II SA/Sz 552/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II Sz na rozprawie w dniu 24 października 2007 r. sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej oddala skargę Działając z upoważnienia Prezydenta Miasta K. oraz upoważnienia Zastępcy Dyrektora ds. Świadczeń, pracownik socjalny Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., po uprzednim wznowieniu z urzędu postępowania, wydał w dniu [...] decyzję znak: [...] : • uchylającą w całości ostateczną decyzję z dnia 27 września 2005 r. znak: [...] przyznającą K. K. na okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. zaliczkę alimentacyjną w wysokości A oraz decyzję zmieniającą z dnia 8 czerwca 2006 r. znak: [...] ustalającą na okres od 1 maja 2006 do 31 sierpnia 2006 r. wysokość zaliczki alimentacyjnej na kwotę B, • przyznającą wnioskodawczyni prawo do zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w wysokości C miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż strona składając w dniu 28 sierpnia 2006 r. wniosek o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej na nowy, kolejny okres zasiłkowy 2006/2007, dołączyła do wniosku zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy oraz zaświadczenie wystawione przez pracodawcę wnioskodawczyni o podjęciu zatrudnienia od 24 czerwca 2005 r. na czas określony do 2010 r. Analiza przedłożonych przez stronę dokumentów doprowadziła organ do wniosku, iż wysokość dochodu uzyskanego przez wnioskodawczynię w 2005 r. uległa zmianie w stosunku do dochodu uzyskanego w roku poprzednim, stanowiącego postawę do ustalenia prawa do świadczenia rodzinnego, a zatem zachodziła konieczność uchylenia dotychczasowych decyzji ostatecznych i określenia wysokości zaliczki alimentacyjnej w prawidłowej kwocie. Po ponownym przeliczeniu wysokości miesięcznego dochodu przypadającego na 1 członka rodziny stwierdzono, iż wynosi on X. Ponieważ kwota obliczonego dochodu przekroczyła 50 % kwoty bazowej tj. 583 zł, określonej w art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej, decyzją z dnia 16 stycznia 2007 r. przyznano K. K. za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. zaliczkę alimentacyjną w kwocie D miesięcznie, obliczoną w sposób wskazany w art. 8 ust. 1 pkt 1 tej ustawy. Decyzję z dnia 16 stycznia 2007 r. doręczono stronie w dniu 1 lutego 2007 r. Strona nie wniosła od niej odwołania, a więc decyzja stała się ostateczną. Mając na uwadze powyższe decyzją z dnia 19 lutego 2007 r. znak: [...] organ I instancji zobowiązał K. K. do zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w łącznej kwocie E wraz z ustawowymi odsetkami. W treści decyzji organ powołał się na rozstrzygnięcie z dnia 16 stycznia 2007 r. w przedmiocie przyznania zaliczki alimentacyjnej w wysokości D. Powołując się na przepis art. 30 ust. 2 pkt 1 i ust. 8 ustawy o świadczeniach rodzinnych uznano, iż pobrane przez stronę ponad kwotę D świadczenie jest nienależne i podlega zwrotowi wraz z ustawowymi odsetkami. Od powyższej decyzji K. K. wniosła odwołanie. Strona podniosła, iż "składając wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej na nowy okres zasiłkowy od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. złożyła wszystkie wymagane dokumenty, w tym zaświadczenie o zatrudnieniu i osiąganych dochodach i na tej podstawie organ dokonał ustalenia przysługującej zaliczki alimentacyjnej za wskazany okres". Ponadto strona uznała, że skoro wysokość przyznanego świadczenia została zweryfikowana przez organ, to brak jest podstaw do przyjęcia, iż pobierane przez nią świadczenie w okresie od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. ponad kwotę D jest nienależne i do obciążenia jej jego zwrotem. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] znak: [...] utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W motywach rozstrzygnięcia organ odwoławczy w pierwszej kolejności odwołał się do ustaleń stanowiących podstawę do uchylenia decyzji z dnia 27 września 2005 r. oraz decyzji z dnia 8 czerwca 2006 r. oraz wskazał na przepisy prawa zobowiązujące organ do określenia zaliczki alimentacyjnej w wysokości D. Nie zgadzając się ze stanowiskiem strony, iż pobrane przez nią świadczenie ponad kwotę D miesięcznie jest nienależne, Kolegium wskazało, iż podstawę do zwrotu nienależnego świadczenia stanowi przepis art. 30 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Oddalając zarzut strony w tym zakresie Kolegium podkreśliło, iż K. K. została pouczona o obowiązku poinformowania organu wypłacającego świadczenie o każdej zmianie dochodu lub zaistnieniu innych zmian mających wpływ na prawo do tego świadczenia, a także o konsekwencjach wynikających z niedochowania tego obowiązku w postaci zwrotu nienależnej zaliczki. Zdaniem Kolegium przedstawiony stan faktyczny i prawny nie budzi wątpliwości, iż określona przez organ I instancji kwota E wraz z odsetkami za zwłokę podlega zwrotowi przez stronę. Powyższą decyzję K. K. zaskarżyła skargą wniesioną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., żądając jej uchylenia. W skardze strona podniosła, iż składając w sierpniu 2005 r. wniosek o przyznanie zaliczki alimentacyjnej z całą pewnością przedłożyła zaświadczenie z urzędu skarbowego o wysokości dochodów uzyskanych w 2004 r. oraz zaświadczenie o zatrudnieniu i zaświadczenie o wysokości dochodu uzyskanego w lipcu 2005 r. Według strony organ wydając w dniu 27 września 2005 r. decyzję znak: [...] dokonał weryfikacji osiąganych przez nią dochodów, a zatem wina w obliczeniu tego dochodu leży po stronie organu, a nie strony. W tej sytuacji strona podniosła, iż nie czuje się zobowiązana do zwrotu określonej w decyzji kwoty nienależnego świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenia skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł , co następuje: Skarga nie jest zasadna, brak bowiem podstaw do uznania zaskarżonej decyzji za niezgodną z prawem. Zgodnie z dyspozycją art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), Sąd bada decyzje administracyjne i inne akty pod względem ich legalności. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie zwrotu przez K. K. nadpłaty zaliczki alimentacyjnej za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. w kwocie E wraz z ustawowymi odsetkami. Nadmienić należy, iż wydanie tej decyzji nastąpiło w konsekwencji wydania w trybie art. 151 Kodeksu postępowania administracyjnego decyzji organu I instancji uchylającej w całości decyzje ostateczne z dnia 27 września 2005 r. i z dnia 8 czerwca 2006 r. przyznające K. K. zaliczkę alimentacyjną pierwotnie w kwocie A zł a następnie B, oraz przyznania wnioskodawczyni za okres od 1 września 2005 r. do 31 sierpnia 2006 r. zaliczki alimentacyjnej w kwocie niższej tj. D. W uzasadnieniu tej decyzji wskazano, iż podstawą do zmiany wysokości zaliczki alimentacyjnej i przyznania jej w kwocie niższej było uzyskanie przez K. K. w 2005 r. dochodów z tytułu umowy o pracę, co w konsekwencji spowodowało podwyższenie dochodu przypadającego na 1 członka rodziny i przekroczenie kryterium dochodowego uprawniającego do przyznania tego świadczenia w kwocie A. Do zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej doszło zatem w oparciu o art. 10a ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych, zgodnie z którym organ właściwy wierzyciela może bez zgody strony zmienić lub uchylić ostateczną decyzję administracyjną, na mocy której strona nabyła prawo do zaliczki alimentacyjnej, jeżeli uległa zmianie sytuacja rodzinna lub dochodowa rodziny mająca wpływ na prawo do zaliczki albo osoba nienależnie pobrała zaliczkę. Z akt administracyjnych wynika, iż w dniu wydania przez organ I instancji decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej, decyzja tego organu zmieniająca wysokość tej zaliczki na kwotę D, była ostateczna. Podstawę rozstrzygnięcia zaskarżonej decyzji w przedmiocie zwrotu nienależnie pobranej zaliczki alimentacyjnej stanowił przepis art. 15 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz. U. Nr 86, poz. 732; z późn. zm.) zgodnie, z którym osoba, która pobrała nienależnie zaliczkę, jest zobowiązana do jej zwrotu oraz art. 18 ust. 2 tej ustawy, nakazujący odpowiednie stosowanie w sprawach nieuregulowanych w tej ustawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Pojęcie nienależnie pobranego świadczenia definiuje art. 30 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992; z późn. zm.). Zgodnie z tym przepisem za nienależnie pobrane świadczenia rodzinne uważa się m.in. świadczenia rodzinne wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń rodzinnych albo wstrzymanie wypłaty świadczeń rodzinnych w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca te świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (pkt 1). W ocenie Sądu organy administracyjnej prawidłowo oceniły, iż pobrane przez stronę skarżącą świadczenie w kwocie wyższej od należnej stanowi świadczenie nienależne, które podlega zwrotowi. Z treści przytoczonych powyżej przepisów prawa wynika bowiem, że warunkiem zwrotu pobranego przez stronę świadczenia jest uznanie tego świadczenia za nienależne, co z kolei możliwe jest dopiero po stwierdzeniu, iż wnioskodawca, adresat decyzji został pouczony o obowiązku poinformowania organu przyznającego świadczenie o każdej zmianie sytuacji rodzinnej jak również wysokości osiąganego dochodu, mającej wpływ na prawo do pobierania tego świadczenia. Tylko bowiem w przypadku prawidłowego pouczenia o okolicznościach wyłączających prawo do zaliczki alimentacyjnej może zaistnieć podstawa do uznania świadczenia za nienależne w rozumieniu art. 30 ust. 2 powołanej powyżej ustawy. W przedmiotowej sprawie organy administracyjne uznały, że w niniejszej sprawie zachodziła określona w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy (cyt. wyżej) sytuacja, a mianowicie strona mimo pouczenia o okolicznościach wyłączających prawo do pobierania zaliczki alimentacyjnej, nie poinformowała organu o ich zaistnieniu. Pouczenie, jakie otrzymała skarżąca w decyzji z dnia 27 września 2005 r. odpowiadało treści przepisu art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych (cyt. wyżej) zgodnie, z którym w przypadku wystąpienia zmian w liczbie członków rodziny, uzyskania dochodu lub innych zmian mających wpływ na prawo do świadczeń rodzinnych osoba, o której mowa w art. 23 ust.1, jest obowiązana do niezwłocznego powiadomienia o tym organu wypłacającego świadczenia rodzinne (zaliczkę alimentacyjną). Jak podnosi organ odwoławczy pouczenie to zawiera również informację o konsekwencjach wynikających z tytułu pobrania nienależnej zaliczki w postaci obowiązku jej zwrotu (art. 15 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej). Z decyzji organów obu instancji wynika, iż okolicznością, o której strona nie poinformowała, było uzyskanie przez wnioskodawczynię w 2005 r. dochodu poprzez podjęcie w dniu 24 czerwca 2005 r. zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. Stosownie do § 18 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 z późn. zm.) w przypadku uzyskania przez członka rodziny dochodu po roku, z którego dochody stanowią podstawę do ustalenia prawa do świadczeń rodzinnych, do dochodu rodziny dodaje się miesięczną kwotę dochodu uzyskanego przez członka rodziny. Oznacza to, iż skarżąca składając w dniu 31 sierpnia 2005 r. wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej powinna dołączyć nie tylko dokument potwierdzający wysokość uzyskanego w 2004 r. dochodu, ale również dokument potwierdzający wysokość miesięcznego dochodu uzyskanego w 2005 r. z tytułu wynagrodzenia za pracę. W skardze K. K. podniosła, iż składając wniosek o przyznanie prawa do zaliczki alimentacyjnej złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Społecznej w K. wszystkie niezbędne dokumenty do ustalenia dochodu uzyskanego przez nią w 2004 i w 2005 r. Skarżąca wskazała, iż przedłożyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o wysokości uzyskanego dochodu, zaświadczenie z Powiatowego Urzędu Pracy o okresie pobierania zasiłku, a także zaświadczenie z zakładu pracy o podjęciu przez nią pracy od 24 czerwca 2005 r. i kwocie pobieranego wynagrodzenia. W związku z powyższym skarżąca uznała, iż organ I instancji przyznający jej zaliczkę alimentacyjną dopuścił się naruszenia prawa pomijając informacje wynikające z tych dokumentów, którym to błędem nie powinna ona być obciążona. Zdaniem Sądu zarzut ten jest nietrafny. Z dokumentów załączonych do akt administracyjnych wynika, że zaświadczenie o podjęciu zatrudnienia nie zostało przedstawione przez skarżącą, a we wniosku złożonym przez skarżącą w dniu 1 września 2005 r., a więc już po podjęciu zatrudnienia i jeszcze przed wydaniem przez organ I instancji decyzji z dnia 27 września 2005 r. przyznającej zaliczkę alimentacyjną w kwocie A, wnioskodawczyni w części I pkt 4.3. tego wniosku nie wykazała miesięcznego dochodu uzyskanego w 2005 r. pomimo, iż była do tego zobowiązana. Organ w dniu 27 września 2005 r. nie miał zatem wiedzy o tym, że strona uzyskuje dochód z wynagrodzenia za pracę. Dokumenty, o których wspomniała strona w skardze zostały natomiast dołączone do wniosku złożonego u komornika sądowego w dniu 28 sierpnia 2006 r., a więc również po wydaniu przez organ I instancji decyzji z dnia 8 czerwca 2006 r. zmieniającej wysokość zaliczki alimentacyjnej z kwoty A na B za okres od 1 czerwca 2006 r. do 31 sierpnia 2006 r. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż organy obu instancji prawidłowo uznały, że pobrana przez skarżąca kwota E stanowi świadczenie nienależne, które odpowiednio do art. 15 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej podlega zwrotowi. W rozpoznawanej sprawie bez wątpienia zaistniały przesłanki wskazane w przepisie art. 30 ust. 2 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Strona zarówno na etapie składania wniosku o ustalenie prawa do zaliczki alimentacyjnej jak i później z chwilą wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia w wysokości A, była pouczona o treści art. 25 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych i ewentualnych konsekwencjach wynikających z niedopełnienia tych obowiązków, tj. uznania świadczenia za nienależne i obowiązku jego zwrotu. Uznając zatem, iż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. oddalił skargę jako niezasadną.