II SA/Sz 551/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski, Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.), Protokolant Katarzyna Skrzetuska-Gajos, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu budowlanego do stanu poprzedniego oddala skargę Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. działając na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156, poz. 1118 ze zm.), art. 104 § 1 K.p.a., po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w związku z niewykonaniem obowiązków wynikających z decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r., nr [...], nakładającej na inwestorów I. M. oraz B. S.-M. obowiązek przedłożenia do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w W. w terminie do [...] r. określonych dokumentów, tj. 4 egz. inwentaryzacji architektoniczno-budowlanęj wykonanych robót budowlanych wraz z orzeczeniem technicznym, potwierdzającym wykonanie robót zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej, sporządzonych przez osobę uprawnioną, oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane - nałożył na wyżej wymienionych nakaz doprowadzenia obiektu budowlanego wybudowanego na podstawie pozwolenia na budowę z dnia [...] r. unieważnionego decyzją ostateczną [...] Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. z dnia [...] r., do stanu poprzedniego przez wykonanie rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku oraz przywrócenie do stanu poprzedniego gabinetu lekarskiego wykonanego z pomieszczeń piwnicznych, na terenie działki położonej w W. przy ul. [...]. Organ I instancji uzasadnił, iż w dniu [...] r.Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał decyzję na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane i nałożył na inwestorów I. M. oraz B. S.-M. obowiązek przedłożenia do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w W. wyżej wymienionych dokumentów, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych, związanych z rozbudową i nadbudową wraz z przebudową na gabinet lekarski części piwnic budynku mieszkalnego jednorodzinnego na działce przy ul. [...] w W, zrealizowanych na podstawie pozwolenia na budowę wydanego przesz Starostę W. nr [...] z dnia [...] r., unieważnionego decyzją ostateczną Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r., do stanu zgodnego z prawem. B. S.-M. w odpowiedzi na ww. decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. oświadczyła, że nie wykona nałożonego na nią obowiązku dostarczenia ww. dokumentów. Natomiast w dniu [...] r. złożyła wniosek o wydanie decyzji, nakazującej rozbiórkę części obiektu budowlanego i przywrócenie stanu pierwotnego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. stwierdził, że w dniu [...] r. I. M. przedłożył inwentaryzację sporządzoną przez J. B. wg. stanu na dzień [...] r., stan faktyczny na dzień [... r. jest zgodny z ww. inwentaryzacją. W inwentaryzacji z dnia [...] r. naniesiono zmiany w stosunku do zatwierdzonego projektu tj. dach nad dobudowaną częścią gabinetu nie pełni funkcji tarasu wobec czego zrezygnowano z wykonania barierek, wykonanie dachu stromego nad budynkiem przeprowadzono na podstawie projektu opracowanego w dniu [...] r. na podstawie pozwolenia na budowę nr [...] z dnia [...] r. Na zakres robót obejmujący wykonanie wiatrołapu, dobudowanie tarasu z podpiwniczeniem została wydana decyzja z dnia [...] r. na I. M. oraz w dniu [...] r. na B. S.-M. Organ I instancji podkreślił, iż I. M. oświadczył, że nie poczuwa się do obowiązku rozbiórki części gabinetu lekarskiego, ani też doprowadzenia do stanu poprzedniego pozostałej części tego gabinetu, ponieważ nie ma takich możliwości prawnych, ani finansowych. Natomiast B. S. oświadczyła, że gabinet został wybudowany bez jej zgody i wbrew jej woli. I. M. oświadczył także, że realizował roboty w atmosferze obustronnej zgody w warunkach małżeńskiej wspólnoty majątkowej, realizując prawomocną decyzję nr [...] Starosty W. z dnia [...] r. Organ I instancji stwierdził wykonanie obowiązku sporządzenia i dostarczenia inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót budowlanych oraz wskazał, że nie przedłożono orzeczenia technicznego, potwierdzającego wykonanie robót zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej sporządzonego przez uprawnioną do tego osobę. Wobec niespełnienia przez inwestorów obowiązku określonego w decyzji z dnia [...]r. stało się konieczne wydanie decyzji o treści jak wyżej. Od tej decyzji B. S. oraz I. M. wnieśli odwołania. B. S. w swoim odwołaniu wniosła o zmianę decyzji, poprzez jej uchylenie w części dotyczącej nałożenia na nią obowiązku rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku oraz przywrócenia do stanu poprzedniego gabinetu lekarskiego wykonanego z pomieszczeń piwnicznych. Podniosła, iż I. M, bez jej zgody, wybudował i przebudował, na terenie jej posesji, pomieszczenia pod gabinet lekarski. Samowola ta wyrządziła jej dotkliwą szkodę i spowodowała, wskutek wad budowlanych, zawilgocenie i zagrzybienie pomieszczeń piwnicznych i parterowych domu. Jedynym obowiązkiem, jakim powinna zostać obciążona, to udostępnienie I. M. pomieszczeń gabinetowych pod rozbiórkę. I. M. zarzucił decyzji rażące naruszenie przez organ I instancji art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane poprzez przyjęcie, że obowiązek nałożony przez organ może zostać wykonany przez I. M. Owołujący podniósł, iż nie posiada żadnego tytułu prawnego do działki, na której znajduje się nieruchomość, nie jest też żadną z osób, o której mowa w art. 52 ww. ustawy tj. inwestorem, właścicielem, czy zarządcą. Działał jedynie jako pełnomocnik B. S.-M, co należało ustalić w zakresie niniejszego postępowania. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. oraz art. 51 ust. 3 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118; ze zm.), w wyniku rozpatrzenia ww. odwołań, orzekł o utrzymaniu w mocy ww. decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. Uzasadniając decyzję organ II instancji podkreślił na wstępie, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. wydał zaskarżoną decyzję na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo budowlane, w następstwie niewykonania przez zobowiązanych czynności nakazanych w decyzji Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r., nr [...]. Następnie wskazał na następujące fakty, mianowicie, iż Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W, po unieważnieniu decyzji Starosty W. z dnia [...] r. o pozwoleniu na rozbudowę i nadbudowę wraz z przebudową części piwnic na gabinet lekarski, budynku mieszkalnego jednorodzinnego, położonego na działce przy ul. [...] w W. postanowieniem z dnia [...] r. wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy Prawo budowlane wstrzymał prowadzenie robót budowlanych przedmiotowej inwestycji. Następnie, działając na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 tej ustawy, decyzją z dnia [...] r. organ powiatowy nałożył na inwestorów I. M. i B. S.-M, obowiązek wykonania określonych czynności, przedłożenia dokumentów, w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S decyzją ostateczną z dnia [...] r., uchylił w całości rozstrzygnięcie organu I instancji i precyzując zakres czynności, niezbędnych w celu doprowadzenia inwestycji do stanu zgodnego z prawem, nałożył na inwestorów I. M. i B. S.-M, obowiązek przedstawienia, w terminie do dnia [...] r. inwentaryzacji architektoniczno-budowlanej wykonanych robót wraz z orzeczeniem technicznym, potwierdzającym wykonanie tych robót zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej, sporządzonych przez uprawnioną osobę oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Organ ten po wnikliwym przeanalizowaniu zebranego materiału dowodowego uznał, że faktycznymi inwestorami są zarówno I. M, jak i B. S.-M. Ponadto, w decyzji pouczono zobowiązanych, iż nieprzedłożenie wymienionych dokumentów w terminie spowoduje wydanie decyzji stosownie do art. 51 ust. 3 pkt 2 Prawa budowlanego, nakazującej rozbiórkę części obiektu budowlanego bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Z uwagi na fakt, iż ww. obowiązek nie został wykonany, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w W. zaskarżoną decyzją, na podstawie art. 51 ust. 3 pkt 2 ustawy - Prawo budowlane, nakazał doprowadzenie obiektu budowlanego do stanu poprzedniego, co w ocenie organu odwoławczego jest zgodne z prawem. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 3 pkt 2 tej ustawy, w przypadku niewykonania obowiązku, o którym mowa w ust. 1 pkt 2, właściwy organ wydaje decyzję nakazującą zaniechanie dalszych robót bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Zaskarżona decyzja jest wynikiem niewykonania obowiązku nałożonego decyzją, której adresatami są I. M. i B. S.-M. Obowiązek doprowadzenia budynku do stanu poprzedniego ciąży zatem na ww. osobach. Kwestia osoby inwestora była badana na etapie orzekania o nałożeniu obowiązku ww. decyzja WINB z dnia [...] r. B. S. zaskarżyła powyższą decyzje do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. zarzucając jej błąd w ustaleniach faktycznych w kwestii uznania skarżącej za inwestora oraz nierówne traktowanie stron wobec prawa. Skarżąca wyjaśniła w uzasadnieniu, iż decyzją nr [...] z dnia [...] r. Starosta W. udzielił jej i I. M. pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę wraz z przebudową części piwnic na gabinet lekarski przy budynku położonym na ul. [...] w W. Decyzja ta została wydana na wniosek I. M. i tylko jemu doręczona. Skarżąca wnioskowała o jej unieważnienie i w dniu [...] r. Wojewoda unieważnił ta decyzję w części dotyczącej udzielenia pozwolenia na ww. inwestycję dla skarżącej, utrzymano w mocy pozwolenie na budowę wydane dla I. M, który nie był właścicielem nieruchomości. Decyzja ta została unieważniona następnie przez Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wszczął postępowanie w celu doprowadzenia wykonanych robót do stanu zgodnego z prawem, z czym skarżąca nie zgodziła się, oświadczając, iż nie przedłoży wymaganych, w ramach postępowania legalizacyjnego samowoli budowlanej na ww. nieruchomości, dokumentów. Żądała natomiast orzeczenia o rozbiórce samowoli budowlanej znajdującej się na jej nieruchomości. Jednakże skarżąca nie zgadza się - jak wskazała w skardze - z faktem, iż nakaz rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku oraz przywrócenie do stanu poprzedniego gabinetu lekarskiego wykonanego z pomieszczeń piwnicznych, na terenie działki nr [...] w [...] przy ul. [...] został skierowany również do niej. Argumenty organu II instancji w kwestii ustalenia, iż skarżąca jest inwestorem są niezgodne z dokumentami sprawy, a także z przepisami prawa budowlanego. Skarżąca podniosła dalej, iż umowa z dnia [...] r. o wykonanie robót budowlanych została zawarta wyłącznie pomiędzy I. M. jako inwestorem i R. G. jako wykonawcą. Skarżąca nie podpisywała tej umowy, tak samo nie podpisywała żadnych dokumentów w toku realizacji inwestycji. Pierwszego odbioru robót dokonał I. M, natomiast drugi, komisyjny odbiór robót został dokonany w obecności skarżącej jako właścicielki domu mieszkalnego. Nadto skarżąca podała, iż w chwili obecnej toczy się postępowanie sądowe z udziałem wykonawcy ww. robót, w toku którego I. M. oświadczył, że wyłącznie on był inwestorem prac, co potwierdza kserokopia protokołu rozprawy załączona do skargi. Faktem jest, że faktury za wykonane prace wystawiane były na nazwisko skarżącej, ale to z uwagi na możliwość zwrotu podatku na rzecz właściciela nieruchomości. Zdaniem strony, organy nadzoru budowlanego naruszyły zasadę równości stron, albowiem I. M. dokonaną samowolą budowlaną naruszył własność skarżącej i tym samym spowodował szkodę na jej rzecz, a osoba pokrzywdzona winna ponosić koszty rozbiórki tej samowoli, a nadto znosić wszelkie inne uciążliwości z tym związane. W odpowiedzi na skargę organ II instancji podtrzymał dotychczas zajmowane stanowisko w sprawie i wniósł o oddalenie skargi. W piśmie procesowym z dnia [...] r. uczestnik postępowania sądowego I. M. oświadczył, iż przedmiotowa inwestycja była wszczęta na wspólny wniosek jego i skarżącej, w trakcie trwania przebudowy, żadna ze stron nie wnosiła sprzeciwu, korespondencja z wykonawcą była prowadzona wspólnie. W dniu [...] r. wpłynęło do Sądu pismo skarżącej w którym wniosła o dopuszczenie dowodu z pisma biegłego E. C. z dnia [...] r. oraz kosztorysu ofertowego wykonania prac izolacyjnych w budynku mieszkalnym przy ul. [...] w W. Zdaniem strony, pismo biegłego jednoznacznie zaprzecza, iż skarżąca była stroną umowy zawartej z R. G. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Skarga okazała się nieuzasadniona. Dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), kontrola zaskarżonej decyzji pod względem zgodności z prawem, nie dała podstaw do uznania, iż wydana ono została z naruszeniem prawa. Zaskarżona decyzja wydana została w związku z niewykonaniem obowiązków nałożonych decyzją Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S z dnia [...] r., nr [...] - na podstawie przepisu art. 51 ust. 1 pkt. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.). Wskazany przepis w dniu 13 grudnia 2005 r. stanowił, że przed upływem 2 miesięcy od dnia doręczenia postanowienia o wstrzymaniu robot budowlanych właściwy organ wydaje decyzję nakładającą obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Na jego podstawie Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. nałożył na inwestorów I. M. oraz B. S.-M. obowiązek przedłożenia do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w W, w terminie do dnia [...] r. następujących dokumentów: - 4 egz. inwentaryzacji architektoniczno-budowlanęj wykonanych robót budowlanych wraz z orzeczeniem technicznym, potwierdzającym wykonanie robót zgodnie z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi oraz zasadami wiedzy technicznej, sporządzonych przez osobę uprawnioną, - oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Skarżąca, ani I. M. nie wykonali nałożonych obowiązków, co skarżąca sama przyznaje w swoich pismach oświadczając, że jest zainteresowana rozbiórką rozbudowanej części jej budynku. Zgodnie z art. 51 ust. 3 ustawy Prawo budowlane po upływie terminu lub na wniosek inwestora, właściwy organ sprawdza wykonanie obowiązku, o której mowa w ust. 1 pkt 2 i wydaje decyzję o stwierdzeniu wykonania obowiązku albo w przypadku niewykonania obowiązku - nakazującą zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Przytoczony przepis jednoznacznie stanowi, że w przypadku nie wykonania nałożonych wcześniejszą decyzją obowiązków, organ nadzoru budowlanego zobowiązany jest wydać decyzję nakazującą doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Tak też prawidłowo organ I instancji nałożył na I. M. oraz B. S.-M. obowiązek doprowadzenia obiektu do stanu poprzedniego przez wykonanie rozbiórki rozbudowanej i nadbudowanej części budynku oraz przywrócenie do stanu poprzedniego gabinetu lekarskiego wykonanego z pomieszczeń piwnicznych, na terenie działki połozonej w [...] przy ul. [...]. Odnosząc się do zarzutów skargi należy wyjaśnić, że zaskarżona decyzja prawidłowo skierowana została do I. M. oraz B. S.-M. Zebrany w sprawie materiał dowodowy jednoznacznie wskazuje, że skarżąca wspólnie z I. M. prowadziła inwestycję polegającą na rozbudowie będącego jej własnością budynku mieszkalnego położonego przy ul [...] w W. Bez znaczenia jest tu fakt, że wydana na rzecz skarżącej i I. M. decyzja o pozwoleniu na budowę została wyeliminowana z obrotu prawnego poprzez stwierdzenie jej nieważności, między innymi z uwagi na brak wniosku skażanej o wydanie pozwolenia na budowę. Istotne jest to, że skarżąca będąc właścicielką rozbudowywanego budynku mieszkalnego wiedziała o jego rozbudowie, godziła się z prowadzonymi robotami budowlanymi i faktycznie uczestniczyła w nich przyjmując faktury za wykonane roboty wystawione na jej imię i nazwisko. Nie bez znaczenia też jest fakt, że wydając decyzję z dnia [...] r., nr [...], Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. stwierdził, iż skarżąca oraz I. M. wspólnie są inwestorami. Decyzja ta jest ostateczna i nie została zaskarżona przez żadną ze stron. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w rozstrzygnięciu.