II SA/Sz 551/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 21 września 2017 r. sprawy ze skargi R. P.. na decyzję Dyrektora Okręgowego Służby Więziennej w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Zakładu Karnego w G. z dnia [...] nr [...], II. przyznaje od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego T. Z. kwotę [...] ([...]) złotych zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Pismem z dnia [...] r. R. P., powołując się na przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 2058 ze zm.) zwrócił się do Dyrektora [...] z wnioskiem o udzielenie informacji o mieniu nabytym od Skarbu Państwa przez wymienionych z imienia i nazwiska funkcjonariuszy Służby [...] w czasie pełnienia służby. Decyzją z dnia [...] r., nr [...] Dyrektor[...] , na podstawie art. 5 ust. 1 oraz art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 5 sierpnia 2010 r. o ochronie informacji niejawnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1167), odmówił udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że wnioskowane informacje wynikają wyłącznie z oświadczeń majątkowych składanych przez funkcjonariuszy Służby [...]. Zgodnie zaś z art. 161 ust. 5 ustawy z dnia 9 kwietnia 2010 r. o Służbie Więziennej (Dz. U. z 2017 r. poz. 631), informacje zawarte w oświadczeniu majątkowym funkcjonariuszy Służby Więziennej stanowią tajemnicę w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych. Oznacza to, że R. P. nie jest uprawniony do dostępu do informacji o mieniu, jakie nabyli od Skarbu Państwa funkcjonariusze Zakładu [...] R. P. złożył od ww. decyzji odwołanie podnosząc w jego uzasadnieniu, że rozpoznając wniosek dotyczący udostępnienia informacji publicznej Dyrektor [...] J. K. nie miał prawa go rozpatrywać, gdyż dotyczył m.in. jego osoby. Ponadto, zakwestionował merytoryczną zasadność odmowy udostępnienia mu wnioskowanych informacji. W wyniku rozpoznania odwołania Dyrektor Okręgowy Służby [...] w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.) w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej i art. 4 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych w zw. z art. 161 ust. 5 ustawy o Służbie Więziennej, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Dyrektor Okręgowy Służby Więziennej za trafne uznał stanowisko organu I instancji, że wnioskowane informacje stanowią wprawdzie informacje publiczne, jednak uwzględniając art. 5 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, prawo do tych informacji publicznych podlega ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie informacji niejawnych oraz ochronie innych tajemnic ustawowo chronionych. Informacje zawarte w oświadczeniach majątkowych funkcjonariuszy Służby Więziennej stanowią tajemnicę służbową w rozumieniu przepisów o ochronie informacji niejawnych. R. P. zaskarżył opisaną wyżej decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o zmianę decyzji i zobowiązanie organu do udostępnienia informacji publicznej. Decyzji zarzucił naruszenie art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 13 sierpnia 2003 r. w sprawie sposobu załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych. Odpowiadając na skargę Dyrektor Okręgowy Służby [...] wniósł o jej oddalenie. Ustanowiony na zasadzie prawa pomocy pełnomocnik skarżącego radca prawny T. Z. uzupełniając zarzuty i wnioski postawione w skardze zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie: 1) art. 161 ust. 5 w zw. z art. 161 ust. 1 i 2 ustawy o Służbie Więziennej w zw. z art. 5 ust. 1 oraz art. 16 ustawy o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o ochronie informacji niejawnych, poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej, 2) art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak odniesienia się przez organ II instancji do kwestii ewentualnego złożenia przez wskazanych we wniosku funkcjonariuszy Służby Więziennej do tego, czy wyrazili oni pisemną zgodę na ujawnienie informacji, o których mowa w art. 161 ust. 1 ustawy o Służbie Więziennej, co uniemożliwia właściwą kontrolę instancyjną zaskarżonej decyzji, albowiem z uzasadnienia decyzji nie wynika, czy takie oświadczenia zostały złożone (a jeśli tak, to o jakiej treści), co bezpośrednio rzutuje na ewentualną możliwość odmowy udzielenia informacji publicznej; 3) art. 7, art. 8, art. 11, art. 77 K.p.a. poprzez brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego w sprawie; 4) art. 138 § 1 pkt 1 K.p.a. poprzez wydanie decyzji utrzymującej w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji w sytuacji, gdy istniały podstawy do jej uchylenia na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. Na rozprawie w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał skargę i zgłoszone żądania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369), dalej określanej, jako p.p.s.a., sąd przy rozpoznawaniu sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, co oznacza, że kontroluje dany akt w pełnym zakresie pod kątem jego zgodności z prawem. W wyniku oceny legalności zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji wydanej w pierwszej instancji Sąd stwierdził, że w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia postępowania skutkująca uwzględnieniem skargi i uchyleniem kwestionowanych skargą decyzji. Wniosek skarżącego z dnia [...] r. o udzielenie informacji publicznej dotyczył mienia nabytego od Skarbu Państwa przez 6 funkcjonariuszy, w tym m.in. przez J. K. Z decyzji odmawiającej udostępnienia wnioskowanych informacji wynika, że została ona podpisana przez Zastępcę Dyrektora Zakładu [...] J. K. Oznacza to, że osoba podpisująca decyzję wydała ją we własnej sprawie, tj. w sprawie dotyczącej ujawnienia danych mających stanowić informację publiczną, o majątku nabytym przez tegoż funkcjonariusza od Skarbu Państwa. Zdaniem Sądu, w przypadku, w którym wniosek o udostępnienie informacji publicznej dotyczył ujawnienia informacji o majątku nabytym przez funkcjonariusza służby więziennej, funkcjonariusz ten winien zostać wyłączony od udziału w wydaniu decyzji odmawiającej udostępnienia informacji publicznej na podstawie art. 24 § 3 K.p.a., bowiem okoliczność ta mogła wywołać wątpliwość co do jego bezstronności w sprawie. Zgodnie z art. 24 § 3 K.p.a., bezpośredni przełożony pracownika jest obowiązany na jego żądanie lub na żądanie strony albo z urzędu wyłączyć go od udziału w postępowaniu, jeżeli zostanie uprawdopodobnione istnienie okoliczności niewymienionych w § 1, które mogą wywołać wątpliwość co do bezstronności pracownika. Przepis art. 24 § 3 K.p.a. ma charakter gwarancyjny i służy zapewnieniu bezstronnego wykonywania czynności w postępowaniu, a jego celem jest wyeliminowanie nawet potencjalnych wątpliwości co do braku bezstronności pracownika organu. W ocenie składu orzekającego, skoro art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej nakazuje stosowanie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego do decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej oraz decyzji o umorzeniu postępowania o udostępnienie informacji, to stosowanie to odnosi się również do warunków procesowych wydania takiej decyzji, w tym m.in. do zasad związanych z wyłączeniem pracownika organu orzekającego od udziału w postępowaniu (por. wyrok NSA z dnia 20 września 2016 r., sygn. akt I OSK 230/15). W myśl art. 145 § 1 pkt 3 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowania, jeżeli decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, art. 25 i art. 27. W takim przypadku sąd administracyjny zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. niezależnie od tego, czy i jaki wpływ naruszenie zasad wyłączenia pracownika organu miało na treść kwestionowanej decyzji. Decyzja została bowiem wydana z naruszeniem prawa stanowiącym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (por. A. Kabat, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LEX 2013, teza 6 do art. 145, wyrok NSA z dnia 10 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1573/13). Ponownie rozpoznając sprawę Dyrektor Zakładu [...] uwzględni ocenę prawną zwartą w uzasadnieniu niniejszego wyroku co do wykładni art. 16 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej i wyłączenia od udziału w sprawie osoby, która wydała decyzję z dnia [...] r. O przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej orzeczono na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. § 2 ust. 1 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1715 ze zm.).