II SA/Sz 554/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 października 2010r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji dotyczącej świadczeń rodzinnych I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta i Gminy z dnia [...] r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], działając z upoważnienia Burmistrza [...], decyzją z dnia [...], na podstawie art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1 i art. 9 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. Nr 228, poz. 2255 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku M.K. z dnia [...] r., przyznał zasiłek rodzinny na dziecko – K.K., ur. [...] r., od [...] r. w wysokości [...] zł miesięcznie oraz jednorazowy dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, w [...] r., w wysokości [...] zł. Decyzją z dnia [...], Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w [...], powołując się na art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1 i art. 32 oraz art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych i § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2005 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne (Dz. U. Nr 105, poz. 881 ze zm.), orzekł o uchyleniu, z dniem 30 czerwca 2008 r., własnej decyzji z dnia [...], dotyczącej pobieranych świadczeń rodzinnych w następującym okresie: - zasiłku rodzinnego na K.K. od [...] r., - dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka, w [...] r. w wysokości [...] zł. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że według informacji uzyskanej z Urzędu Marszałkowskiego Województwa [...], Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej w [...], A.K. w okresie od [...] r. do chwili obecnej jest legalnie zatrudniony na terenie [...]. Wobec powyższego A.K. od [...] r. podlega wyłącznie ustawodawstwu [...], a zatem w przypadku rodziny Państwa A. i M.K., przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie od dnia [...] r. do chwili obecnej. W tym stanie prawnym i faktycznym za zasadne organ uznał uchylenie decyzji z dnia [...]r. w sposób określony w sentencji. M.K. odwołała się od powyższej decyzji do Samorządowego Kolegium Odwoławczego podnosząc, że jej mąż nigdy nie pobierał żadnych świadczeń w [...]. O fakcie, że miał prawo starać się o takie świadczenie nawet nie wiedział. Poza tym, mąż pracował w [...] od [...] r. a uzyskiwane w tym okresie zarobki i tak nie miały wpływu na świadczenia pobierane od [...] r. Z tych względów brak jest podstaw do pozbawienia jej prawa do zasiłków od [...] r. oraz dodatku z tytułu urodzenia dziecka. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4, art. 5, art. 6 ust. 1, art. 32 w zw. z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść podjętego rozstrzygnięcia Kolegium przywołało brzmienie art. 23a ust. 5 i art. 32 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz wyjaśniło podstawowe cele i zasady wynikające z przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego wynikających z rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71 z dna 14 czerwca 1971 r. w sprawie stosowania systemów zabezpieczenia społecznego w stosunku do pracowników najemnych, osób prowadzących działalność na własny rachunek oraz członków ich rodziny przemieszczających się we Wspólności (Dz. U. UE. L. z 2008 r., Nr 177, poz. 1) oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 z dnia 21 marca 1972 r. (Dz. U. UE. L. z 2008 r. Nr 31, poz. 15) w sprawie wykonywania rozporządzenia (EWG) nr 1408/71. Następnie Kolegium stwierdziło, że zakres przedmiotowy rozporządzenia Rady nr 1408/71 został określony w jego art. 4. Zgodnie z ustępem 1 lit. h) tegoż artykułu, rozporządzenie stosuje się do wszystkich ustawodawstw odnoszących się do działów zabezpieczenia społecznego, które dotyczą m.in. świadczeń rodzinnych. Ponadto, art. 1 lit. u) oraz i rozporządzenia Rady nr 1408/71 przyjmuje, iż do celów tego rozporządzenia określenie "świadczenie rodzinne" oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, wyrównujące koszty utrzymania rodziny zgodnie z ustawodawstwem określonym w art. 4 ust. 12 pkt 4 z wyłączeniem specjalnych zasiłków porodowych lub zasiłków z tytułu przysposobienia, określonych w załączniku II. Według Kolegium, pozwala to ustalić, iż zasiłek rodzinny wraz z dodatkiem do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka uregulowany w ustawie o świadczeniach rodzinnych jest świadczeniem, które podlega koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w trybie rozporządzenia Rady nr 1408/71, ponieważ mieści się w kategorii świadczeń rodzinnych zdefiniowanych w rozporządzenia Rady nr 1408/71 i odnosi się do ryzyka, o którym mowa w art. 4 ust. 1 lit. h) tegoż rozporządzenia. Tym samym mają do niego zastosowanie, w przypadku zbiegu świadczeń, przepisy rozporządzenia Rady nr 1408/71, jak i rozporządzenia Rady (EWG) nr 574/72 w sprawie wykonywania rozporządzenia Rady (EWG) nr 1408/71. Rozdział 7 Tytułu III rozporządzenia Rady nr 1408/71 zawiera przepisy szczególne dotyczące świadczeń rodzinnych. Zgodnie z art. 73 tego rozporządzenia pracownik najemny lub osoba prowadząca działalność na własny rachunek, podlegający ustawodawstwu Państwa Członkowskiego są uprawnieni, w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują terytorium innego Państwa Członkowskiego, do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo pierwszego państwa, tak jakby zamieszkiwali oni terytorium tego państwa, z zastrzeżeniem przepisów załącznika VI. Na podstawie akt sprawy organ odwoławczy ustalił, że A.K. – mąż M.K., jako osoba zatrudniona w [...], jest na podstawie art. 73 rozporządzenia Rady nr 1408/71 uprawniony w odniesieniu do członków swojej rodziny, którzy zamieszkują na terytorium [...], do świadczeń rodzinnych przewidzianych przez ustawodawstwo [...], tak jakby zamieszkiwali oni na terytorium [...]. Dlatego też decyzja uchylająca z dniem [...] r. decyzję z dnia [...] r., dotyczącą pobieranych świadczeń rodzinnych, była zgodna z przepisami o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, które w stosunku do rodziny Państwa M. i A.K. mają zastosowanie od dnia [...] r. do chwili obecnej. W skardze złożonej na tą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie M.K. wniosła o jej uchylenie w całości, zarzucając jej: 1) naruszenie art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, poprzez uchylenie decyzji w zakresie przyznanych świadczeń od dnia [...] r., podczas gdy przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mają zastosowanie w stosunku do niej dopiero od dnia [...]r. – tym samym organ nie był uprawniony do uchylenia świadczeń należnych do dnia [...] r., 2) naruszenie art. 7, art. 77 i art. 80 K.p.a., poprzez błędne ustalenia faktyczne mające wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, a mianowicie ustalenie, że A.K. pracuje w [...] od [...] r. do chwili obecnej i że w dalszym ciągu podlega przepisom o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. W ocenie skarżącej, za uzasadnieniem uchylenia kwestionowanej decyzji przemawia także to, że uchylenie decyzji w sprawie przyznania świadczeń rodzinnych nastąpiło pomimo faktu, iż A.K. nie pobierał takich świadczeń w trakcie zatrudnienia w [...]. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji przeprowadzona - stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) - pod kątem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżonym rozstrzygnięciem Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy orzeczenie organu pierwszej instancji, uchylające decyzję, mocą której, przyznane zostały M.K. świadczenia rodzinne w postaci zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. W podstawie prawnej decyzji organ powołał się, m.in. na art. 32 w zw. z art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych (zwanej dalej "ustawą"). W ocenie Sądu, powołanie obu tych przepisów w realiach rozpoznawanej sprawy nie było jednak celowe. W istocie bowiem, faktyczną podstawą prawną do wydania decyzji mógł stanowić art. 23a ust. 5 ustawy. W art. 23a ustawy uregulowane zostały zasady postępowania w przypadku powzięcia przez organ informacji o przebywaniu członka rodziny osoby uprawnionej do świadczeń rodzinnych poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej w państwie, w którym mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Jeżeli organ uzyskuje taką informację przed wydaniem decyzji, wówczas, zgodnie z art. 23a ust. 1, winien przekazać wniosek o przyznanie świadczeń rodzinnych wraz z dokumentami do marszałka województwa. Jeżeli natomiast wyjazd członka rodziny nastąpił po wydaniu decyzji przyznającej świadczenia rodzinne, organ właściwy w sprawie występuje do marszałka województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (art. 23a ust. 2 ustawy). Taka sytuacja, o której mowa w art. 23a ust. 2 ustawy wystąpiła w niniejszej sprawie. W związku z tym, że Burmistrz Miasta i Gminy [...] dowiedział się o pracy męża M.K. w [...], prawidłowo postąpił występując, na podstawie art. 23a ust. 3 ustawy, do Marszałka Województwa o ustalenie, czy w sprawie mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Art. 23a ust. 5 ustawy stanowi, że w przypadku, gdy marszałek województwa, w sytuacji o której mowa w ust. 2 art. 23a, ustali, że mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, organ właściwy uchyla decyzję przyznającą świadczenia rodzinne od dnia, w którym osoba podlega ustawodawstwu państwa, o którym mowa w ust 1, w zakresie świadczeń rodzinnych w związku ze stosowaniem przepisów o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego. Z akt sprawy wynika, że Marszałek Województwa pismem z dnia [...] r. poinformował Ośrodek Pomocy Społecznej w [...], że w przypadku rodziny Państwa K. mają zastosowanie przepisy o koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego, bowiem z danych przekazanych przez [...] instytucję właściwą do wypłaty świadczeń rodzinnych [...] wynika, że A.K., w okresie od [...] r. do chwili obecnej, jest legalnie zatrudniony na terenie [...]. W oparciu o taką informację Burmistrz Miasta i Gminy [...] był zobowiązany do wydania decyzji w trybie art. 23a ust. 5 ustawy, uchylającej z dniem [...] r. świadczenia rodzinne przyznane do [...] r., mocą własnej decyzji z dnia [...] r. Oceniając w tym kontekście stanowisko organów obu instancji w kwestii konieczności uchylenia decyzji z [...] r., należy uznać je za uzasadnione. Tym niemniej organy w żaden sposób nie wyjaśniły tej części rozstrzygnięcia, którą określiły zakres uchylonych świadczeń rodzinnych obejmujących: zasiłek rodzinny przyznany na K.K. od [...] r. oraz dodatek do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka w wysokości [...] zł. Nie ulega wątpliwości, że do dnia [...] r. skarżąca była osobą uprawnioną do pobierania świadczeń rodzinnych. Ponadto, uprawnienie to utraciła dopiero z dniem [...] r. W takich okolicznościach organy winny wskazać w oparciu o jakie przepisy i ustalenia orzekły o utracie prawa do zasiłku rodzinnego należnego skarżącej do [...] r. oraz przyznanego i należnego stronie przed tą datą jednorazowego dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu urodzenia dziecka. Podstawy do podjęcia decyzji w tym zakresie nie stanowiły bowiem wymienione w decyzjach organów przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz powoływany, acz nie mogący mieć jakiegokolwiek zastosowania w sprawie, przepis § 2 rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia rodzinne. Ponownie rozpoznając sprawę obowiązkiem organów orzekających będzie ponowne przeanalizowanie przepisów związanych z ustaleniem prawa skarżącej do świadczeń rodzinnych z uwzględnieniem uwag zawartych przez Sąd w niniejszym wyroku. Reasumując, wobec uznania, że zaskarżona decyzja jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z naruszeniem art. 23a ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 107 § 3 K.p.a. - nakazującym organom wskazać w uzasadnieniu decyzji przesłanki zajętego stanowiska w sprawie - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, działając na podstawie art. 145 ust. 1 pkt 1 lit. a i c , art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.