolwiek tytuł prawny oraz obowiązek merytorycznego przygotowania się do podejmowania, chociażby decyzji stwierdzającej śmierć zwierzęcia, jak i jej przyczyny oraz ewentualnych zagrożeń z tym faktem związanych, wobec przypisania go innym podmiotom. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), w związku z art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. dalej "P.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Należy też zauważyć, że zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem oraz w wyżej wskazanych granicach rozstrzygania, doprowadziła Sąd do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać trzeba, że zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2013 r., poz. 1399 ze zm.) do obowiązkowych zadań własnych gminy należy utrzymanie czystości i porządku. Z kolei ust. 2 ww. przepisu zawiera otwarty katalog obowiązków gminy zmierzających do zapewnienia czystości i porządku na terenie gminy oraz tworzenia warunków niezbędnych do ich utrzymania. Spośród wskazanych tam obowiązków pięć z nich dotyczy bezpośrednio zwierząt, a mianowicie: gmina ma obowiązek zapewnić budowę, utrzymanie i eksploatację własnych lub wspólnych z innymi gminami instalacji i urządzeń do zbierania, transportu i unieszkodliwiania zwłok zwierzęcych lub ich części (art. 3 ust 2 pkt 2 lit c ustawy); określić wymagania wobec osób utrzymujących zwierzęta domowe w zakresie bezpieczeństwa i czystości w miejscach publicznych (art. 3 ust. 2 pkt 13 ustawy); zapobiegać bezdomności zwierząt na zasadach określonych w przepisach o ochronie zwierząt (art. 3 ust. 2 pkt 14 ustawy); zapewnić zbieranie, transport i unieszkodliwianie zwłok bezdomnych zwierząt lub ich części oraz współdziałać z przedsiębiorcami podejmującymi działalność w tym zakresie (art. 3 ust. 2 pkt 15 ustawy); znakować obszary dotknięte lub zagrożone chorobą zakaźną zwierząt (art. art. 3 ust 2 pkt 16 ustawy). Jak podnosi w treści skargi strona skarżąca ustawodawca określając obowiązki gminy posługuje się zarówno pojęciem "zwierzę", jak i pojęciem "zwierzę bezdomne". Wyjaśnić w tym miejscu jednak należy, że definicję legalną pojęcia "zwierząt bezdomnych" zawiera art. 4 pkt 16 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r., Nr 106, poz. 1002 ze zm.). Przepis ten stanowi, że ilekroć w ustawie jest mowa o "zwierzętach bezdomnych" – rozumie się przez to zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały. Zgodnie natomiast z treścią powołanego wyżej art. 3 ust. 2 pkt 14 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach gmina zapewnia czystość i porządek na swoim terenie i tworzy warunki niezbędne do ich utrzymania, a w szczególności zapobiega bezdomności zwierząt na zasadach określonych w przepisach o ochronie zwierząt. Jednocześnie art. 11 ust. 1 ustawy o ochronie zwierząt stanowi, że zapewnienie opieki bezdomnym zwierzętom oraz ich wyłapywanie należy do zadań własnych gminy. Wobec powyższego, na gruncie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zwierzęta bezdomne - to zwierzęta domowe lub gospodarskie, które uciekły, zabłąkały się lub zostały porzucone przez człowieka, a nie ma możliwości ustalenia ich właściciela lub innej osoby, pod której opieką trwale dotąd pozostawały. Ustawodawca nie wykorzystał zatem innej definicji legalnej niż zawartej w przepisach ustawy o ochronie zwierząt, a zarazem nie skonstruował odrębnej definicji zwierząt na gruncie ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Stwierdzić więc trzeba, że zakres pojęcia "zwierzę" jest szerszy niż zakres pojęcia "zwierzę bezdomne". Tym samym, gdy ustawodawca posługuje się pojęciem zwierzę, norma zawarta w danym przepisie dotyczy wszystkich zwierząt, nie tylko bezdomnych. Mając powyższe na względzie rozróżnić należy obowiązki gminy dotyczące zwierząt i zwierząt bezdomnych. Odnośnie zatem do zwłok zwierzęcych lub ich części gmina ma jedynie obowiązek zapewnić budowę, utrzymanie i eksploatacje własnych lub wspólnych z innymi gminami instalacji do ich zbierania, transportu i unieszkodliwiania. Powyższy obowiązek jest zdecydowanie czym innym niż zapewnienie zbierania, transportu i unieszkodliwiania zwłok bezdomnych zwierząt lub ich części. Skoro tak, to zadaniem gminy jest zapewnienie budowy, utrzymania i eksploatacji instalacji do zbierania, transportu i unieszkodliwiania zwłok zwierzęcych, a nie zapewnienie ich zbierania, transportu i unieszkodliwiania, gdyż te obowiązki odnoszą się wyłącznie do zwierząt bezdomnych. Słusznie zatem Kolegium wskazało, że dzik nie może zostać zakwalifikowany do tej kategorii zwierząt, a tym samym usunięcie martwego dzika nie należy do zadań własnych gminy. Odnosząc się do naruszenia przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wskazać należy, że zgodnie z art. 5 ust. 4 tej ustawy obowiązki utrzymania czystości i porządku na drogach publicznych należą do zarządu drogi. Do obowiązków zarządu drogi należy także: 1. zbieranie i pozbywanie się odpadów zgromadzonych w urządzeniach do tego przeznaczonych i utrzymanie tych urządzeń w odpowiednim stanie sanitarnym, porządkowym i technicznym; 2. pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń uprzątniętych z chodników przez właścicieli nieruchomości przyległych do drogi publicznej; 3. uprzątnięcie i pozbycie się błota, śniegu, lodu i innych zanieczyszczeń z chodników, jeżeli zarząd drogi pobiera opłaty z tytułu postoju lub parkowania pojazdów samochodowych na takim chodniku. Wyżej wskazany katalog obowiązków nie ma jednak charakteru zamkniętego. Ustawodawca wskazał, że obowiązkiem zarządu drogi jest utrzymanie czystości i porządku na drogach publicznych, a poza tym obowiązki enumeratywnie wymienione w punktach od 1 do 3 przytoczonych powyżej. Ustalenie zakresu obowiązków ciążących na zarządcy drogi na podstawie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach wymaga jednocześnie uwzględnienia przepisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. o odpadach (j.t. Dz. U. z 2013 r., poz. 21 ze zm.). Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 6 tej ustawy odpadem jest każda substancja lub przedmiot, którego posiadacz pozbywa się, zamierza pozbyć się lub do ich pozbycia się jest obowiązany. Art. 4 ust. 3 ustawy upoważnia ministra właściwego do spraw środowiska do określenia w drodze rozporządzenia katalogu odpadów. Wykonanie delegacji ustawowej stanowi rozporządzenie Ministra środowiska z dnia 27 września 2001 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. z 2001 r., nr 112, poz. 1206). Rozporządzenie to wśród odpadów z rolnictwa, sadownictwa, upraw hydroponicznych, rybołówstwa, leśnictwa, łowiectwa oraz przetwórstwa żywności wymienia zwierzęta padłe i ubite z konieczności - kod 02 01 82. Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że padła lub uśmiercona zwierzyna jest odpadem (z zastrzeżeniem, że nie dotyczy to zwłok zwierząt padłych w środowisku naturalnym). W przypadku zwłok zwierząt łownych trudno jednak mówić o wytwórcy odpadów. Rozważyć zatem należy, czy zastosowanie znajdą przepisy tej ustawy dotyczące posiadaczy odpadów. Zgodnie z art. 3 ust. 2 pkt 13 ustawy o odpadach posiadaczem odpadów jest każdy, kto faktycznie włada odpadami (wytwórca odpadów, inna osoba fizyczna, osoba prawna lub jednostka organizacyjna), z wyłączeniem prowadzącego działalność w zakresie transportu odpadów; domniemywa się, że władający powierzchnią ziemi jest posiadaczem odpadów znajdujących się na nieruchomości. W rozumieniu tego przepisu właściciel np. gruntu budowlanego, na którym padło zwierzę łowne jest tym samym posiadaczem odpadu - padłego zwierzęcia. Powyższe przepisy potwierdzają zatem stanowisko Kolegium wyrażone w zaskarżonej decyzji, że to na właścicielu (posiadaczu, zarządzającym) nieruchomości ciąży obowiązek usuwania zwłok zwierzyny łownej. W rozpoznawanej sprawie poza sporem pozostaje fakt, że skarżący Zarząd Dróg Wojewódzkich jest zarządcą drogi wojewódzkiej nr [...] , na odcinku P. - w rozumieniu przepisów ustawy o odpadach i dlatego jako posiadacz odpadu (zwłok dzika) został zobowiązany do jego uprzątnięcia. Nie ulega przy tym wątpliwości, że zastosowanie przepisów ustawy o odpadach w niniejszej sprawie stanowi dopełnienie przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Rację ma więc organ odwoławczy, że wyłączenie zawarte w art. 2 ust. 10 ustawy o odpadach obejmuje zwłoki zwierząt, które poniosły śmierć w inny sposób niż przez ubój, ale tylko wtedy, jeżeli są unieszkodliwiane zgodnie z rozporządzeniem nr 1069/2009, określającym przepisy sanitarne dotyczące produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego, powstałe przede wszystkim przy uboju zwierząt do spożycia przez ludzi, przy produkcji wyrobów pochodzenia zwierzęcego. Jeżeli natomiast zwierzęta nie są tak unieszkodliwiane, są odpadami, do których stosuje się przepisy ustawy o odpadach. Rację ma więc Kolegium, że ww. rozporządzenie nie ma zastosowania do zwierząt uśmierconych w wyniku wypadku, czy też zderzenia z pojazdem mechanicznym. W tym stanie rzeczy, skoro zarzuty podniesione w skardze okazały się nieuzasadnione, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.