II SA/Sz 567/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi R. F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę Kierownik Miejskiego-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. decyzją z dnia [...]r. Nr[...], wydaną na podstawie art. 106 ust. 1 i art. 37 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2004 r. Nr 64, poz. 593 ze zm.) oraz § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950) oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), działając z urzędu uchylił od dnia[...]r. decyzję własną z dnia [...] r. Nr [...]przyznającą R. F. zasiłek stały, z powodu przekroczenia kryterium dochodowego. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że [...]r. R. F., w wyniku podziału majątku, uzyskał jednorazowy dochód w wysokości[...]zł. Powyższego ustalenia organ dokonał w oparciu o wywiad środowiskowy przeprowadzony w dniu [...]r., oświadczenie złożone przez R. F. oraz informację z Sądu Rejonowego Wydziału z dnia [...]r. O okoliczności zmiany sytuacji majątkowej strona, wbrew otrzymanemu pouczeniu, nie poinformowała Ośrodka Pomocy Społecznej w C. Organ stwierdził, że dochód uzyskany przez R. F. przekracza pięciokrotnie kwotę wyżej wskazanego ustawowego kryterium dochodowego tj. kwotę [...]zł, zatem zgodnie z art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej dochód ten rozliczyć należy w równych częściach na okres kolejnych 12 miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Ponadto dochód ten przekracza kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej ustalone na kwotę [...] zł o kwotę [...] zł. Wobec powyższego organ stwierdził, że strona nie spełnia warunku uprawniającego do skorzystania z pomocy społecznej począwszy od miesiąca [...] Kwestionując powyższą decyzję R. F. złożył od niej odwołanie wnosząc o przywrócenie prawa do zasiłku stałego od dnia [...]r. oraz nie egzekwowanie pobranego zasiłku. Podniósł, że stosując się do pouczenia poinformował organ o fakcie otrzymania kwoty [...]zł. Wyjaśnił, że uzyskany dochód przeznaczył na zakup innego lokalu mieszkalnego, gdyż w wyniku podziału majątku musiał opuścić dotychczasowe miejsce zamieszkania. Z otrzymanej kwoty opłacił zaległości, koszty sądowe oraz wyremontował i wyposażył lokal, w stosunku do którego trwają obecnie formalności związane z jego zakupem. Ponadto podkreślił, że jest osobą samotną i schorowaną ([...]) z orzeczoną niezdolnością do pracy i samodzielnej egzystencji, wymagającą stałej opieki i pomocy innych osób. Jest pod stałą opieką lekarską, w związku z tym niezbędne jest dla niego ubezpieczenie zdrowotne. Decyzją z dnia [...]r. Nr [...]Samorządowe Kolegium Odwoławcze , na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa w związku z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 8 ust. 1 , ust. 3 i ust. 11 oraz art. 106 ust. 5 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728 ze zm.) oraz § 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2006 r. Nr 135, poz. 950), po rozpatrzeniu odwołania, utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Uzasadniając decyzję Kolegium przytoczyło treść art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy, zgodnie z którym zasiłek przysługuje osobie pełnoletniej samotnie gospodarującej, całkowicie niezdolnej do pracy z powodu wieku lub niepełnosprawności, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej wynoszącej obecnie 477 zł oraz art. 8 ust. 11 przewidującego, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego przekraczającego kwotę pięciokrotnego kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy organ wskazał, że z ustaleń faktycznych bezspornie wynika, że R.F. w [...]r. otrzymał jednorazowy dochód w wysokości [...]zł przekraczając tym samym pięciokrotnie kwotę, o której mowa w art. 8 ust. 11 ustawy. Kwota jednorazowego uzyskanego dochodu rozliczona w równych 12 częściach wynosi [...]zł, a zatem przekracza przez kolejne 12 miesięcy kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, co oznacza, że strona przestała spełniać warunki do otrzymania przyznanego zasiłku stałego. Odnosząc się do odwołania, Kolegium podkreśliło, że żaden przepis ustawy o pomocy społecznej nie przewiduje możliwości pomniejszego ustalonego dochodu o kwotę przeznaczoną na cele mieszkaniowe lub spłatę zaciągniętych pożyczek bądź kredytów. Przepisy na podstawie których orzekł organ są bezwzględnie obowiązujące, a zatem organ nie orzeka w ramach uznania administracyjnego i nie może brać pod uwagę żadnych szczególnych okoliczności takich jak sytuacja zdrowotna. R. F. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na powyższą decyzję podnosząc, że zaskarżone rozstrzygnięcie Kolegium jest bardzo krzywdzące i niesprawiedliwe, gdyż pozbawia go niezbędnych środków do życia i na leczenie. Podniósł, że organy pomocy społecznej powinny pomagać w przezwyciężeniu trudnych sytuacji życiowych i umożliwiać życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, nie mogą natomiast wydać decyzji na niekorzyść odwołującego się. Niezrozumiałe jest dla skarżącego stanowisko Kolegium, w świetle którego, przy rozpoznawaniu sprawy zasiłku stałego nie można uwzględnić sytuacji zdrowotnej. Wskazał, że w związku z chorobą [...]i [...]ma orzeczoną niezdolność do pracy oraz znaczny stopień niepełnosprawności. Utrzymuje się z zasiłku pielęgnacyjnego i otrzymywanego do tej pory zasiłku stałego, albowiem nie jest uprawniony do otrzymywania renty z ZUS. Obecnie wymaga leczenia w Szpitalu Onkologicznych w związku z operacją usunięcia[...]. Podkreślił, że o otrzymanej kwocie [...]zł poinformował Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w C. w dniu [...]r., a ponadto wyjaśnił na co przeznaczył wyżej wskazaną kwotę pieniężną, pomimo tego otrzymywał zasiłek do [...] W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do stwierdzenia, że akt ten wydany został z istotnym naruszeniem prawa, które to naruszenie dawałoby podstawę do jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji na jednej z podstaw prawnych wymienionych w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Z niekwestionowanych skargą ustaleń organów obu instancji orzekających w sprawie wynika, że decyzją z dnia [...]. Nr [...]skarżącemu przyznano zasiłek stały. Nie ulega też wątpliwości, że w okresie pobierania tego świadczenia a konkretnie w[...]. R. F. uzyskał dochód z tytułu podziału majątku wynoszący [...]zł. Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadza się do oceny skutków prawnych jakie fakt uzyskania jednorazowego dochodu w takiej wysokości wywiera na realizację przyznanego i wykonywanego na podstawie decyzji ostatecznej prawa do zasiłku stałego. Z treści odwołania i skargi wynika, że w przekonaniu R. F. fakt ten nie powinien w ogóle rzutować na uzyskane już prawo do zasiłku stałego, zwłaszcza że uzyskany dochód spożytkował na własne, godziwe cele takie jak pokrycie kosztów leczenia i remontu mieszkania. Wyjaśnić zatem trzeba, że takie przekonanie skarżącego jest błędne, opiera się na okolicznościach nie przewidzianych przez ustawodawcę. Organy administracji publicznej, stosownie do zasady legalizmu wyrażonej w art. 6 kodeksu postępowania administracyjnego, działają na podstawie przepisów prawa. Oznacza to, że w rozstrzygnięciu indywidualnych spraw stosować muszą przepisy prawa powszechnie obowiązującego, a nie mogą opierać się na okolicznościach, których nie przewidują przepisy mające zastosowanie w konkretnej sprawie. Materialno - prawną podstawę przyznania skarżącemu zasiłku stałego decyzją z dnia[...]. stanowi art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (t.j. Dz.U. z 2008rr. Nr 1˛5 poz. 728). Z przepisu tego wynika, że warunkami przyznania zasiłku stałego osobie pełnoletniej, samotnie gospodarującej, które muszą być spełnione łącznie, są : 1) niezdolność do pracy z powodu wieku lub całkowita niezdolność do pracy oraz 2) uzyskiwanie dochodu niższego od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Tak więc ustawodawca wprowadzając przesłankę kryterium dochodowego dał wyraz temu, że tę formę pomocy społecznej uzyskać mogą wyłącznie takie osoby pełnoletnie, samotnie gospodarujące i niezdolne (z przyczyn wskazanych w tym przepisie) do pracy, które nie posiadają dochodu lub wprawdzie dochód posiadają, ale kształtujący się poniżej określonego minimum niezbędnego do egzystencji i ustalonego w sposób przewidziany przepisami prawa. Kwestie związane ze sposobem ustalania dochodu oraz wysokości kryterium dochodowego uregulowane zostały w art. 8 ustawy o pomocy społecznej. Z art. 8 ust. 11 tej ustawy wynika między innymi, że w sytuacji, gdy osoba samotnie gospodarująca w okresie pobierania zasiłku stałego (lub innego świadczenia z pomocy społecznej) uzyska jednorazowy dochód przekraczający pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, to kwotę tego dochodu rozlicza się w częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Taka sytuacja zaistniała w niniejszej sprawie, skoro skarżący w[...]., a więc w okresie pobierania zasiłku stałego przyznanego decyzją z[...]. uzyskał dochód jednorazowy wynoszący [...]zł, co jak wykazano w zaskarżonej decyzji, przekracza pięciokrotnie kryterium dochodowe osoby samotnie gospodarującej wynoszące w dacie orzekania [...] zł. W tej sytuacji organ I instancji był zobligowany do wszczęcia z urzędu postępowania administracyjnego i zastosowania art. 8 ust. 11, co prowadzić musiało do wydania decyzji w trybie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej, który to przepis prawidłowo powołał organ odwoławczy w podstawie prawnej decyzji ostatecznej. Jest bowiem oczywiste, że w wyniku uzyskania omawianego jednorazowego dochodu sytuacja dochodowa R. F. uległa zmianie. Ta okoliczność, w powiązaniu z dyspozycją art. 8 ust. 11 nakazującą rozliczenie kwoty dochodu jednorazowego w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony obligowała organ I instancji do uchylenia z dniem [...]. na podstawie art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej decyzji własnej o przyznaniu zasiłku stałego. Należy podkreślić, że ani przepis prawa materialnego tj. art. 8 ust. 11 określający sposób rozliczenia dochodu jednorazowego uzyskanego w warunkach w nim wskazanych, ani przepis proceduralny zawarty w art. 106 ust. 5 ustawy o pomocy społecznej nie zalicza do przesłanek orzekania na tej podstawie prawnej i w tym trybie takich okoliczności, na które R. F. powoływał się w odwołaniu od decyzji organu I instancji i które powtórzył w skardze. Stan zdrowia wymagający leczenia szpitalnego, wydatki poniesione na leczenie i remont mieszkania nie należą do ustawowych przesłanek przewidzianych przepisami stanowiącymi podstawę decyzji. Zastosowanie art. 106 ust. 5 w związku z art. 8 ust. 11 ustawy o pomocy społecznej na skutek zmiany sytuacji dochodowej strony nie zależy od uznania administracyjnego, a zatem organowi nie wolno jest kierować się innymi okolicznościami niż te, które przewidują powyższe przepisy. W tym stanie sprawy, skoro zaskarżona decyzja prawa nie narusza, nie było podstaw do uwzględnienia skargi. Dlatego należało orzec jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.