II SA/Sz 559/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2/ ustanowić radcę prawnego. Z. N. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę opisaną w sentencji na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie ustalenia opłaty adiacenckiej w wysokości [...] z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanego jej podziałem geodezyjnym. Wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie [...], Z. N. złożył na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Uzasadniając złożony wniosek podał, że miesięczny dochód jego gospodarstwa domowego wynosi [...]. Od początku b.r. do dnia dzisiejszego osiągnął dochód w wysokości [...]. Aktualnie wnioskodawca przebywa na zwolnieniu lekarskim. Miesięczne koszty utrzymania rodziny kształtują się na poziomie [...] i na kwotę tę składają się następujące opłaty – [...], żywność – [...], środki czystości i lekarstwa – [...]. Skarżący oświadczył, że czasami korzysta z pomocy finansowej rodzeństwa, a wniesienie opłaty sądowej w ustalonej wysokości pozbawi jego rodzinę środków do życia i utrzymania. Z. N. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną i synem. Posiadany majątek stanowi mieszkanie oraz nieruchomość rolna o powierzchni arów. Żona wnioskodawcy jest osobą bezrobotną, bez prawa do zasiłku. Miesięczny dochód trzyosobowej rodziny stanowi kwota ok.[...] uzyskiwana z działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącego. Aktualnie trwa postępowanie likwidacyjne tej działalności, a skarżący pozostaje na zwolnieniu lekarskim. Do wniosku skarżący załączył następujące kserokopie: zeznanie PIT za rok [...], fakturę VAT za okres prognozowany [...] na kwotę [...], zawiadomienie Wspólnoty Mieszkaniowej o miesięcznym wymiarze opłat w wysokości [...], fakturę VAT z telefon na kwotę [...], odcinek dowodu opłaty za prąd w kwocie [...], rachunek opłaty za TV w kwocie [...]. Dodatkowo w wykonaniu zobowiązania referendarza sądowego wzywającego do nadesłania dodatkowych dokumentów i oświadczeń potwierdzających przedstawioną we wniosku sytuację materialną wnioskodawca oświadczył, że proces likwidacyjny prowadzonej przez niego działalności gospodarczej przedłuża się z uwagi na jego chorobę, aktualnie trwają rozliczenia z dostawcami oraz wyprzedaż stanów magazynowych. Odnośnie podziału działki oświadczył, iż podział ten nastąpił celem zaspokojenia roszczeń finansowych rodzeństwa jako spadku po zmarłej mamie. Odnośnie konta, wnioskodawca podał, że aktualnie wraz z żoną nie posiada konta bankowego, ponieważ do tej pory korzystał z konta firmowego, które musiał zlikwidować. Skarżący załączył zaświadczenie z PUP potwierdzające posiadanie przez jego żonę statusu osoby bezrobotnej bez prawa do zasiłku od dnia [...], kserokopię decyzji Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] o wykreśleniu z rejestru prowadzonego przez Niego oraz kserokopie zwolnień lekarskich. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu (sygn. akt [...]), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącego, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącego nadmierne obciążenie, ponieważ wykazał, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżący znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Z. N. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z małżonką oraz synem. Miesięczny dochód rodziny wynosi ok. [...]. Udokumentowane niezbędne miesięczne wydatki to kwota ok. [...] ( czynsz [...], prąd [...], TV – [...], telefon – [...]). Wnioskodawca jest jedynym żywicielem rodziny, aktualnie przebywa na zwolnieniu lekarskim oraz prowadzi działania zmierzające do likwidacji prowadzonej dotychczas działalności gospodarczej. Mając zatem na względzie wskazane informacje odnośnie sytuacji rodzinnej i finansowej skarżącego należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza jego możliwości finansowe, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania skarżącemu prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.