II SA/Sz 568/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Henryk Dolecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Protokolant Aneta Kukla, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 1 grudnia 2011 r. sprawy ze skargi Z. K., J. K. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na użytkowanie obiektu oddala skargę. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z dnia [...] r., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. (t. jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38 poz. 229 ze zm.) w zw. z art. 103 ust. 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2010 r. Nr 243, poz. 1623), po rozpatrzeniu odwołania J.K. od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r. zezwalającej na użytkowanie tarasu o wymiarach [...] m wybudowanego bez pozwolenia na budowę na nieruchomości przy ul. [...]na terenie działki nr [...], - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy szczegółowo przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania, a odpowiadając na zarzuty zawarte w odwołaniu stwierdził, że w toku postępowania, m.in. na podstawie oględzin, ustalono, że na nieruchomości przy ul. [...]znajduje się podpiwniczony budynek mieszkalny z [...] kondygnacjami nadziemnymi i poddaszem, wybudowany w tradycyjnej technologii [...]. W budynku wydzielono [...] lokale mieszkalne. Na parterze lokal nr [...], w którym mieszka E.B. z rodziną oraz na piętrze lokal nr [...], który zamieszkuje J.K. z rodziną. Przy budynku wybudowano taras betonowy z drewnianymi balustradami. Na taras prowadzi wyjście z mieszkania na [...]. Zgodnie z oświadczeniem E.B., złożonym do protokołu oględzin, taras wybudował w [...] r. jej dziadek J.A., który już nie żyje. Natomiast J.K. oświadczył do protokołu oględzin, że taras wybudowano w latach [...]. Z postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...]r., znak[...] wynika, iż E.B. jest następcą prawnym zmarłego w dniu [...] r. J.A., i zgodnie z zawiadomieniem Sądu Rejonowego z dnia [...] r. posiada ona udział [...] w części do lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku mieszkalnym przy ul. [...]. Inwentaryzacje i oceny techniczne dotyczące tarasu sporządzone w [...]. przez osoby legitymujące się uprawnieniami budowlanymi wskazują, że taras o konstrukcji żelbetowo – stalowej ma wymiary [...]m. Płytę żelbetową tarasu o grubości [...]oparto na stalowych [...]. Z tarasu, wyłożonego płytkami [...], jest zejście [...] Konstrukcja tarasu fundamenty, słupy, belka poprzeczna oraz płyta są w dobrym stanie technicznym. Nie stwierdzono usterek w elementach konstrukcyjnych tarasu. Konstrukcja budynku w miejscu oparcia na nim tarasu jest w dobrym stanie technicznym. Nie stwierdzono usterek w elementach konstrukcyjnych budynku. Taras w obecnym stanie może być bezpiecznie użytkowany. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu [...] r. J.C., ówczesna współwłaścicielka budynku, wyraziła J.A., zgodę na budowę tarasu, co osobiście potwierdziła podczas przesłuchania w dniu [...]r. przed organem I instancji, pod rygorem odpowiedzialności karnej. Stwierdziła też, że taras został wybudowany za życia J.A., tj. przed [...] r. Odmienne stanowisko zajmują Z. i J.K, którzy twierdzą, że taras wybudowano w latach [...], bądź w latach [...] r., jednocześnie wskazali, że dane dotyczące daty budowy tarasu pochodzą z przeprowadzonego wywiadu sąsiedzkiego przez nich samych, a także od E.B., która twierdziła, że roboty budowlane przeprowadziła dopiero po śmierci dziadka, tj. po [...] r. Z. i J.K. nie wyrazili zgody na samowolę budowlaną, a inwestorka powinna, ich zdaniem, uzyskać zgodę na legalizację samowoli, gdyż posiadają oni [...]% udziału w nieruchomości. Twierdzą także, że taras jest przeszkodą w sprawie zniesienia współwłasności, zaś zgodę udzieloną przez poprzednią współwłaścicielkę inwestorka uzyskała dopiero w [...] r., tj. po wszczęciu postępowania wyjaśniającego przez organ powiatowy. W związku z dokonanymi ustaleniami organ I instancji uznając, iż taras wybudowano w [...]r. decyzją z dnia [...], dzialając na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane w związku z art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, udzielił pozwolenia na użytkowanie przedmiotowego tarasu. Organ odwoławczy uznał za prawidłowe ustalenia organu I instancji i stwierdził, że z całokształtu materiału dowodowego wynika, iż taras został wybudowany w [...]r., na co wskazuje oświadczenie E.B. złożone do protokołu z oględzin, pisemna zgoda z dnia [...]r. ówczesnej współwłaścicielki J.C. na budowę tarasu oraz jej oświadczenie złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej, potwierdzające wiarygodność udzielonej zgody. Nie uznano natomiast za wiarygodne argumentów Z. i J.K., że taras wybudowano w latach [...], po śmierci J.A., gdyż współwłaścicielami budynku zostali dopiero w [...] r. i opierają się jedynie na informacjach zasłyszanych od sąsiadów. Powoływanie się przez nich na mapy zasadnicze, jako wiarygodne dowody w sprawie, nie może zostać uznane za przekonujące, ponieważ mapy te, w przypadkach samowoli budowlanej, nie potwierdzają stanu prawnego obiektu. Organ odwoławczy stwierdził także, że w myśl art. 103 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, przepisu art. 48 nie stosuje się do obiektów, których budowa została zakończona przed dniem [...]r. lub w stosunku do których przed tym dniem zostało wszczęte postępowanie administracyjne. Do takich obiektów stosuje się przepisy ustawy z dnia 24 października 1974 r. Prawo budowlane. Wobec powyższego organ I instancji zasadnie przeprowadził przedmiotowe postępowanie administracyjne na podstawie tych przepisów. W toku postępowania organ ten wykluczył możliwość zastosowania art. 37 cyt. ustawy. Poza tym organ I instancji odstąpił od wydania postanowienia na podstawie art. 56 Prawa budowlanego z 1974 r., ponieważ inwestor przedłożył stosowne dokumenty. Dodatkowo inwestor wykonał zalecone w dokumentacji roboty, na dowód czego przedłożył oświadczenie osoby posiadającej stosowne uprawnienia. Nie ma więc zastosowania art. 40 cyt. ustawy, którym zobowiązuje się inwestora do wykonania w oznaczonym terminie robót budowlanych, niezbędnych do doprowadzenia obiektu do stanu zgodnego z przepisami. Skoro podstawą wydania pozwolenia na użytkowanie obiektu budowlanego, w trybie art. 42 ust. 3 cyt. ustawy, jest stwierdzenie zdatności do użytku wykonanego obiektu, a zgodnie z oceną techniczną wykonanego tarasu sporządzoną przez osobę legitymującą się uprawnieniami budowlanymi stwierdzono, że może być użytkowany, to w ocenie organu odwoławczego decyzja organu I instancji jest zgodna z prawem. Odnosząc się do pozostałych zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji stwierdził, przed wydaniem zaskarżonej decyzji, umożliwiono stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań, zgodnie z art. 10 § 1 k.p.a. Zaś organem właściwym do zbadania sprawy ewentualnego sfałszowania zgody udzielonej przez J.C. w piśmie z dnia [...]., jest Prokurator. Od powyższej decyzji skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyli Z. i J.K. wnosząc o jej uchylenie w całości oraz wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę tarasu, który wybudowano bez pozwolenia na budowę. Skarżący zarzucili stronniczość, nierzetelność, błędne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz rażące naruszenie prawa materialnego, a w szczególności Prawa budowlanego z 1994 r. W uzasadnieniu skargi skarżący stwierdzili, że fakt samowolnego wybudowania tarasu nie budzi wątpliwości, a zatem organ I instancji powinien orzec rozbiórkę, a nie umożliwiać jego użytkowanie. W ocenie skarżących organ ten, pomimo wskazań organu odwoławczego zawartych w decyzji z dnia [...], nie ustalił należycie wszystkich okoliczności sprawy, zwłaszcza daty wybudowania tarasu. Skarżący są przekonani, iż E.B. uzyskała zgodę na budowę od poprzedniej sąsiadki dopiero w [...] r. tj. po wszczęciu postępowania wyjaśniającego przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...], co potwierdza ekspertyza grafologiczna z dnia [...]r. oświadczenia J.C., współwłaścicielki budynku mieszkalnego, o wyrażeniu zgody na budowę spornego tarasu. Ekspertyza ta jednoznacznie stwierdza, że charakter pisma J.C. widniejący na oświadczeniu, nie jest spójny z datą wystawioną na tym oświadczeniu. Zatem należy uznać, iż powyższe oświadczenie zostało spreparowane dla celów dowodowych w niniejszej sprawie. Ponadto E.B. nie uzyskała niezbędnej zgody pozostałych współwłaścicieli na wykonanie prac budowlanych, ponieważ posiada ona jedynie [...] udziałów w nieruchomości na której wybudowała taras. Skarżący zarzucili nadto, że organ nie wziął pod uwagę ich wyjaśnień popartych bezspornymi dowodami oraz zebranym w sprawie materiałem dowodowym, z którego wynika, jak sama przyznaje E.B., że wszystkie prace budowlane wykonywała dopiero po śmierci dziadka J.A., który zmarł w [...] r. Jeżeli więc taras został wybudowany po [...] r., to zgodnie z art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego z 1994 r. powinien zostać rozebrany. Poza tym organy obu instancji nie ustaliły, czy wybudowany taras jest zgodny z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo ustaleniami decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zdaniem skarżących taras wpływa na pogorszenie ich warunków mieszkaniowych oraz narusza zasady współżycia społecznego. Poza tym w Sądzie Rejonowym toczy się postępowanie sądowe o zniesienie współwłasności działki wokół domu, a bezprawne zagarnięcie kilkunastu metrów działki powoduje, że ponoszą oni znaczne straty materialne. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego stanowiska. Stwierdził też, że zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego Gminy [...] zatwierdzonym uchwałą NR XV/110/86 Rady Narodowej Miasta i Gminy Gryfice z dnia 9 grudnia 1986 r. (Dz. Urz. Woj. Szczecińskiego z dnia 30 stycznia 1987 r., nr 1, poz.7) obowiązującym w czasie budowy tarasu, teren nieruchomości zlokalizowanej przy ul. [...], był przeznaczony pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. Ponieważ taras jest związany z zabudową mieszkaniową i może być, zgodnie z oceną techniczną, bezpiecznie użytkowany organ I instancji nie znalazł podstaw do zastosowania art. 37 Prawa budowlanego z 1974 r. W piśmie z dnia [...] r. uczestniczka postępowania E.B. odnosząc się do treści skargi wniosła o jej oddalenie wskazując na zgodność z prawem zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej sprawowanej pod względem zgodności z prawem. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem dała podstawę do stwierdzenia, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podniesione przez skarżących zarzuty nie są zasadne. Istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miało ustalenie kiedy taras na nieruchomości przy ul. [...]został zbudowany, ponieważ od tego zależało zastosowanie przepisów Prawa budowlanego z 1994 r. lub poprzednio obowiązującego Prawa budowlanego z 1974 r. Ustalając datę zbudowania tarasu organ oparł się na treści oświadczenia uczestniczki postępowania E.B., złożonego do protokołu oględzin w dniu [...] r., że taras został wybudowany w [...] r., przez jej dziadka J.A. oraz na treści pisma z dnia [...]r. ówczesnej współwłaścicielki budynku J.C. w którym wyraziła zgodę na budowę tarasu. Przesłuchana w charakterze świadka J.C. potwierdziła treść złożonego wcześniej oświadczenia. Dokonując ustaleń co do daty wybudowania tarasu organ nie podzielił natomiast stanowiska skarżących, że oświadczenie J.C. zostało sfałszowane, a mianowicie sporządzone współcześnie, na potrzeby toczącego się postępowania dotyczącego legalizacji samowoli budowlanej. Zdaniem organu w kwestii daty powstania samowoli skarżący dysponują wiedzą uzyskaną obecnie (informacje uzyskane od sąsiadów), ponieważ w budynku przy ul. [...]zamieszkali dopiero w [...] r. Odnosząc się do zarzutu skarżących dotyczącego błędnych ustaleń organu co do daty dokonania samowoli należy przede wszystkim wskazać, że zgodnie z art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego czy dana okoliczność została udowodniona. Przepis wyraża podstawową regułę oceny dowodów określaną jako swobodna ocena dowodów. Ustawa nakazuje dokonać jej przy uwzględnieniu całości materiału dowodowego, ale w przepisie nie określono kryteriów oceny. W orzecznictwie i rozważaniach doktrynalnych wypracowano te kryteria, którymi są: reguły logiki, wiedza naukowa i doświadczenie życiowe. Przenosząc te kryteria na grunt niniejszej sprawy trzeba stwierdzić, że organ oceniając zebrany w sprawie materiał procesowy, nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów. Przyjął bowiem, że taras wybudowano w [...] r., opierając na wyjaśnieniach uczestniczki postępowania E.B. (k. [...] akt adm.) oraz treści pisemnego oświadczenia J.C., skierowanego do J.A. i wyrażającego zgodę na wybudowanie tarasu (k. [...] akt adm.). Treść tego oświadczenia J.C. potwierdziła składając zeznania w charakterze świadka (k. [...], zdanie pierwsze akt adm.). Dowody te korespondują ze sobą i organ trafnie uznał je za wiarygodne. Co do treści pisemnego oświadczenia J.C. to brak jest podstaw do przyjęcia, że jest ona nieprawdziwa. Dokument jest sporządzony na jednej kartce, pismem ręcznym, opatrzony datą i podpisany, bez śladów zmiany treści. Należy podkreślić, że był on przedmiotem oceny i w postępowaniu karnym, czy został sfałszowany, ale postanowieniem z dnia [...] r. Komenda Powiatowa w [...] odmówiła wszczęcia dochodzenia z uwagi na brak danych wskazujących na popełnienie przestępstwa. Organ wyjaśnił też dlaczego nie podzielił stanowiska skarżących w kwestii daty dokonania samowoli wskazując, że współwłaścicielami nieruchomości stali się dopiero w [...] r., i ich wiedza o budowie tarasu ma charakter pochodny (z informacji sąsiadów). Tym samym wszystkie kryteria oceny wartości wskazanych wyżej dowodów zostały zastosowane prawidłowo. Organ mając ustawową swobodę w ocenie dowodów nie może wyprowadzać wniosków, które nie wynikają z zebranego materiału procesowego. Musi też swoje stanowisko uzasadnić, co uczynił w niniejszej sprawie spełniając wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. Odmienne stanowisko skarżących, będące wyrazem ich osobistego przekonania nie podważyło oceny materiału dowodowego dokonanej w toku postępowania. Skoro ustalono, że taras został wybudowany w czasie, gdy obowiązywały przepisy Prawa budowlanego z 1974 r., to prawidłowo zastosowano tryb legalizacji przewidziany w tych przepisach. Organ odwoławczy odniósł się również do zarzutu skarżących dotyczącego naruszenia art. 10 k.p.a. stwierdzając, że przed wydaniem decyzji organ I instancji umożliwił stronom wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Skarżący podnieśli nadto w skardze kwestię pogorszenia ich warunków mieszkaniowych przez wybudowanie tarasu oraz naruszenia przez tę inwestycję zasad współżycia społecznego. W związku z tym należy stwierdzić, że sądy administracyjne nie biorą pod uwagę przy orzekaniu elementów pozaprawnych, chyba że ustawa tak stanowi, co jednak w niniejszej sprawie nie występuje. Natomiast zagadnienia związane ze zniesieniem współwłasności nieruchomości i ewentualnymi wzajemnymi rozliczeniami, należą do kompetencji sądów powszechnych orzekających w postępowaniu cywilnym. W żadnym wypadku trudności powstające w postępowaniu przed Sądem powszechnym na tle sprawy o zniesienie współwłasności nie mogą być podstawą orzeczenia rozbiórki w postępowaniu administracyjnym. Dotyczy to także ewentualnych roszczeń związanych z budową na cudzym gruncie. Dlatego Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł jak w sentencji.