II SA/Sz 561/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego w sprawie z Jej skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wyjaśnienia wątpliwości co do treści decyzji nakazującej doprowadzenie do stanu poprzedniego samowolnie wykonanych robót budowlanych p o s t a n a w i a: 1/ zwolnić skarżącą od kosztów sądowych, 2/ ustanowić radcę prawnego. Z. S. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]r. utrzymujące w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. o wyjaśnieniu wątpliwości co do treści decyzji tego organu z dnia [...] r. o nakazie doprowadzenia do stanu poprzedniego samowolnie wykonanych robót budowlanych, związanych z przebudową instalacji c.o. w budynku mieszkalnym jednorodzinnym przy ul. [...], poprzez podłączenie kotła c.o. znajdującego się w piwnicy budynku do instalacji c.o. w sposób umożliwiający ogrzewanie mieszkań nr [...] i nr [...]. Skarżąca wezwana do uiszczenia wpisu od ww. skargi w kwocie [...] zł złożyła na formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku podała, że jest inwalidką I grupy, ze względu na liczne schorzenia jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Skarżąca posiada własne mieszkanie o pow. [...] m2 ale aktualnie zamieszkuje u syna. Prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania syna. Dochód Z. ST. stanowi renta w wysokości [...] zł netto. Do formularza skarżąca załączyła zestawienie ponoszonych miesięcznie wydatków, z którego wynika, że opłaty za mieszkanie położone przy ul. [...] wynoszą [...] zł miesięcznie, koszty ponoszone z tytułu udziału w kosztach utrzymania mieszkania syna to kwota [...] zł miesięcznie. Dodatkowo skarżąca ponosi wydatki związane z zakupem lekarstw, dojazdami na badania, zakupem odzieży, zakupem żywności zgodnie z dietą zaleconą przez lekarzy co łącznie daje kwotę rzędu [...] zł. Dodatkowo wnioskodawczyni załączyła kserokopię przekazu pocztowego renty, opinii biegłych lekarzy psychiatrii oraz kserokopie wypisów ze szpitali. Wniosek zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 powołanej wyżej ustawy). Podnieść należy, iż co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Zatem prawo pomocy, jako instytucja o charakterze wyjątkowym, winno być stosowane jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04), opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej zasady. Oceniając sytuację materialną skarżącej, referendarz sądowy uznał, że w obecnej sytuacji osobistej i finansowej, zarówno uiszczenie kosztów sądowych związanych z zawisłym postępowaniem sądowym w sprawie, jak i poniesienie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika procesowego, stanowi dla skarżącej nadmierne obciążenie, ponieważ wykazała, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Niewątpliwie bowiem skarżąca znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Skarżąca jest osobą starszą, schorowaną. Co prawda uzyskuje miesięczny dochód w wysokości [...] zł, jednakże ponosi koszty utrzymania mieszkania własnego, z którego musiała się wyprowadzić, partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania syna oraz dużą część wydatkuje na zakup lekarstw i innych artykułów związanych ze stanem jej zdrowia. Mając zatem na względzie wskazane informacje należało uznać, że zapłata kosztów sądowych wymaganych w przedmiotowej sprawie oraz kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika przekracza możliwości finansowe skarżącej, a tym samym zaistniały przesłanki do przyznania prawa pomocy na podstawie art. 245 § 2 P.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 1 P.p.s.a.