II SA/Sz 567/13

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie Monika Bieńkowska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie J. C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na opisaną w sentencji decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie skierowania na badania lekarskie z powodu powzięcia informacji o zastrzeżeniach w stanie zdrowia skarżącego, mogących powodować niezdolność do prowadzenia pojazdu. Równocześnie w skardze zawarł wniosek o przyznanie adwokata z urzędu. Mając na uwadze ustawowy obowiązek złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu, wezwaniem Sądu z dnia 12 czerwca 2013 r. zobowiązano skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez złożenie go na urzędowym formularzu w terminie 7 dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący wykonał zobowiązanie i nadesłał formularz PPF, przy czym rozszerzył zakres żądania wnosząc o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że ma prawie[...], jest nieporadny, nieobeznany z przepisami i nie jest w stanie bronić sam swoich praw. Źródło jego utrzymania stanowi emerytura w wysokości [...]. Z kwoty tej miesięcznie płaci [...] żonie zgodnie z wyrokiem Sądu, oraz wydaje [...] na zakup lekarstw. Skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, nie ma nikogo na utrzymaniu. Posiadany majątek stanowi domu jednorodzinnego o powierzchni [...]. Wezwaniem referendarza sądowego z dnia 19 czerwca 2013 r. wnioskodawca został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie akt sprawy : - wyciągów z konta bankowego skarżącego z okresu ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość otrzymywanej przez skarżącego emerytury i renty w okresie ostatnich trzech miesięcy, - dowodów potwierdzających wysokość wydatków ponoszonych na utrzymanie domu w okresie ostatnich trzech miesięcy, - oświadczenia w jakiej części żona partycypuje w kosztach utrzymania domu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie skarżący w zakreślonym terminie nadesłał wyciąg z konta bankowego za okres od [...] do [...] , z którego wynika, że 13 dnia każdego miesiąca skarżący otrzymuje emeryturę/rentę w wysokości ...] dokonał wypłaty [...] zaświadczenie z ZUS z dnia [...] podające, że J. C. pobiera emeryturę i rentę w zbiegu, którego wysokość do wypłaty wynosi [...] zł, dwie kserokopie dowodów wpłat w Kancelarii Adwokackiej adwokata W.F. – jeden z dnia [...] tytułem honorarium, drugi z dnia [...] tytułem wpłaty do faktury VAT nr [...], dowody przekazów pocztowych potwierdzających wpłaty w kwocie po [...] na rzecz żony K.C. na utrzymanie domu z dnia [...] dyspozycję definiowania poleceń przelewu na rachunki zewnętrzne złożone przez K. C. w Banku opłat za energię elektryczną, faktury VAT za prąd z [...] okres miesięcy, fakturę wystawioną przez Zakład Wodociągów i Kanalizacji na kwotę [...] r., faktury za gaz wystawione w [...] odpowiednio na kwoty [...] obejmujące okres dwóch miesięcy. W związku z tym, iż wśród przesłanych dokumentów były dowody wpłat tytułem honorarium dla adwokata W. F., wezwaniem z dnia 4 lipca 2013 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawcę do podania w terminie 7 dni, od daty doręczenia niniejszego pisma, czy skarżący aktualnie korzysta z pomocy adwokata ustanowionego z wyboru, pod rygorem przyjęcia, że zatrudnia i pozostaje w stosunku prawnym adwokatem. W sytuacji, gdy skarżący nie korzysta już z usług ustanowionego z wyboru pełnomocnika, należy przesłać kserokopię wypowiedzenia pełnomocnictwa. Powyższe zobowiązanie zostało doręczone skarżącemu w dniu 3 lipca 2013 r. W odpowiedzi na powyższe skarżący złożył w Sądzie w dniu 16 lipca 2013 r. wypowiedzenie przez adwokata W. Fafułę pełnomocnictwa z dnia 11 lipca 2013 r. z powodu utraty zaufania do niego, niemożnością utrzymania kontaktu, rozbieżnością co do linii obrony oraz zabraniem przez J. C. wszystkich dokumentów z kancelarii. Referendarz sądowy, oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, zważył: Stosownie do regulacji art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego z urzędu ( art. 245 § 2 ustawy). Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje – stosownie do treści art. 245 § 3 ustawy – zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku koniecznego utrzymania siebie i rodziny ( art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Jednakże należy zauważyć, że art. 246 § 3 ustawy przewiduje możliwość ustanowienia w sprawie fachowego pełnomocnika procesowego tylko wtedy, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym ( np. umowy zlecenia). Okoliczność ta wyklucza bowiem jego ustanowienie w ramach instytucji prawa pomocy. Dlatego też składany przez stronę wniosek powinien – zgodnie z art. 252 § 1 ustawy – zawierać stosowne oświadczenie w tym przedmiocie (rubryka 12 urzędowego formularza), które z uwagi na to, że składane jest pod odpowiedzialnością karną przewidzianą w art. 233 § 1 Kodeksu karnego, winno pokrywać się ze stanem faktycznym sprawy. Podkreślenia wymaga użyty przez ustawodawcę zwrot "nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym", albowiem wskazuje on na stan rzeczy istniejący w dacie sporządzania wniosku o przyznanie prawa pomocy. Niemniej jednak według prezentowanych w doktrynie poglądów odnosi się on również do takich sytuacji, kiedy z okoliczności sprawy wynika, że wypowiedzenie pełnomocnictwa, a tym samym rozwiązanie stosunku zatrudnienia, stosunku wynikającego z umowy zlecenia lub innego stosunku prawnego z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym nastąpiło w celu obejścia przepisów o prawie pomocy ( vide: J.P. Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz – Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004 r., str. 320). Mając na uwadze, że instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy nie może być stosowana w przypadkach, kiedy strona korzysta już z fachowej pomocy pełnomocnika ustanowionego z wyboru, któremu wcześniej udzieliła pełnomocnictwa. Powyższe byłoby bowiem sprzeczne z celem, dla którego została wprowadzona. Tymczasem jak wynika z akt sprawy w dacie sporządzania wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący pozostawał w stosunku prawnym z adwokatem W. F., a następnie po otrzymaniu w dniu 3 lipca 2013 r. wezwania referendarza sądowego, doprowadził do wypowiedzenia przez adwokata pełnomocnictwa z dniem 11 lipca 2013 r. Powyższa okoliczność wyklucza ustanowienie pełnomocnika w ramach instytucji prawa pomocy, stąd złożony przez skarżącego w tym zakresie wniosek - jako niedopuszczalny – nie mógł zostać uwzględniony. W odniesieniu do drugiej części wniosku, tj. zwolnienia skarżącego od kosztów sądowych , stwierdzić należy, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący podaje, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe i nie ma nikogo na utrzymaniu. Z przesłanego wyciągu z rachunku bankowego wynika, że w [...] zgromadził na rachunku [...]. Następnie w dniu [...], a więc po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego dokonał wypłaty na łączną kwotę [...]. Przy czym były to jedyne wypłaty środków pieniężnych z tego konta, a więc skarżący musiał dysponować innymi środkami pieniężnymi, które w tym czasie przeznaczał na życie, czy opłaty oraz wpłaty po [...] na rzecz żony określane jako " ". Nadto nie udokumentował żadnych wydatków ponoszonych na dom z okresu ostatnich trzech miesięcy, bowiem wszystkie przesłane faktury opłat za gaz, prąd czy wodę wystawione zostały w [...]. W tym stanie rzeczy należało również odmówić przyznania skarżącemu prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący nie wykazał bowiem, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jedynie zaś spełnienie tej przesłanki obligowało referendarza sądowego do przyznania mu prawa pomocy w powyższym zakresie. Mając powyższe na uwadze działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. postanowiono jak w sentencji.