II SA/Sz 546/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Grzegorz Jankowski po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. o przyznanie prawa pomocy w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata A. M. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]w przedmiocie zwrotu należności z tytułu otrzymanych przez osobę uprawnioną świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Skarżący złożył również wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z czterema córkami, natomiast w dalszej części oświadczył, że nie pozostaje z nikim we wspólnym gospodarstwie domowym. Jako posiadany majątek podał mieszkanie o powierzchni [...]. Celem doprecyzowania sytuacji majątkowej wnioskodawcy referendarz sądowy wezwaniem z dnia [...]zobowiązał skarżącego do przesłania dowodów potwierdzających wydatki na utrzymanie domu przy ul. [...]oraz mieszkania przy [...], wyciągów z posiadanych rachunków bankowych, oświadczenia, czy płaci alimenty na E., J. i P. i dowodów potwierdzających ich wysokość, kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości wszystkich posiadanych nieruchomości, zaświadczenia z PUP, czy skarżący jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz zaświadczenia z właściwej do spraw opieki społecznej jednostki organizacyjnej gminy dot. liczby osób pozostających w gospodarstwie domowym oraz korzystania z pomocy opieki społecznej w okresie ostatnich dwóch lat. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący oświadczył, że mieszkanie przy ul. [...]jest jego własnością ale aktualnie nie jest w jego posiadaniu, natomiast dom przy ul. [...]należy do jego ojca, który jest na emeryturze i ponosi koszty jego utrzymania, dlatego nie może przedłożyć dowodów potwierdzających wydatki ponoszone na jego utrzymanie. Nadto skarżący oświadczył, że obecnie nie posiada rachunku bankowego, pomimo tego, że jest wspólnikiem w dużej firmie, nie jest też zarejestrowany jako osoba bezrobotna i nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Żądanych dokumentów nie przedłożył. Postanowieniem z dnia [...]. referendarz sądowy odmówił przyznania pomocy prawnej w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz podał, że stosownie do art. 239 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) niniejszej sprawie skarżący jest zwolniony od ponoszenia kosztów z mocy ustawy. W przewidzianym terminie skarżący złożył sprzeciw od powyższego postanowienia wnosząc o jego uchylenie w części dotyczącej odmowy przyznania prawa pomocy i utrzymanie w mocy w części dotyczącej zwolnienia od kosztów. Wnioskodawca podniósł, że nie przedłożył żądanych dokumentów, ponieważ za niektóre z nich być może musiałby ponieść opłatę, a on nie ma pieniędzy, natomiast Sąd może zlecić przeprowadzenie takiego dowodu. Ponadto dane, które zawarł w formularzu PPF muszą wystarczyć Sądowi dla oceny jego sytuacji. A. M. oświadczył, że pozostaje bez środków finansowych do życia przez brak zatrudnienia spowodowany utratą pracy i nie posiada żadnych innych dochodów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Z przepisu tego wynika, zatem jednoznacznie, iż zaskarżenie postanowienia referendarza sądowego w sprawie prawa pomocy wywołuje ten skutek, iż sąd wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje od początku, tzn. tak jakby wniosek ten nie był jeszcze przedmiotem analizy, oceny i rozpoznania. Sąd nie wypowiada się więc o zasadności zaskarżonego sprzeciwem postanowienia (zarządzenia) i nie dokonuje merytorycznego rozpoznania sprzeciwu. Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Biorąc pod uwagę powyższe uregulowania normatywne, należy zauważyć, że w sytuacji, gdy osoba fizyczna spełnia przesłanki określone w powyższym przepisie obowiązkiem Sądu jest przyznanie prawa pomocy. Na podmiocie ubiegającym się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, spoczywa z kolei ciężar wykazania, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zadaniem więc strony, jest niejako przekonanie Sądu, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala uczynić zadość wymogom opłaty kosztów postępowania. W tym celu powinna należycie uzasadnić i uprawdopodobnić okoliczności, które podaje we wniosku o przyznanie prawa pomocy. W gestii Sądu znajduje się już ocena czy strona w sposób należyty uargumentowała zasadność przyznania niniejszej pomocy. Prawidłowe rozpatrzenie słuszności przyznania prawa pomocy wymaga uwzględnienia z jednej strony obciążeń finansowych wnioskodawcy, a drugiej strony – jego możliwości finansowych. Przy ustalaniu możliwości finansowych wnioskodawcy należy mieć na uwadze jego realną sytuację materialną, biorąc pod uwagę dochód w przeliczeniu na członków rodziny oraz obciążenia finansowe w zakresie faktycznie ponoszonych wydatków. Oceniając wniosek A. M. oraz argumenty przedstawione w sprzeciwie Sąd nie znalazł podstaw, by zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie skarżący nie wyjaśnił w pełni swojej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej, a składane przez niego oświadczenia są niespójne, np. w formularzu PPF w oświadczeniu o stanie rodzinnym podaje, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z czterema córkami, a w kolejnej rubryce oświadcza, że nie prowadzi z nikim wspólnego gospodarstwa domowego, w uzasadnieniu wniosku podaje, że jest wspólnikiem w dużej firmie, ale nie może zdradzić w jakiej, po czym wskazuje, że został zwolniony i jest bez pracy i żadnych dochodów. Pomimo tego nie jest zarejestrowany jako osoba bezrobotna oraz nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Nie wyjaśnił również sytuacji swojego mieszkania, podając tylko, że aktualnie nie jest w jego posiadaniu. Skarżący odmówił przedłożenia wszelkich dokumentów twierdząc, że nie stać go na ponoszenie opłat z tego tytułu, gdy tymczasem większość z nich wydawana jest bezpłatnie. Ciężar zgromadzenia dowodów dotyczących jego sytuacji finansowej przerzucił natomiast na Sąd, podnosząc, że Sąd może zlecić przeprowadzenie potrzebnych dowodów dotyczących jego sytuacji finansowej. W świetle powyższego należy stwierdzić, że skarżący w dalszym ciągu nie wykazał, by przyznanie mu prawa pomocy było zasadne. Skarżący w uzasadnieniu złożonego wniosku przede wszystkim nie wskazał udokumentowanych okoliczności motywujących niemożność poniesienia kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika. Nie przedłożył także stosownych dokumentów na skutek wezwania w tym przedmiocie, chociaż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego, ale także poparcia powoływanych okoliczności środkami dowodowymi. W realiach niniejszej sprawy, podniesione przez skarżącego okoliczności, na których oparł swój wniosek o przyznanie prawa pomocy, zostały w istocie jedynie opisane, ale nie wykazane, czyli dowiedzione, udokumentowane, udowodnione (postanowienie NSA z dnia 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ189/11). Z powyższych względów na podstawie art. 245 § 3 w związku z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.