II SA/Sz 546/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 listopada 2013 r. sprawy ze skargi A. A. na decyzję Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dziekana Wydziału i Rektora Uniwersytetu z dnia [...] r. ,[...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Dziekan Wydziału [...] , decyzją z dnia [...] r., [...] działając na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., poz. 572 ze zm.), art. 104 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego oraz § 42 ust. 2 pkt 1 regulaminu studiów wyższych w Z. (uchwała nr 16 Senatu ZUT w Szczecinie z dnia 26 marca 2012 r.) – skreśliła A. A. z listy studentów Z. z dniem [...] r., z uwagi na brak postępów w nauce. W uzasadnieniu decyzji Dziekan wskazała, że pomimo niespełnienia warunków rejestracji na semestr VII, przychyliła się do prośby A. A. i wyjątkowo zarejestrowała go na semestr VII w roku akademickim 2012/2013, pod rygorem skreślenia z listy studentów (pismo z dnia [...] r., L.dz. [...]). A. A. w dalszym ciągu nie spełnia postanowień uchwały Rady Wydziału Techniki Morskiej i Transportu nr 277/4 z dnia 26 czerwca 2012 r., określającej wartość liczb definiujących minimalną liczbę punktów ECTS wymaganą przy rejestracji na kolejny semestr. Wobec powyższego Dziekan stwierdziła, że nie widzi możliwości zarejestrowania na VIII semestr. Brak jest również możliwości skierowania na urlop od zajęć dydaktycznych, gdyż nie ma kolejnych lat studiów niestacjonarnych na kierunku Transport (jest to ostatni rok studiów na tym kierunku). W odwołaniu od powyższej decyzji A. A. szeroko opisał problemy związane z uzyskaniem terminu zaliczenia przedmiotu "Organizacja i zarządzanie w transporcie". Wskazał, że pocztą elektroniczną w dniu [...] r. otrzymał informację o wyznaczeniu terminu zaliczenia z tego przedmiotu na dzień [...] r. (czyli miał dwa dni zamiast trzydziestu jeden na przygotowanie się). Od [...] r. przebywał na zwolnieniu lekarskim, brał silne antybiotyki, które nie sprzyjały koncentracji. Przystąpił jednak w dniu [...] r. do zaliczenia, którego jednak nie uzyskał. Drugi termin zaliczenia z w/w przedmiotu został wyznaczony na dzień [...] r. W dniu [...] r. przebywał na badaniach i lekarz wykluczył udział w zaliczeniu, kierując go na zwolnienie. Zwolnienie lekarskie natychmiast zostało dostarczone do dziekanatu wraz z pisemną prośbą o wyznaczenie nowego terminu zaliczenia. Na pismo z dnia [...] r. nie otrzymał odpowiedzi, lecz otrzymał decyzję z dnia [...] r. o skreśleniu z listy studentów. Podkreślił, że w ostatnim semestrze zaliczył matematykę z semestru II ([...]) i podstawy konstrukcji maszyn z semestru II ([...]). W semestrze VII zaliczył wszystkie przedmioty, poza jednym, prowadzonym przez mgr inż. C. – P. Wskazał też, że od trzeciego roku studiów korzysta z dofinansowania z zakładu pracy i w przypadku nie zakończenia studiów będzie zobowiązany do zwrotu, co spowoduje całkowite załamanie budżetu domowego. Rektor Z. nie uwzględnił powyższego odwołania i decyzją z dnia [...] r. Nr [...] utrzymał w mocy decyzję Dziekana W. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że z karty zaliczeń i indeksu wynika, że A. A. ma następujące niezliczone przedmioty z semestrów III – VII : - W. – sem.III [...] - T. – sem. IV [...] - O.– sem V [...] - E.– sem VII [...] Ponadto Rektor podniósł, że odwołujący się, na semestr VII po raz pierwszy został wpisany we [...] r. Dziekan Wydziału w piśmie z dnia [...] r. ([...] ) informowała stronę, że w przypadku nie nadrobienia zaległości w wyznaczonym terminie – do końca semestru zimowego – zostanie skreślony z listy studentów. Podczas semestru siódmego uzupełnił jedynie przedmioty : [...] . Nadto został zobowiązany do uzupełnienia braków tak, aby mógł rozpocząć studia w semestrze VIII. Rektor podkreślił, że najistotniejszy jest fakt, iż odwołujący się nie spełnia warunków rejestracji na semestr VIII, gdyż ma braki punktowe z poprzednich semestrów ([...] ) w wysokości [...] punktów [...]. Zgodnie z uchwałą nr 29/1 Rady W. z dnia [...] r., określającą wartości liczb [...] i [...] definiujących minimalną liczbę punktów ECTS, podczas rejestracji na kolejny semestr dla studiów pierwszego stopnia niestacjonarnych kierunku t. : rejestracja na semestr VIII – S7 = [...] (dopuszczalny dług punktowy 7 pkt), P7 = [...] (dopuszczalny dług punktowy 12 pkt). W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz przywrócenie praw studenta ZUT. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że zgodnie z § 28 ust. 3 regulaminu ZUT, za granicę określającą brak postępów w nauce, przyjmuje się osiągnięcie mniej niż 20% sumy punktów ECTS, które student powinien uzyskać w ostatnim semestrze oraz punktów ECTS stanowiących dług z semestrów poprzednich. Zaliczenie przedmiotów : m. ([...]) oraz podstawy konstrukcji maszyn ([...]) stanowi dokładnie [...] punktów długu punktowego. Dług punktowy wynosi ECTS P6 = [...] pkt. Do zaliczenia pozostały przedmioty : - w. ([...]), o. ([...]), których z winy uczelni nie miał możliwości zaliczenia oraz t. ([...]), której nie zaliczył z braku wyznaczenia terminu drugiej poprawki. Odnośnie zaległego zaliczenia przedmiotu wytrzymałość materiałów z semestru III ([...]) wyjaśnił, że pierwszy termin zaliczenia powinien być wyznaczony nie później niż do [...] r. (§ 24 ust. 3 regulaminu), a został wyznaczony na dzień [...] r. Zgodnie z § 24 ust. 2 regulaminu należy podać studentowi dwa alternatywne terminy zaliczenia, z których to student wybiera jeden. Otrzymywał też sprzeczne informacje odnośnie ostatecznego terminu zaliczeń i tak w piśmie z dnia [...] r. podano datę [...] r., a w piśmie z dnia [...] r. datę [...]r. Na wyznaczony termin z przedmiotu wytrzymałość materiałów na dzień [...] r. nie stawił się z powodu choroby, o czym pisemnie powiadomił uczelnię, prosząc o wyznaczenie nowego terminu. Skarżący podał, że również termin zaliczenia zaległego z semestru V przedmiotu organizacja i zarządzanie w transporcie, został wyznaczony z naruszeniem § 24 ust. 2 i 3 regulaminu. Mianowicie wyznaczono termin na dzień [...] r., a powinien być wyznaczony nie później niż do [...] r. oraz nie wskazano dwóch terminów do wyboru przez studenta. Dopiero pierwszy termin zaliczenia wyznaczono zgodnie z § 24 ust. 2 regulaminu tj. na dzień 13 lutego 2013 r. Drugi termin wyznaczono na dzień [...] r., na który nie stawił się z powodu choroby, o czym pisemnie zawiadomił uczelnię. Zdaniem skarżącego, pomimo zaliczenia dwóch wysokopunktowych przedmiotów uczelnia uniemożliwiła mu podejścia do pozostałych zaliczeń, ignorując prawa zawarte w regulaminie ZUT. Rektor Z. odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (§ 1), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują zatem oceny zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym oceny tej Sąd dokonuje według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania zaskarżonego orzeczenia, w oparciu o materiał dowodowy znajdujący się w aktach sprawy. Należy też wskazać, że rozstrzygając w granicach danej sprawy, Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., Nr 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.). Wobec wniosku skarżącego "o przywrócenie mu praw studenta" wyjaśnić trzeba, że sąd administracyjny nie orzeka o istocie sprawy administracyjnej, lecz o legalności decyzji, tj. o zgodności z prawem. Uprawnienia Sądu mają charakter kasacyjny i nie obejmują możliwości zmiany decyzji i orzekania o meritum sprawy zamiast organu administracji publicznej. Działając w oparciu o powyższe kryteria, Sąd uznał że skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ decyzje organów administracji zostały wydane z naruszeniem prawa. Podstawę prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. z 2012 r., Nr 572 – dalej zwaną "ustawą") oraz przepisy Regulaminu studiów wyższych w Z., przyjętego uchwałą Nr 16 Senatu ZUT w Szczecinie z dnia 26 marca 2012 r. Zgodnie z dnia 190 ust. 1 powyższej ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów, w przypadku : 1) niepodjęcia studiów, 2) rezygnacji ze studiów, 3) niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, 4) ukarania karą dyscyplinarną wydalenia z uczelni. Natomiast zgodnie z art. 190 ust. 2 ustawy, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku : 1) stwierdzenia braku postępów w nauce, 2) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie, 3) niewniesienia opłat związanych z odbywaniem studiów. W myśl zaś art. 190 ust. 3 ustawy, od decyzji takiej przysługuje odwołanie do rektora, a decyzja rektora jest ostateczna. Wskazać też trzeba, że stosownie do art. 207 ustawy, do decyzji podjętych przez organy uczelni i indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżeniu decyzji do sądu administracyjnego. Zgodnie z utrwalonym poglądem w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. oznacza konieczność zachowania przez organ minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia spraw i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony (por. wyrok NSA z dnia 13 października 2011 r., sygn.akt I OSK 1304-11, LEX nr 1069584). Z tych względów postępowanie w sprawie skreślenia z listy studentów winno zachować ogólne cechy postępowania administracyjnego i respektować podstawowe zasady tego postępowania określone m.in. w art. 6, tj. zasadę legalizmu, art. 7, tj. zasadę prawdy obiektywnej określanej także jako zasadę proporcjonalności, art. 8, tj. zasadę pogłębiania zaufania do organów Państwa oraz ich kultury prawnej, art. 11, tj. zasadę przekonywania. Wydane przez organ decyzyjny rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach administracyjnych winny też odpowiadać wymogom art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., a z uzasadnienia decyzji winno wynikać z jakich przyczyn organ wydał decyzję, dlaczego nie uwzględnił twierdzeń strony, dlaczego nie odniósł się do wszystkich zarzutów strony. Decyzje wydawane w ramach uznania administracyjnego, a taką jest decyzja, o skreśleniu z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 ustawy – Prawo o szkolnictwie wyższym, jest poddana szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylenie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, art. 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a.), a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. (por. wyrok NSA z dnia 20 lipca 2011 r. sygn.akt II OSK 2006/10, LEX 1082689). W utrwalonym orzecznictwie sądowym i piśmiennictwie, przyjmuje się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, czyli umożliwia organowi wybór rodzaju rozstrzygnięcia, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym rozważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn.akt III ARN 49/93, OSNC 1994/0/181). Wydanie decyzji musi być w takiej sytuacji poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem okoliczności sprawy w zakresie przesłanek skreślenia studenta z listy studentów i ich analizą, co winno znaleźć odzwierciedlenie w treści uzasadnienia rozstrzygnięcia. Zdaniem Sądu, uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji uchybia wyżej wymienionym przepisom kodeksu postępowania administracyjnego, co uniemożliwia w istocie kontrolę wymienionych rozstrzygnięć uznaniowych z punktu widzenia ich legalności. Przedmiotowe uzasadnienia są zbyt lakoniczne jak na rozstrzygnięcia o charakterze uznaniowym i wynika z nich, że organy skupiły się wyłączenie na wskazaniu okoliczności, z powodu których nastąpiło skreślenie z listy studentów, ale nie rozważyły wszechstronnie, czy zaistniała sytuacja uzasadnia skreślenie, czy istnieją okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Organ odwoławczy nie rozważył w ogóle zarzutów i twierdzeń skarżącego podniesionych w odwołaniu i nie ustosunkował się do nich w uzasadnieniu decyzji. W szczególności organ całkowicie pominął kwestię nie przystąpienia przez skarżącego do drugiego terminu zaliczenia przedmiotu "Organizacja i zarządzanie w transporcie", wyznaczonego na dzień [...] r. Zgodnie z § 23 ust. 2 regulaminu studentowi przysługuje prawo do dwóch zaliczeń poprawkowych. Z przedłożonych Sądowi akt wynika, że skarżący miał wprawdzie wyznaczone dwa terminy zaliczeń poprawkowych z tego przedmiotu, tj. [...] r., lecz jak twierdzi skarżący usprawiedliwił nieobecność w drugim terminie, przesyłając zaświadczenie lekarskie. Okoliczność ta nie została wyjaśniona, bowiem z uzasadnienia decyzji nie wynika, że organ ustalił fakt korzystania ze studenta ze zwolnienia lekarskiego w terminie wyznaczonym do zaliczenia. W ocenie Sądu, brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ustaleń co do powyższej istotnej okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawy, stanowi w niniejszej sprawie naruszenie przepisów proceduralnych mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że gdy nie jest dokładnie ustalony stan faktyczny sprawy – a co ma miejsce w niniejszej sprawie, to nie można ocenić, czy jest on zgodny z hipotezą normy prawa materialnego. Rozpoznając ponownie niniejszą sprawę, należy wziąć pod uwagę powyższe rozważenia Sądu, a zwłaszcza podjąć wszelkie kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i dokonując oceny całokształtu materiału dowodowego, dać temu wyraz w uzasadnieniu podjętej decyzji, sporządzonym zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w punktach I i II sentencji.