II SA/Sz 57/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia NSA Stefan Kłosowski,, Sędzia NSA Elżbieta Makowska (spr.), Protokolant starszy sekretarz sądowy Małgorzata Płocharska-Małys, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 31 marca 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę. K R P S Nr [...]Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działający z upoważnienia Prezydenta Miasta, decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 7 pkt 1, 4, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 9, art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1, ust. 3 pkt 1, ust. 4 i 5, art.106 ust.1, 3, 3 a, 4, art. 107, art. 109, art.147 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015r., poz. 163 z późn. zm.) i rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2015 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1058), po rozpatrzeniu wniosku z dnia [...] r., przyznał E.S. pomoc społeczną w postaci zasiłku okresowego na [...] r., w wysokości [...] zł miesięcznie. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że na podstawie art. 107 ustawy o pomocy społecznej, przeprowadzono wywiad rodzinny i stwierdzono trudna sytuację bytową spowodowana niskim dochodem oraz bezrobociem. Organ ustalił, że na dochód wnioskodawczyni składa się dodatek mieszkaniowy w kwocie [...] zł co nie przekracza kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, tj. [...] zł. Wyjaśniono przy tym, że w dniu 16 listopada wpłynęły od strony decyzje dotyczące dodatku mieszkaniowego oraz uzyskano informację, iż w tym samym dniu środki finansowe z tytułu w/w decyzji zostały przekazane na konto zarządcy budynku. W związku z tym do dochodu strony wliczono kwotę dodatku mieszkaniowego jako dochód należny za dany okres zgodnie z art. 8 ust. 12 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej, zasiłek okresowy ustala się w przypadku osoby samotnie gospodarującej (zł) do wysokości różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym, że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...]zł. miesięcznie. Tak ustalona kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 50 % różnicy pomiędzy kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej ([...] zł) a dochodem tej osoby ([...] zł), tj. [...] zł. W tak ustalonej wysokości gmina w [...]r. otrzymała dotację celową na pokrycie wydatków na zasiłki okresowe. E.S. odwołała się od powyższej decyzji podnosząc, że przyznano jej zasiłek okresowy w zaniżonej kwocie, ponieważ wliczono do jej dochodu dodatek mieszkaniowy, o który ubiegała się od 2 lat. Decyzję przyznającą dodatek mieszkaniowy od [...] r. otrzymała w dniu 13 listopada 2015 r. w związku z czym musi dokonać wpłat za trzy miesiące. Z decyzja tą nie zgadza się i złoży od niej odwołanie. Z tych względów, zdaniem E. S. dodatek mieszkaniowy nie powinien być wliczony do jej dochodu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r., poz. 267), zwanej dalej "K.p.a.", art. 38 ust. 1 pkt 1, ust. 2 pkt 1 w zw. z art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, po rozpatrzeniu odwołania - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia, Kolegium przytoczyło treść art. 38 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej i powołując się na znajdujące się w aktach sprawy dokumenty stwierdziło, że skarżąca spełniała kryteria do otrzymania zasiłku okresowego od dnia [...]r. Kolegium uznało za prawidłowe ustalenie, na podstawie art. 38 ust. 2 pkt 1 i ust. 3 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy, kwoty zasiłku okresowego w wysokości [...] zł. Organ odwoławczy wskazał również na uznaniowy charakter decyzji organu I instancji co do wysokości zasiłku okresowego, którą ustawa ograniczyła poprzez określenie górnej i dolnej granicy świadczenia oraz co do okresu na jaki zostanie przyznane to świadczenie. SKO zarzut bezpodstawnego wliczenia do dochodu kwoty przyznanego dodatku mieszkaniowego uznało za bezzasadny stwierdzając, że dodatek mieszkaniowy jest dochodem strony. Po dokonaniu obliczenia: [...] zł, Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa ponieważ w takiej wysokości zasiłek okresowy został stronie przyznany. Na powyższą decyzję E.S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego , w której zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy przez co nie zebrano w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte rozstrzygniecie. Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Zdaniem E. S. powinien być jej przyznany zasiłek okresowy w wysokości[...] zł miesięcznie. Nie było podstaw do wliczenia do jej dochodu dodatku mieszkaniowego, ponieważ decyzje w tym przedmiocie oraz wyroki sądowe w sprawie cywilnej są niezgodne z prawem, a w rezultacie dwuletnich starań o dodatek mieszkaniowy musi zapłacić jednorazowo za mieszkanie za trzy miesiące [...] zł. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji nie dostarczyła podstaw do uwzględnienia skargi, brak było bowiem podstaw do stwierdzenia, że akt ten jest niezgodny z prawem w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przedmiotem kontroli sądowej jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego, którą organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta o przyznaniu skarżącej, na okres [...] zasiłku okresowego w wysokości [...] zł na miesięcznie. Materialnoprawną podstawę decyzji organów wydanych w tej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163), zwanej dalej "ustawą", która precyzyjnie określa zasady i sposób przyznawania świadczeń pomocy społecznej, w tym zasiłku okresowego. Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. W świetle zebranego w aktach administracyjnych materiału dowodowego stwierdzić trzeba, że organy obu instancji orzekające w sprawie prawidłowo ustaliły stan faktyczny przyjmując, że skarżąca spełnia przesłanki do przyznania jej zasiłku okresowego, o których mowa w powyższym przepisie. Strona jest bowiem osobą bezrobotną, zarejestrowaną w PUP bez prawa do zasiłku, jest osobą samotnie gospodarującą, jej sytuacja materialna i bytowa jest trudna i bez wątpienia wymaga wsparcia ze strony państwa. Podkreślić należy, że zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym w sytuacji, gdy strona spełnia przesłanki warunkujące jego przyznanie, jednakże, jak trafnie podniosło to SKO w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w świetle art. 38 ustawy, określenie wysokości tego świadczenia i okresu na jaki ma być ono przyznane, ustawodawca pozostawił uznaniu organu administracji. W zakresie wysokości zasiłku okresowego, określone zostały jedynie ustawowe granice wysokości tego świadczenia. W myśl bowiem art. 38 ust. 2 pkt 1 ustawy, zasiłek okresowy ustala się przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie. Kwota zasiłku okresowego nie może być jednocześnie niższa niż 50% różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, o czym stanowi art. 38 ust. 3 pkt 1 ustawy, przy czym kwota ta nie może być niższa niż[...] zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy). Ustawodawca, określając zatem minimalną i maksymalną kwotę w jakiej może być przyznawany zasiłek okresowy (nie mniej niż [...]zł i nie więcej niż [...] zł), wyznaczył granice w ramach których organ może decydować o wysokości zasiłku, na zasadzie uznania administracyjnego, oczywiście z zachowaniem reguły, że zasiłek nie może być niższy niż 50 % różnicy między kryterium dochodowym a dochodem osoby wnioskującej o to świadczenie. Z treści skargi, podobnie jak z wcześniej wniesionego odwołania od decyzji organu I instancji wynika, że istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy ustalenia dochodu skarżącej. Organy orzekające w sprawie do dochodu E. S. zaliczyły dodatek mieszkaniowy w wysokości [...], co kwestionuje skarżąca podnosząc, że decyzje administracyjne przyznające ten dodatek oraz wyroki sądów obu instancji w sprawach cywilnych dotyczących jej tytułu prawnego do lokalu, są niezgodne z prawem. W związku z powyższym należy wyjaśnić, że o tym co w sprawie w przedmiocie prawa do zasiłku okresowego powinno być zaliczone do dochodu wnioskodawcy nie decyduje jego subiektywne przekonanie, lecz przepis ustawy. Za dochód, zgodnie z art. 8 ust. 3 i 4 ustawy o pomocy społecznej, "uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o: 1) miesięczne obciążenie podatkiem dochodowym od osób fizycznych; 2) składki na ubezpieczenie zdrowotne określone w przepisach o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz ubezpieczenia społeczne określone w odrębnych przepisach; 3) kwotę alimentów świadczonych na rzecz innych osób. Do dochodu ustalonego zgodnie z ust. 3 nie wlicza się: 1) jednorazowego pieniężnego świadczenia socjalnego; 2) zasiłku celowego; 3) pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty; 4) wartości świadczenia w naturze; 5) świadczenia przysługującego osobie bezrobotnej na podstawie przepisów o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy z tytułu wykonywania prac społecznie użytecznych; 5a) (6) świadczenia pieniężnego i pomocy pieniężnej, o których mowa w ustawie z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (Dz. U. poz. 693); 6) dochodu z powierzchni użytków rolnych poniżej 1 ha przeliczeniowego." Jak z cytowanych przepisów wynika, dodatek mieszkaniowy nie jest przychodem, o który pomniejsza się dochód lub którego nie wlicza się do dochodu. Oznacza to, że co do zasady do dochodu osoby ubiegającej się o przyznanie prawa do zasiłku okresowego wlicza się przychód z tytułu dodatku mieszkaniowego, zaś okoliczność, że dodatek ten nie jest wypłacany do rąk uprawnionego, lecz jest przekazywany na konto zarządcy lokalu mieszkalnego w zasadzie tej nic nie zmienia. Eksponowana skargą kwestia oceny zgodności z prawem decyzji przyznającej skarżącej dodatek mieszkaniowy, podobnie jak i wywody skargi dotyczące procesu cywilnego dotyczącego ustalenia tytułu prawnego do lokalu nie mogą być przedmiotem oceny sądu administracyjnego w niniejszej sprawie. Ze stanu faktycznego ustalonego zwłaszcza w decyzji organu I instancji, znajdującego oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i niekwestionowanego w tej części przez skarżącą, wynika jednoznacznie, że na dzień wydania decyzji ostatecznej w niniejszej sprawie w obrocie prawnym pozostawały decyzje administracyjne z dnia [...]r. przyznające dodatek mieszkaniowy na [...] r. Okoliczność, że skarżąca w odwołaniu zapowiadała ich zaskarżenie nie stanowiła podstawy do uznania przez organy, że nie zaistniały ustawowe przesłanki uzasadniające zaliczenie przychodu z tytułu dodatku mieszkaniowego do dochodu strony, skoro ustalono, że decyzje te zostały wykonane w dniu [...]., kiedy to pieniądze zostały przekazane na konto zarządcy lokalu zajmowanego przez skarżącą. Zaznaczyć przy tym trzeba, że z ustalonego stanu faktycznego wynika, że wniosek o zasiłek okresowy skarżąca złożyła 6 listopada 2015 r. a zatem, zgodnie z zasadą wynikającą z wyżej cytowanego art. 8 ust. 3 ustawy, należało ustalić uzyskany przez nią dochód w [...] r., będącym miesiącem poprzedzającym złożenie wniosku. Nie popełniły organy błędu zaliczając do tego dochodu przychód z tytułu dodatku mieszkaniowego w kwocie [...] zł, należny za [...] r. w sytuacji, gdy dodatek mieszkaniowy został wypłacony jednorazowo [...]r., ponieważ do takiej sytuacji odnosi się reguła określona w art. 8 ust. 12 ustawy, na który to przepis zasadnie powołał się organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji, co zaakceptował organ odwoławczy utrzymując tę decyzję w mocy. W myśl bowiem at. 8 ust. 12 w przypadku uzyskania jednorazowo dochodu należnego za dany okres, kwotę tego dochodu uwzględnia się w dochodzie osoby lub rodziny przez okres, za który uzyskano ten dochód. Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd uznał za chybiony stawiany skargą zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przeciwnie, zdaniem Sądu, stan faktyczny sprawy został ustalony w sposób umożliwiający podjęcie zgodnego z prawem rozstrzygnięcia merytorycznego. W ocenie sądu, w zakresie ustalenia kwoty zasiłku okresowego, organy orzekające nie przekroczyły granic uznania administracyjnego i należycie ustaliły, poprzez prawidłowo sporządzony wywiad środowiskowy, a następnie wystarczająco rozważyły okoliczności dotyczące sytuacji skarżącej, w zestawieniu z możliwościami finansowymi Ośrodka. Również ustalenie okresu na jaki ośrodek pomocy społecznej przyznał zasiłek okresowy kierując się wskazówką wynikająca z art. 38 ust. 5 ustawy, mieści się w granicach uznania administracyjnego ocenianego przez pryzmat okoliczności sprawy. Zdaniem sądu, okoliczności sprawy do jakich przepis art. 38 ust. 5 ustawy odwołuje się, to przede wszystkim okoliczności związane z sytuacją życiową i materialną wnioskodawcy, które mogą cechować się pewną przewidywalnością, zmiennością, bądź stałością. Jak wynika z akt, skarżąca jest zarejestrowana jako osoba bezrobotna, co oznacza, że pozostaje w stanie gotowości do podjęcia pracy w każdym momencie. Sytuacja skarżącej jest więc dla organu, w pewnym sensie, nieprzewidywalna i niestała, może ulec zmianie w każdym czasie, w sposób istotny dla oceny przesłanek warunkujących przyznanie jej pomocy społecznej. Bez wątpienia, powyższa okoliczność uzasadnia okres na jaki organ przyznał skarżącej sporne świadczenie. Podkreślenia wymaga, że skarżąca jest objęta szerszym zakresem pomocy społecznej o czym świadczy decyzja organu I instancji z dnia [...] r. przyznająca jej zasiłek celowy, co nie pozostaje bez wpływu na ocenę rozstrzygnięcia jako mieszczącego się w granicach uznania administracyjnego. Z powyższych względów skarga nie jest zasadna i podlega oddaleniu, o czym sąd orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).