II SA/Sz 56/08

Dnia 30 czerwca 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Sędzia WSA – Katarzyna Grzegorczyk -Meder po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego p o s t a n a w i a: 1) oddalić wniosek w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, 2) ustanowić adwokata. Pismem z dnia 7 listopada 2006 r. S.S. wniósł skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia (...(, w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego. Następnie, w dniu 26 marca 2007 r., skarżący złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Uzasadniając swój wniosek skarżący powołał się na swoją trudną sytuację finansową i zdrowotną oraz brak znajomości "meandrów prawa". W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący: – nie wskazał żadnych osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (cyt.: "nie dotyczy, są nie zainteresowani"); – oświadczył, że posiada 1/3 bliźniaka w G. oraz magazyn w P.; – podał, że utrzymuje się z emerytury w kwocie (...( brutto, nie ma żadnych oszczędności ani innego majątku. Pismem z dnia 25 lutego 2008 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., działając na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwał wnioskodawcę do przedłożenia w terminie 10 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dodatkowych dokumentów i oświadczeń, niezbędnych do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego skarżącego. W wyznaczonym terminie skarżący nie wypełnił zobowiązania nałożonego w wezwaniu, ograniczając się jedynie do złożenia pisma procesowego, w którym oświadczył, że: – nie może dostarczyć dokumentów dotyczących członków rodziny, albowiem nie pozostaje z nimi w kontakcie; – podatek od domu wynosi (...( rocznie, a opłata od magazynu (...( miesięcznie; – posiada telefon komórkowy, z którego korzysta w przypadkach uzasadnionych stanem zdrowia ("zagrożenie życia"); – zaświadczenia o braku pomocy opieki społecznej znajdują się w aktach sprawy. Postanowieniem z dnia (...(, referendarz sądowy odmówił S.S. przyznania prawa pomocy wskazując, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej ustanowienie adwokata z wyboru, a od kosztów sądowych jest zwolniony z mocy ustawy. Postanowienie to doręczono stronie w dniu 24 maja 2008 r. Pismem z dnia 27 maja 2008 r. S.S. złożył sprzeciw od postanowienia z (...(. W związku z wniesieniem sprzeciwu, Sąd pismem z dnia 2 czerwca 2008 r. wezwał skarżącego do przedłożenia oświadczenia na okoliczność: – zamieszkiwania wspólnie ze swoją małżonką – M.S. lub innymi osobami i prowadzenia z tymi osobami wspólnego gospodarstwo domowego; – wysokości dochodów osiągniętych przez skarżącego oraz osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym - w ostatnich trzech miesiącach (np. renty, emerytury, wynagrodzenie, darowizny); – posiadania przez wnioskodawcę i osoby pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym zasobów pieniężnych lub papierów wartościowych; – wydatków ponoszonych na konieczne utrzymanie skarżącego i jego rodziny (np. opłat z tytułu czynszu, za media, za telefon stacjonarny/komórkowy); – wymiaru podatku za 2008 rok od wszystkich posiadanych nieruchomości; – oświadczenia o korzystaniu w ostatnim roku z pomocy opieki społecznej, oraz rozmiaru tej pomocy. Odpowiadając na wezwanie Sądu, w dniach 20 i 23 czerwca 2008 r. wnioskodawca złożył dwa pisma wraz z załącznikami w postaci kserokopii: wyciągu z rachunku bankowego należącego do skarżącego za okres od 31 maja do 19 czerwca 2008 r., zapisu badań słuchu skarżącego, decyzji z (...( w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2006 r., paragonu i faktury VAT dokumentujących zakupy leków dokonane w czerwcu 2008 r. Z przedłożonych dokumentów wynika m.in., iż: – skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe; – źródłem utrzymania skarżącego jest świadczenie z ZUS w kwocie (...( (wg wyciągu z rachunku bankowego) oraz to, co cyt.: "zbiorę na śmietnikach i koszach oraz porzucone na targach - rynkach"; – ponoszone przez stronę opłaty z tytułu czynszu stanowią kwotę (...( miesięcznie (wg wyciągu z rachunku bankowego); – skarżący wydatkuje znaczne, ponad kilkusetzłotowe kwoty, na leki (wg faktury VAT); – wnioskodawca posiada telefon komórkowy, który jest mu niezbędny ze względu na stan zdrowia oraz pogłębiającą się utratę słuchu (wg oświadczenia skarżącego stwierdzono u niego 80-procentową utratę słuchu). W dniu 27 czerwca S.S. złożył kolejne pismo, w którym m.in. ponownie podkreślił, iż posiadanie profesjonalnego pełnomocnika umożliwi mu prawidłowe prowadzenie sprawy z jego skargi. Do pisma tego załączył kolejne kopie faktur VAT za wykup leków. Ponadto w pismach z dnia 10 marca, 23 czerwca i 27 czerwca 2008 r. skarżący kolejno występował do Sądu o przyznanie pomocy, poprzez: a) zwrot nieprawnie odebranego dodatku za pracę w warunkach ciężkich, uprzednio przyznanego i wypłacanego przez ZUS; b) przyznanie rehabilitacji w odciążeniu wodnym; c) udzielenie pomocy materialnej w postaci refundacji leków i wszelkiej innej pomocy, np. na opał. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: W związku z tym, iż ustawowym terminie wnioskodawca wniósł sprzeciw od postanowienia z dnia 25 marca 2008 r., stosownie do art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (DzU Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej "P.p.s.a.", rozstrzygnięcie to utraciło moc, zaś sprawa przyznania prawa pomocy podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z przepisem art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). W rozpatrywanej sprawie skarżący jest z mocy ustawy zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie. Zgodnie bowiem z art. 239 pkt 1 lit. "a" P.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. Z uwagi na fakt, iż na skarżącym nie ciąży obowiązek opłacenia kosztów sądowych, nie może być mu przyznane prawo pomocy w tym zakresie. Natomiast wniosek o ustanowienie adwokata należało uwzględnić. Przedstawione we wniosku oraz w złożonych przez skarżącego dokumentach i oświadczeniach okoliczności, szczególnie stan majątkowy oraz sytuacja rodzinna i zdrowotna wnioskodawcy dowodzą bowiem, iż nie jest on w stanie we własnych wydatkach poczynić takich oszczędności, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania swojej osoby, aby móc ponieść koszty wynagrodzenia i wydatków profesjonalnego pełnomocnika. Odnosząc się do pozostałych wniosków skarżącego "o udzielenie pomocy", Sąd wskazuje na brak podstaw prawnych ich uwzględnienia. Instytucja prawa pomocy uregulowana w P.p.s.a, obejmuje bowiem wyłącznie zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Nie jest więc możliwym przyznanie skarżącemu przez Sąd żadnych innych form pomocy, np. refundacji leków, czy usług rehabilitacyjnych. Sąd, związany granicami sprawy w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego, nie jest również uprawniony do orzekania w kwestii przywrócenia dodatków za pracę w warunkach ciężkich. W tym stanie sprawy, na podstawie art. 246 § 1 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 P.p.s.a., Sąd postanowił jak na wstępie.