II SA/Sz 570/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz Sędzia WSA Maria Mysiak (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Teresa Zauerman po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 września 2018 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. przyznaje od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie na rzecz radcy prawnego K. S.-P. kwotę [...]([...]) zawierającą należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za nieopłaconą pomoc prawną udzieloną skarżącej z urzędu. Prezydent Miasta S. decyzją z dnia [...] r., nr [...] [...], przyznał B. S. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie, w tym ryczałt na zakup opału w kwocie [...]zł, na okres od [...] do [...] r. Organ I instancji odstąpił od uzasadnienia swojej decyzji uznając, że uwzględnia ona w całości żądanie strony. B. S. odwołała się od decyzji organu I instancji podnosząc, że nie uwzględniono do dodatku punktacji lokalu oraz należnej jej 15 m˛ powierzchni dodatkowej. Wskazała, że zupełnie niezrozumiała jest tabelka na odwrocie decyzji i wniosła o szczegółową weryfikację decyzji organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.", w związku z art. 2-6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 180 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania B. S., utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podał, iż z akt sprawy wynika, że wydatki gospodarstwa na lokal wyniosły [...] zł, zaś wydatki jakie powinno ponosić gospodarstwo domowe wynoszą [...] zł. W tej sytuacji słusznie przyznano B. S. dodatek mieszkaniowy w wysokości [...] zł miesięcznie. Kolegium podało również, że ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie przyznaje kompetencji organom administracji publicznej oraz organom odwoławczym do swobodnego uznania w przedmiocie odmowy lub przyznania dodatku mieszkaniowego. Tym samym argumenty strony nie mogą zostać uwzględnione w toku toczącego się postępowania z uwagi na brak podstawy prawnej. Wyjaśniając kwestię wydatków na mieszkanie Kolegium wskazało, powołując się na treść art. 5 ust. 2 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, że w wypadku najmu albo podnajmu części lokalu mieszkalnego za powierzchnię użytkową lokalu mieszkalnego zamieszkiwaną przez wynajmującego uważa się powierzchnię pokoi zajmowanych przez gospodarstwo domowe wynajmującego oraz część powierzchni kuchni, łazienki, korytarzy i innych pomieszczeń wspólnych wchodzących w skład tego lokalu, odpowiadającą stosunkowi liczby członków gospodarstwa domowego wynajmującego do liczby osób zajmujących cały lokal. W tej sytuacji słusznie organ I instancji do wyliczenia dodatku mieszkaniowego przyjął powierzchnię użytkową [...] m2. Z materiału dowodowego sprawy wynika bowiem, że B. S. zajmuje w lokalu nr [...] położonym w S. przy ul. [...] pokoje o pow. [...] m2 i [...] m2 oraz część kuchni, łazienki i przedpokoju, których łączna powierzchnia wynosi [...] m2. Skoro w lokalu zamieszkują 2 osoby, to powierzchnia pomieszczeń wspólnych przypadających na B. S. wynosi [...] m2. Zatem w sumie powierzchnia użytkowa wynosi [...] m2 i na taką powierzchnię należało wyliczyć wydatki mieszkaniowe i taką właśnie powierzchnię przyjąć do wyliczenia dodatku mieszkaniowego. B. S. powyższą decyzję Kolegium zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie powtarzając zarzuty zawarte w odwołaniu od decyzji organu I Instancji. Skarżąca wskazała, że organ II instancji nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. podtrzymało stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi. W piśmie z dnia [...] r. B. S. ponownie dała wyraz temu, iż nie rozumie w jaki sposób organ wylicza kwotę dodatku mieszkaniowego. Oświadczyła, że nie jest prawdą, iż doliczono jej ryczałt w wysokości [...] zł za brak centralnego ogrzewania oraz ryczałt w wysokości [...] zł za brak ciepłej wody. W kwocie dodatku jest tylko ryczałt [...] zł, bez punktacji lokalu. Ustanowiony w sprawie, na zasadzie prawa pomocy, pełnomocnik skarżącej pismem z dnia [...] r. podtrzymał dotychczasowe wnioski i twierdzenia skarżącej. Pełnomocnik wskazał, że zaskarża w całości decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., zarzucając jej naruszenie art. 107 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, tj. brak uzasadnienia faktycznego i prawnego skarżonej decyzji. Na tej podstawie wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm przepisanych, oświadczając jednocześnie, że nie zostały zapłacone w całości lub w części. Nadto pełnomocnik wniósł o zwrot niezbędnych i udokumentowanych wydatków w łącznej kwocie [...]zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie u z n a ł, co następuje: Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t.: Dz. U. 2017 r., poz. 2188 ze zm.), należało uznać, iż wydana została z naruszeniem przepisów procesowych, mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem zaskarżenia jest decyzja w spawie przyznania dodatku mieszkaniowego. Zasady i tryb przyznawania dodatku mieszkaniowego reguluje ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (j.t.: Dz. U. z 2017 r., poz. 189 ze zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.). Dodatek mieszkaniowy jest świadczeniem, którego przyznanie uzależnione jest od spełnienia przesłanek ściśle określonych w przepisach prawa. Natomiast reguły, według których prowadzone jest postępowanie prowadzące do wydania decyzji w sprawie dodatku mieszkaniowego zawarte są w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 ze zm.) - zwanej dalej "K.p.a.". Wskazać zatem należy, że zaskarżona decyzja spełniać powinna wymogi przewidziane w art. 8, art. 11 jak i art. 107 § 3 K.p.a. W myśl tych przepisów organy administracji obowiązane są przeprowadzić postępowanie w taki sposób, aby pogłębić zaufanie obywateli do organów państwa (art. 8 K.p.a.) jak również wyjaśnić stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy (art. 11 K.p.a.). Dalsza kontynuacja i realizacja zasady pogłębiania zaufania i zasady przekonywania, ma miejsce w przedstawieniu procesu ustalania stanu faktycznego i zastosowaniu do niego właściwego przepisu prawa w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.). Według przepisu art. 107 § 3 K.p.a., uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Zaznaczyć przy tym należy, że organ odwoławczy nie może odstąpić od uzasadnienia swojej decyzji, gdyż przepis art. 107 § 4 K.p.a. daje taką możliwość tylko organowi I instancji i nie dotyczy on decyzji wydanych na skutek odwołania. Zaskarżona decyzja uchybia wskazanym przepisom, bowiem nie zawiera, poza załączeniem tabelki z gotowymi wynikami, zrozumiałego sposobu obliczeń, będących podstawą przyznania skarżącej dodatku w kwestionowanej przez nią kwocie. Skarżąca w odwołaniu, w skardze i w piśmie procesowym z dnia [...] r. konsekwentnie podkreśla, że nie rozumie skąd organ wziął do obliczeń takie, a nie inne kwoty jej wydatków, obliczeń powierzchni jej lokalu oraz kwotę ryczałtu. Organ odwoławczy zaś, w odpowiedzi na zarzuty B. S. zawarte w odwołaniu, przytoczył treść przepisów ustawy o dodatkach mieszkaniowych i podał gotowe wyniki: wydatków gospodarstwa na lokal mieszkalny i wydatków jakie powinno ponosić to gospodarstwo, ryczałtu za brak cieplej wody i za brak centralnego ogrzewania oraz powierzchni lokalu. Podane wielkości wymienione są w tabelce z obliczeniami tego dodatku. Uzasadnienie nie zawiera natomiast wyjaśnienia czytelnego, matematycznego sposobu obliczenia tych wyników, stąd zrozumiałym jest iż skarżąca nie wie i nie rozumie skąd te kwoty się wzięły. Z omawianego art. 11 K.p.a. wynika iż, sposób wyliczenia dochodu skarżącej i wysokości dodatku powinien zostać tak przedstawiony aby strona nie miała wątpliwości jak została ustalona przyznana jej kwota. Obliczenia te stanowią podstawę kwestionowanego przez skarżącą rozstrzygnięcia i winne być one przedstawione w uzasadnieniu, stanowią bowiem okoliczności ustalone przez organ. Wymóg taki wynika z przepisów art. 7 i 77 § 1 K.p.a., którym uchybiono w kontrolowanej decyzji. Nie przedstawienie tych obliczeń w uzasadnieniu decyzji uniemożliwia kontrolę jej prawidłowości w tym zakresie zarówno przez stronę jak i Sąd. Tymczasem w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium wyjaśniło tylko w jaki sposób wyliczona została część powierzchni lokalu zajmowanej przez skarżącą i stanowiącą jednocześnie podstawę wyliczenia dodatku mieszkaniowego. Zdaniem Sądu, przedstawione wyliczenie jest prawidłowe skoro sama skarżąca przyznaje, iż zamieszkuje z synem i samodzielnie zajmuje dwa pokoje. W takim przypadku zsumowanie powierzchni zajmowanych pokoi i połowy powierzchni pomieszczeń wspólnych odzwierciedla faktycznie zajmowaną przez skarżącą powierzchnię lokalu, w tym przypadku [...] m˛. Trafnie też organ przyjął, że w sytuacji gdy zajmowana powierzchnia lokalu jest mniejsza od powierzchni normatywnej przysługującej skarżącej, tj. [...] m˛, to wyliczenia dodatku należy przyjąć powierzchnię faktycznie zajmowaną przez skarżącą. Stanowisko takie zgodne jest z treścią art. 6 ust. 9 ustawy o dodatkach mieszkaniowych. Jednak Kolegium powinno było wyjaśnić również dlaczego nie zaliczyło do wydatków ponoszonych na lokal przez skarżącą w całości kwoty opłat wnoszonych do Agencji Mienia Wojskowego, przedstawiając w jaki sposób dokonało rozliczenia tych opłat na osoby zamieszkujące w lokalu, tj. skarżącą i jej syna. Zauważyć też trzeba, iż Kolegium pominęło zarówno w rozstrzygnięciu jak i w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że sposób obliczania dodatku, w tym ryczałtów za brak centralnego ogrzewania i ciepłej wody, które powiększają wydatki ponoszone na lokal oraz ryczałtu na zakup opału reguluje także wymienione wyżej rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych. W uzasadnieniu swojej decyzji Kolegium powinno było szczegółowo przedstawić w jaki sposób dokonało wyliczenia kwot poszczególnych ryczałtów oraz które z nich powiększają ponoszone prze skarżącą wydatki na lokal. Braki w tym zakresie oznaczają, iż doszło także do naruszenia art. 138 pkt 1 K.p.a., będącego podstawą procesową zaskarżonej decyzji. Wskazać należy, że organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a. obowiązany jest ocenić prawidłowość zaskarżonej decyzji nie tylko w granicach zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Mając na uwadze wszystkie wskazane powyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdza, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy zobowiązany będzie do uwzględnienia oceny prawnej wyrażonej w niniejszym rozstrzygnięciu oraz do zastosowania się do zaleceń Sądu w szczególności poprzez szczegółowe odniesienie się do zarzutów zawartych w odwołaniu i wyjaśnienie w zrozumiały sposób, motywów podjętego rozstrzygnięcia. Z tych względów, na zasadzie przepisów art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.: Dz. U. z 2017 r. poz. 1302), Sąd uchylił zaskarżoną decyzję. W przedmiocie wynagrodzenia radcy prawnego ustanowionego w ramach pomocy prawnej orzeczono zgodnie z art. 250 § 1 ww. ustawy w związku § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c, § 2 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 2 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715), na którą składa się kwota [...]zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika procesowego skarżącej oraz kwota [...]zł udokumentowanych wydatków, powiększone o należy podatek od towarów i usług.