II SA/Sz 558/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. M. i G. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Ich skargi na decyzję Wojewody z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym na formularzu PPF G.M. i A.M. wnieśli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku podali, że decyzja będąca przedmiotem niniejszego postępowania uniemożliwia uzyskiwanie dochodów z działalności prowadzonej na ich terenie. Wnioskodawca praktycznie nie osiąga żadnych dochodów, małżeństwo utrzymuje się z pensji skarżącej. Miesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania kształtują się poziomie ok. [...] zł. G.M. i A.M. zamieszkują razem i nie mają nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek to mieszkanie o powierzchni [...] m2 oraz nieruchomość rolna o powierzchni [...] ha. Miesięczny dochód dwuosobowej rodziny wynosi [...] zł i składa się na niego emerytura wnioskodawczyni w wysokości [...] zł i jej pensja w wysokości [...] zł oraz dochód z działalności gospodarczej A.M. w kwocie [...] zł. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawców, wezwaniem z dnia [...] referendarz sądowy zobowiązał A.M. i G.M. solidarnie do przedłożenia dowodów dotyczących sytuacji majątkowej, rodzinnej i dochodów, tj. - oświadczenia w przedmiocie rodzaju prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej oraz wysokości osiąganego z tego tytułu dochodu w okresie ostatnich trzech miesięcy, - wykazów lub wyciągów z posiadanego przez skarżącego oraz jego żonę konta bankowego, rachunków bankowych z operacjami z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie mieszkania ( np. gaz, czynsz, prąd) oraz innych niezbędnych wydatków ponoszonych w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodu potwierdzającego wysokość emerytury i wynagrodzenia uzyskiwanych przez G.M. w okresie ostatnich trzech miesięcy, - kserokopii decyzji w sprawie podatku od nieruchomości na rok [...] dot. nieruchomości rolnej o pow. [...] ha w terminie 7 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o akta sprawy. G.M. i A.M. żądanych dokumentów nie nadesłali. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy, zważył: Przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) zwanej dalej P.p.s.a. przewidują możliwość przyznania stronom postępowania prawa pomocy. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Żądanie strony dotyczące zwolnienia od kosztów sądowych jest żądaniem przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 245 § 3 P.p.s.a). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Komentarz B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, wyd. Zakamycze 2005, str. 594) Instytucja przyznania prawa pomocy ma zatem charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Podkreślić zatem należy, że instytucja prawa pomocy stanowi odstępstwo od ogólnej zasady odpłatności postępowania wyrażonej w art. 199 ww. ustawy. Prawo pomocy może być więc przyznane na wniosek osób bardzo ubogich znajdujących się ze względu na różne zdarzenia życiowe w sytuacji, która nie pozwala im na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, lub gdy ich poniesienie byłoby związane z poniesieniem uszczerbku koniecznego dla wnioskującego i jego rodziny, tj. uniemożliwiłoby zaspokojenie najbardziej podstawowych potrzeb życiowych. Przy tym należy zaznaczyć, że ciężar dowodu spełnienia przesłanek przyznania prawa pomocy, określonych w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. ciąży na stronie ubiegającej się o uzyskanie takiego prawa. Podejmując decyzję o przyznaniu prawa pomocy należy opierać się na dokładnych danych dotyczących stanu majątkowego, wysokości dochodów i wydatków strony wnioskującej o prawo pomocy. Obowiązkiem zaś strony ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy jest, przy zachowaniu należytej staranności, wyczerpujące wykazanie swojej sytuacji majątkowej i finansowej. Dokonanie prawidłowej oceny czy osoba fizyczna ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie może ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, wymaga uprzedniego oszacowania sytuacji materialnej tej osoby (z uwzględnieniem stanu majątkowego, źródeł dochodów i ich wysokości). Oceniając dane wskazane przez wnioskodawców należało wyjaśnić Ich faktyczną sytuację osobistą i majątkową, wysokość ponoszonych miesięcznych wydatków w zastawieniu z wysokością osiąganych miesięcznie dochodów. Nienadesłanie dokumentów źródłowych i dodatkowych oświadczeń spowodowało, że nie można ustalić dokładnie sytuacji majątkowej i finansowej skarżących. Powyższe skutkuje tym, że nie jest możliwa ocena rzeczywistych zdolności płatniczych skarżących ponoszenia w niniejszej sprawie kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. należało orzec jak w sentencji postanowienia.