II SA/Sz 573/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder,, Sędzia NSA Iwona Tomaszewska, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 13 października 2010 r. sprawy ze skargi Spółki A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...], [...], [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowień w sprawie zawieszenia postępowania I. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia, II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, III. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki A. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] postanowieniem z dnia [...] znak [...], wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 2, art. 137 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), po rozpatrzeniu wniosków "T" Sp. z o.o. w K. w sprawie cofnięcia zażaleń na postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] o Nr [...] w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych przeznaczonych do sprzedaży w sklepie ogólnospożywczym w [...], przy ul. [...] tj.: 1) zezwolenia [...] dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5% alkoholu oraz piwa, 2) zezwolenia Nr [...] dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających od 4,5% do 18% alkoholu, 3) zezwolenia Nr [...] dot. zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 18% alkoholu, oraz po rozpatrzeniu zażalenia Spółki postanowiło: - odmówić uwzględnienia wniosku w sprawie cofnięcia zażalenia na wymienione postanowienia Prezydenta Miasta [...], - uchylić zaskarżone postanowienia organu pierwszej instancji w całości. Prezydenta Miasta [...] wszczął postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwoleń udzielonych Spółce z o.o. "T" w K. na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa, powyżej 4,5% do 18% alkoholu oraz o zawartości powyżej 18 % alkoholu przeznaczonych do spożycia poza miejscem sprzedaży, w sklepie ogólnospożywczym w [...], przy ul [...] , w związku ze stwierdzeniem nieprzestrzegania ustalonych w ustawie zasad sprzedaży napojów alkoholowych w postaci sprzedaży napojów alkoholowych osobom do lat 18. W toku prowadzonego postępowania, w którym swój udział zgłosił Prokurator Prokuratury Rejonowej w [...], organ I instancji w dniu [...] na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 Kpa wydał trzy postanowienia pod tym samym numerem [...], mocą których zawiesił z urzędu postępowanie w przedmiocie cofnięcia każdego z wyżej wymienionych zezwoleń. Z uzasadnień tych postanowień wynika, że postępowanie administracyjne w omawianym przedmiocie zostało wszczęte w związku z prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] sygn. akt [...], uznającym P.F, zatrudnioną na stanowisku sprzedawcy w sklepie "T" przy ul. [...] w [...], za winną popełnienia zarzucanego jej czynu z art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, polegającego na sprzedaży nieletniej alkoholu w postaci jednej butelki piwa o pojemności 0,5 litra, marki "[...]". W dniu [...] oskarżona wniosła do Sądu Okręgowego w [...] wniosek o wznowienie postępowania i uchylenie wyroku Sądu Rejonowego w [...] z dnia 29 [...] oraz uniewinnienie jej od popełnienia zarzucanego czynu. W tym stanie faktycznym sprawy, Prezydent stwierdził, że: "z uwagi na toczące się postępowanie sądowe postępowanie administracyjne w sprawie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zostaje zawieszone do czasu rozstrzygnięcia sprawy przez sąd." Pismem z dnia [...] prokurent "T" Sp. z o.o. w K. złożył w organie I instancji pismo procesowe, w którym między innymi wniósł, na podstawie art. 97 § 2 Kpa, o podjęcie zawieszonego postępowania w sprawie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż wyżej opisanych rodzajów napojów alkoholowych. W dniu [...] Prezydent Miasta [...]na podstawie art. 97 § 2 Kpa odmówił podjęcia zawieszonych postępowań. Na powyższe trzy postanowienia prokurent Spółki wniósł zażalenia, domagając się ich uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Koszalinie postanowieniami z dnia [...]: - Nr [...] (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia za sprzedaż napojów alkoholowych zawierających do 4,5 % alkoholu oraz piwa), - Nr [...] (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych zawierających powyżej 4,5 % do 18 % zawartości alkoholu, - Nr [...] (w przedmiocie cofnięcia zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych o zawartości powyżej 18 % alkoholu), po rozpatrzeniu zażaleń na postanowienia Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] odmawiające podjęcia zawieszonego postępowania, utrzymało zaskarżone postanowienia w mocy. Z jednobrzmiących uzasadnień tych postanowień wynika, że organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż wyrok sądu powszechnego wydany w wyniku wznowienia postępowania karnego, nie rozstrzygnął sprawy karnej merytorycznie, a zatem nie ustała przyczyna uzasadniająca zawieszenie postępowania, którą było wystąpienie przesłanki z art. 97 § 1 pkt 4 Kpa, bowiem "rozstrzygniecie sprawy w trybie administracyjnym zależało od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez sąd." Na powyższe postanowienia, skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] wniosła Spółka z o.o. "T" z siedzibą w K. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem dnia [...], sygn. akt [...] (po uprzednim połączeniu spraw do wspólnego rozpoznania i wyrokowania) uchylił zaskarżone postanowienia. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał między innymi, że orzecznictwo sądowoadministracyjne przyjmuje, iż w sprawie o cofnięcie zezwolenia na sprzedaż napojów alkoholowych z powodu nie przestrzegania zasad ich sprzedaży, kwestia wyniku procesu karnego w sprawie o czyn z art. 43 ust.1 ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi, nie jest zagadnieniem wstępnym, od którego rozstrzygnięcia przez sąd powszechny zależy sposób załatwienia sprawy administracyjnej. Zagadnieniem wstępnym nie może bowiem być, jak stwierdził to NSA w wyroku z dnia 21.11.2008 r. (sygn. II OSK 1426/07) "wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, gdyż należy to wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie administracyjnej". Sąd podkreślił, że nie można mówić o tym, iż zgodne z prawem jest postanowienie stwierdzające, że nie ustała przyczyna zawieszenia postępowania administracyjnego, w sytuacji, gdy w rzeczywistości przyczyna ta w ogóle nie wystąpiła. "T" Sp. z o. o. w K. pismem z dnia [...], skierowanym do Kolegium, cofnęła zażalenia na postanowienia Prezydenta Miasta [...] w sprawie odmowy podjęcia zawieszonego postępowania dotyczącego cofnięcia przedmiotowych zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po rozpatrzeniu powyższego wniosku, postanowieniem z dnia [...], znak: [...],[...],[...] odmówiło uwzględnienia przedmiotowego wniosku i jednocześnie uchyliło zaskarżone postanowienia organu I instancji w całości. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie złożyła Spółka z o.o. "T" w K., reprezentowana przez prokurenta, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] wyrokiem z dnia [...] sygn.akt [...] oddalił powyższą skargę. Postanowieniem z dnia [...] numer [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowień Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania dotyczącego cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie ogólnospożywczym w [...] przy ul. [...]. Następnie, postanowieniem z dnia [...] nr [...], wydanym na podstawie art.157 § 1 w zw. z art.156 § 1 pkt 2 i art.144 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność postanowień Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] nr [...] w sprawie zawieszenia z urzędu postępowania dotyczącego cofnięcia zezwoleń na sprzedaż napojów alkoholowych w sklepie ogólnospożywczym w [...] przy ul. [...]. W uzasadnieniu powyższego postanowienia, powołując się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...] oraz jego uzasadnienie (w części przytoczonej powyżej), Kolegium stwierdziło, iż podziela w pełni stanowisko Sądu i uznaje za zasadne wycofanie z obrotu prawnego postanowień w sprawie zawieszenia postępowania w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu. Kolegium uznało także, iż wymienione postanowienia zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym spełniona została przesłanka z art.156 § 1 Kpa, co skutkuje stwierdzeniem ich nieważności. W końcowej części postanowienia organ pouczył, iż "na postanowienie nie przysługuje zażalenie jednak strona niezadowolona z postanowienia może zwrócić się w ciągu 14 dni od daty jego otrzymania z wnioskiem do tutejszego Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy. Do wniosku stosuje się przepisy dotyczące odwołań od decyzji". Powyższe postanowienie zostało doręczone Prokurentowi "T" Spółki z o.o. w [...] w dniu [...]. Wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...], wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu [...] (nadany w placówce pocztowej w dniu [...]). We wniosku Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.156 § 1 pkt 2 Kpa przez uznanie, że postanowienia Prezydenta Miasta [...] z [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowień organu I instancji o zawieszeniu postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...] numer [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], po ponownym rozpatrzeniu sprawy, utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie. Powołując się na związanie organu oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] z dnia [...], sygn. akt [...], Kolegium podtrzymało wcześniejsze stanowisko, iż postanowienia o zawieszeniu postępowania zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa, bowiem wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy nie może być zagadnieniem wstępnym, gdyż należy wyłącznie do obowiązków organu prowadzącego postępowanie w danej sprawie. Powyższe postanowienie zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] przez "T" Sp. z o.o. w K. Skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na wynik sprawy tj. art.156 § 1 pkt 2 Kpa przez uznanie, że postanowienia Prezydenta Miasta [...] z [...] zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zdaniem Spółki Prezydent Miasta [...] zawieszając postępowanie administracyjne w przedmiocie cofnięcia zezwoleń na sprzedaż alkoholu nie naruszył prawa w sposób rażący, bowiem sądy administracyjne rozbieżnie interpretowały prawo w zakresie dotyczącym znaczenia wyroku karnego dla postępowania administracyjnego. Ponadto, dla stwierdzenia nieważności aktu, w tym przypadku postanowień o zawieszeniu postępowania, konieczne jest także stwierdzenie, że powodują one skutki niemożliwe do zaakceptowania w demokratycznym państwie prawa, a takie stwierdzenie w tej sprawie byłoby nieuprawnione. Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem, iż Kolegium jest związane oceną prawną dokonaną przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] w wyroku z dnia [...], sygn. akt [...], bowiem Sąd stwierdził jedynie, że wyrok w sprawie karnej nie stanowi zagadnienia wstępnego będącego przesłanką zawieszenia postępowań, a Kolegium miało rozważyć, czy istnieją przyczyny uzasadniające kontynuację zawieszenia postępowań. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, iż zadaniem sądu administracyjnego jest zbadanie zgodności zaskarżonej decyzji czy postanowienia z przepisami zarówno prawa materialnego, jak i procesowego, w odniesieniu do stanu faktycznego istniejącego w chwili wydania zaskarżonej decyzji. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153, poz.1270 z późn. zm.). Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych sprawy doprowadziła do uwzględnienia skargi. Sąd stwierdził nieważność, wydanego w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności postanowień w sprawie zawieszenia postępowań, ponieważ obarczone jest wadą, którą, na mocy art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd ma obowiązek wziąć pod uwagę z urzędu. W sprawie zachodzą bowiem przesłanki określone w art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, dające podstawę do stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia. Zgodnie z art.126 Kodeksu postępowania administracyjnego do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 oraz art. 109-113, a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 oraz art. 156-159, z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158, wydaje się postanowienie. Na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania administracyjnego przysługuje zażalenie ( art.101 § 3 Kpa ), tak więc w świetle brzmienia art.126 Kpa można do niego zastosować przepisy art.156-159 Kpa, z tym, że stwierdzenie nieważności następuje w drodze postanowienia. W niniejszej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] stwierdziło nieważność postanowień o zawieszeniu postępowania wydając postanowienie z dnia [...] nr [...]. W oparciu o art.144 Kpa w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Kolegium prawidłowo poinformowało więc stronę o wynikającej z art.127 § 3 Kpa możliwości zwrócenia się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Jednakże Kolegium w pouczeniu zawarło także informację, wynikającą ze zdania drugiego w/w przepisu, że do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji, a więc wniosek należy złożyć w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia. Tymczasem, zgodnie z art.141 § 2 Kpa, na wydane postanowienie służy stronie zażalenie, które wnosi się w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia postanowienia stronie, a gdy postanowienie zostało ogłoszone ustnie - od dnia jego ogłoszenia stronie. Przepis ten ma także zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] nr [...] zostało doręczone Prokurentowi "T" Spółki z o.o. w K. w dniu [...], a wniosek Spółki o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia [...], wpłynął do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w dniu [...] (nadany w placówce pocztowej w dniu [...]). Spółka złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w terminie określonym w pouczeniu organu, nie zaś w terminie wynikającym z przywołanych powyżej przepisów postępowania administracyjnego. Spółka nie złożyła wniosku o przywrócenie terminu, więc termin ten nie mógł być przywrócony. W takiej sytuacji, spóźniony wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy nie mógł wywrzeć skutków prawnych. Prowadzi to do konkluzji, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wydało postanowienie bez wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Tak wydane postanowienie, niezależnie od jego merytorycznej poprawności bądź wadliwości, rażąco naruszyło prawo w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 Kpa, co skutkować musiało stwierdzeniem nieważności zaskarżonego postanowienia. Ponowne rozpatrzenie sprawy bezwzględnie wymagało wniesionego w terminie wniosku strony, którego w niniejszej sprawie zabrakło (uchwała NSA z dnia 12 października 1998 r. sygn. akt OPS 11/98, ONSA 1999, nr 1, poz.4 ). Zgodnie z art.112 Kpa błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania nie może szkodzić stronie, która zastosowała się do tego pouczenia, strona może więc wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (art.58 § 1 i 2 Kpa). W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uznając, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem art.127 § 3 w związku z art.126, 141 § 2 i 144 Kpa, a więc zaszła przyczyna określona w art.156 § 1 pkt 2 Kpa, na podstawie art.145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził jego nieważność. W punkcie II sentencji wyroku orzeczono na podstawie art.152, a w punkcie III na podstawie art.200 i 205 § 1 ww. ustawy.