II SA/Sz 577/25
WyrokWSA w Szczecinie2025-11-27
Skład orzekający: Wiesław Drabik, Marzena Iwankiewicz, Joanna Świerzko-Bukowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy przedsiębiorca transportowy ponosi odpowiedzialność administracyjną za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i tachografów, nawet jeśli twierdzi, że nie miał wpływu na ich powstanie i że naruszenia były niewielkie lub wynikały z działań kierowców?Ratio decidendi
Przedsiębiorca transportowy ponosi obiektywną odpowiedzialność administracyjną za naruszenia przepisów dotyczących czasu pracy kierowców i tachografów. Odpowiedzialność ta nie jest uzależniona od winy, a dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia. Przedsiębiorca może obalić domniemanie odpowiedzialności jedynie poprzez wykazanie spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 i art. 92c ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Niewielkie naruszenia lub przerzucanie odpowiedzialności na kierowców nie zwalnia przedsiębiorcy z obowiązku zapewnienia właściwej organizacji pracy i bieżącego nadzoru.Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił skargę M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego, która utrzymała w mocy decyzję o nałożeniu na skarżącego kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł. Kara została nałożona za szereg naruszeń przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, przerw, odpoczynków kierowców, obsługi tachografu oraz badań technicznych pojazdów. Skarżący kwestionował odpowiedzialność, twierdząc, że naruszenia były niewielkie, wynikały z działań kierowców lub okoliczności niezależnych od niego, a organy nie przeprowadziły wystarczającego postępowania dowodowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesław Drabik (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska Protokolant starszy inspektor sądowy Joanna Białas-Gołąb po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 listopada 2025 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w Warszawie z dnia 12 czerwca 2025 r. nr BP.500.167.2024.0751.SZ16. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę .
Decyzją z 12 czerwca 2025 r., nr BP.500.167.2024.0751.SZ16., wydaną
na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a."), art. 4 pkt 22,
art. 7a ust. 1-4 i 7, art. 14, art. 39a ust. 1, art. 39f, art. 391 ust. 1 pkt 3, art. 92a ust. 1, 3, 5 i 7, art. 92b ust. 1, art. 92c ust. 1 ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1539 ze zm., dalej: "u.t.d."), lp. 1.15, lp. 1.5, lp. 5.2.1, lp. 5.5.2, lp. 5.7.1, lp. 5.11.1, lp. 5.11.3, lp. 5.12.1, lp. 6.2.1, lp. 6.3.8, lp. 6.3.17, lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 4, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 i art. 10 rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego oraz zmieniające rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. U. UE. L. z 2006 r. Nr 102, str. 1 ze zm., dalej: "rozporządzenie WE 561/2006"), art. 32 i art. 33 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz. U. UE. L. z 2014 r. Nr 60, str. 1 ze zm., dalej: "rozporządzenie UE 165/2014"), art. 1 ust. 1 - 3 rozporządzenia Komisji (UE) nr 581/2010 z 1 lipca 2010 r. w sprawie maksymalnych okresów na wczytanie odpowiednich danych z jednostek pojazdowych oraz kart kierowców, (Dz. U. UE. L. z 2010 r. Nr 168, str. 16,), art. 81 ust. 1 - 5 i art. 82 ustawy z 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. z 2024 r., poz. 1251) oraz art. 2 pkt 6a, art. 6 ust. 1-3, art. 21 i art. 26c ust. 4 ustawy z 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. z 2024 r. poz. 220), Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "organ II instancji"), po rozpatrzeniu odwołania M. K. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowo Usługowe [...] M. K. (dalej: "strona", "skarżący") utrzymał w mocy decyzję Z. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji") z 19 czerwca 2024 r., nr WITD.DI.0152.XVI1369/25/24 o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł.
W uzasadnieniu wydanej decyzji organ II instancji wskazał, że przeprowadzono kontrolę w siedzibie strony. Zakres kontroli obejmował okres od 25 kwietnia 2023 r. do 25 kwietnia 2024 r. Przedmiotem kontroli było przestrzeganie przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy, a także przepisów ustawy o transporcie drogowym,
z uwzględnieniem art. 4 pkt 22 tej ustawy. Do kontroli przedsiębiorca okazał licencję
na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy udzieloną 26 marca
2020 r. z terminem ważności do 31 stycznia 2036 r. oraz licencję dotyczącą międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy udzieloną w dniu
15 maja 2020 r. z terminem ważności od 27 maja 2020 r. do 26 maja 2025 r. Zgodnie z okazanymi dokumentami przedsiębiorca w okresie 6 miesięcy przed rozpoczęciem kontroli zatrudniał kierowców w średniej liczbie do 10. Ustalenia kontroli zostały utrwalone w protokole kontroli z 27 maja 2024 r.
Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, organ I instancji stwierdził, następujące naruszenia w prowadzonej działalności strony, objęte sankcją według załącznika nr 3 do u.t.d., polegające na :
1. lp. 1.15 - wykonywaniu przewozu drogowego rzeczy lub osób bez obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 1.500 zł,
2. lp. 1.5 - niezgłoszeniu w formie pisemnej, w postaci papierowej
lub elektronicznej, organowi, który udzielił zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji, zmiany danych, o których mowa odpowiednio
w art. 7a i art. 8 u.t.d., w wymaganym terminie, sankcjonowane karą pieniężną
w wysokości 800 zł - za każdą zmianę,
3. lp. 5.2 - przekroczeniu dziennego czasu prowadzenia pojazdu powyżej
10 godzin w sytuacji, gdy jego wydłużenie w danym tygodniu było dozwolone, o czas do mniej niż 1 godziny, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 100 zł,
4. lp. 5.5 - skróceniu wymaganego regularnego okresu odpoczynku dziennego
o czas powyżej 1 godziny do 2 godzin i 30 minut, sankcjonowane karą pieniężną
w wysokości 200 zł,
5. lp. 5.7 - skróceniu wymaganego skróconego okresu odpoczynku dziennego - zarówno w przypadku załogi jednoosobowej, jak i załogi kilkuosobowej o czas
do 1 godziny, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 150 zł,
6. lp. 5.11 - przekroczeniu maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu bez przerwy
o czas do mniej niż 30 minut, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 100 złotych oraz za każde rozpoczęte 30 minut od 1 godziny i 30 minut, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 350 zł,
7. lp. 5.12 - przekroczeniu dopuszczalnego dobowego 10-godzinnego czasu pracy, jeżeli praca jest wykonywana w porze nocnej o czas do 1 godziny, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 50 złotych,
8. lp. 6.2.1 - niewłaściwej obsłudze lub odłączeniu homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkujące nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 5.000 zł,
9. lp. 6.3.8 - niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy - za każdy wpis, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 50 zł;
10. lp. 6.3.17 - naruszeniu obowiązku terminowego pobierania danych z karty kierowcy - za każdego kierowcę, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 500 zł,
11. lp. 9.1 - wykonywaniu przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność
do ruchu drogowego - za każdy pojazd, sankcjonowane karą pieniężną w wysokości 2000 zł.
W konsekwencji stwierdzonych naruszeń organ I instancji decyzją z 19 czerwca 2024 r., nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł.
Strona wniosła odwołanie od ww. decyzji organu I instancji, kwestionując ją
w całości i zarzucając wydanie tej decyzji z naruszeniem:
1) przepisów prawa materialnego, poprzez błędne zastosowanie przepisów u.t.d.
i stwierdzenie opisanych w nich naruszeń,
2) przepisów prawa procesowego, tj. art. 6, art. 7, art. 8, art. 10 § 1 k.p.a.
W uzasadnieniu odwołania strona podniosła, że nie doszło do naruszenia,
o którym mowa w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. bowiem przejazdy, w przypadku których stwierdzono to uchybienie, wykonywane były przez podmiot trzeci, poza drogami publicznymi, w celu naprawy pojazdu. Na tę okoliczność strona wnosiła
o przesłuchanie kierowcy A. P..
Odnośnie uchybienia z lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. strona argumentowała, że rzecz dotyczy przypadków niespełnienia wymogu dokonania wpisu manualnego w przypadku przyjazdu kierowcy do pojazdu, a nie braku wpisu symbolu państwa rozpoczęcia/zakończenia dziennego okresu pracy, za co zresztą odpowiedzialność ponosi kierowca. Wskazała przy tym, że tachograf cyfrowy, który zainstalowany był w użytkowanym pojeździe, nie zapisywał automatycznie kraju rozpoczęcia dziennego okresu pracy i został on wymieniony. W przypadku braku rejestracji wymaganych danych dotyczących okresów "innej pracy", "gotowości" lub "odpoczynku" przez M. M., M. N. i M. N.1 strona wskazała, że wyposażyła tych kierowców w zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdów. Podkreśliła strona ponadto, że naruszenia norm czasu pracy kierowców są niewielkie i nie wpłynęły one na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a zatem zastosowanie powinien znaleźć w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d.
Strona wyjaśniła również, że w jej przedsiębiorstwie obowiązuje zakaz wyjazdu z bazy pojazdem nieposiadającym ważnych badań technicznych oraz wnosiła o przesłuchanie strony i kierowcy na okoliczność, że ten ostatni dostał polecenie wykonania przeglądu technicznego pojazdu, czego jednak nie uczynił. W przypadku naruszenia z lp. 1.15 załącznika nr 3 do u.t.d. strona wskazała z kolei, że D. N. oraz M. N. wykonali przejazd bez naczepy, przewożąc wyłącznie części służące do naprawy pojazdu. Strona wnosiła o przesłuchanie
ww. kierowców. W piśmie z 6 lutego 2025 r. strona wniosła o umorzenie postępowania administracyjnego ze względu na brak podstaw faktycznych i prawnych uzasadniających jego kontynuowanie, jak również z uwagi na rażące błędy
w argumentacji organu I instancji, które jednocześnie wskazują na niewłaściwe rozumienie przepisów dotyczących prawa transportowego.
Organ II instancji w uzasadnieniu swej decyzji dokonał ponownej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. Przytoczył treść przepisów mających zastosowanie w sprawie. Wyjaśnił, że w przedmiotowej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w zw. z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść
art. 92a ust. 1 i 7 w zw. z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia przepisów załącznika nr 3 do u.t.d. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych. Wyjaśnił,
że regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a., na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a., nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania nie znajdą również art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane bowiem odrębnie przez u.t.d. w art. 92c ust. 1 pkt 1, zaś w odniesieniu do naruszeń związanych
z nieprzestrzeganiem przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku zastosowanie ma art. 92b ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189a § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
Odnośnie do naruszenia z l.p. 1.15 załącznika nr 3 do u.t.d., organ II instancji wskazał, że kierowca M. N. w okresie od 01.10.2023 r. do 29.02.2024 r. oraz kierowca D. N. w okresie od 02.10.2023 r.
do 26.02.2024 r., wykonywali przewozy drogowe w imieniu przedsiębiorcy, będącym
w jego dyspozycji pojazdem. Z prawa jazdy tych kierowców wynikało natomiast, że nie posiadali on obowiązkowej kwalifikacji wstępnej lub obowiązkowego szkolenia okresowego kierowcy (brak kodu 95 w kolumnie 12). Brak przedmiotowych uprawnień potwierdzał także wydruk z CEPIK.
Kara pieniężna nałożona na stronę za ww. naruszenia wyniosła w niniejszej sprawie [...] zł.
Odnośnie naruszenia z l.p. 1.5 załącznika nr [...] do u.t.d., organ II instancji wskazał, iż z materiału dowodowego wynika, że doszło do 4 przypadków niezgłoszenia przez stronę, w wymaganym terminie, zmiany danych do licencji dotyczącej międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy oraz
doszło do 6 przypadków niezgłoszenia w wymaganym terminie zmiany danych
do zezwolenia na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy - łącznie 10 przypadków. Organ przywołał tu ustalenia odnoszące się do pojazdów strony
o numerach rejestracyjnych: [...].
Jak zauważył organ II instancji, organ I instancji w tym przypadku błędnie uznał, że łącznie doszło do 9 przypadków niezgłoszenia zmiany danych do licencji/zezwolenia. Mając na uwadze treść art. 139 k.p.a., organ II instancji postanowił w omawianym zakresie utrzymać w mocy kwestionowaną decyzję. Kara pieniężna nałożona na stronę za ww. naruszenia wyniosła [...] zł.
Odnośnie naruszenia z lp. 5.2 załącznika nr [...] do u.t.d., organ II instancji przywołał ustalenia wynikające z analizy danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy:
1) M. K. , który w dniu 30.11.2023 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 9 minut. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 07:08 do godz. 19:50 i wyniósł 10 godzin i 9 minut;
2) M. K. , który w dniu 8 grudnia 2023 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 1 minutę. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 06:51 do godz. 19:03 i wyniósł 10 godzin i 1 minutę,
3) M. K. wykazała, że kierowca ten w dniach
17/18.12.2023 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu
o 1 minutę. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 21:17
w dniu 17.12.2023 r. do godz. 09:13 w dniu 18.12.2023 r. i wyniósł 10 godzin
i 1 minutę,
4) M. K. wykazała, że kierowca ten w dniach 07/08.02.2024 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu
o 4 minuty. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 22:03 w dniu 07.02.2024 r. do godz. 12:52 w dniu 08.02.2024 r. i wyniósł 10 godzin i 4 minuty,
5) M. K. wykazała, że kierowca ten w dniu 21.02.2024 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 5 minut. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 00:18 do godz. 13:17 i wyniósł 10 godzin
i 5 minut,
6) K. L. wykazała, że kierowca ten w dniu 29.01.2024 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 5 minut. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 06:51 do godz. 20:37 i wyniósł 10 godzin i 5 minut,
7) I. M. wykazała, że kierowca ten w dniu 09.11.2023 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 3 minuty. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 06:39 do godz. 18:23 i wyniósł 10 godzin i 3 minuty,
8) I. M. wykazała, że kierowca ten w dniu 12.01.2024 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 5 minut. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 00:06 do godz. 12:47 i wyniósł 10 godzin i 5 minut,
9) I. M. wykazała, że kierowca ten w dniach [...].02.2024 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 1 minutę. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 22:05 (organ I instancji omyłkowo wskazał godz. 22:55 – co według organu II instancji - nie miało wpływu na stwierdzone naruszenie) w dniu 07.02.2024 r. do godz. 12:53 w dniu 08.02.2024 r. i wyniósł
10 godzin i 1 minutę,
10) I. M. wykazała, że kierowca ten w dniu 21.02.2024 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 5 minut. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 00:19 do godz. 12:57 i wyniósł 10 godzin i 5 minut,
11) W. Z. wykazała, że kierowca ten w dniu
23.11.2023 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 5 minut. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 04:04 do godz. 15:45 i wyniósł 10 godzin i 5 minut,
12) W. Z. wykazała, że kierowca ten w dniu
11.12.2023 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu
o 2 minuty. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 02:53 do godz. 16:26 i wyniósł 10 godzin i 2 minuty,
13) W. Z. wykazała, że kierowca ten w dniu
19.02.2024 r. przekroczył maksymalny dzienny czas prowadzenia pojazdu o 2 minuty. Okres jazdy dziennej zawierał się w okresie od godz. 00:11 do godz. 13:12 i wyniósł 10 godzin i 2 minuty.
W odniesieniu do ww. przypadków organ II instancji zaznaczył, że obliczenie odniesiono do normy 10 godzin. Przedsiębiorca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie
od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw
lub odpoczynków. Kara pieniężna za naruszenie wynosi 100 złotych. Stąd nałożona na stronę kara za ww. naruszenia wynosiła 1.300 zł.
Odnośnie naruszenia z lp. 5.5 załącznika nr 3 do u.t.d., organ II instancji wskazał, że analiza danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy
W.Z. wykazała, że kierowca ten w dniach 15.12.2023 r. - 16.12.2023 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 godzinę i 58 minut. Odpoczynek dzienny został odebrany od godz. 19:57 dnia 15.12.2023 r. do godz. 04:59 dnia 16.12.2023 r. i wyniósł 9 godzin i 2 minuty. O godzinie 05:59 w dniu 15.12.2023 r. kierowca rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 11-godzinny nieprzerwany odpoczynek. Przedsiębiorca podczas kontroli nie okazał dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara pieniężna za to naruszenie wyniosła 200 złotych.
Odnośnie naruszenia z lp. 5.7 załącznika nr [...] do u.t.d., organ II instancji podał, że analiza danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy W.Z. wykazała, że kierowca ten:
1) w dniach 13.12.2023 r. - 14.12.2023 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 1 minutę. Odpoczynek dzienny został odebrany od godz. 18:31 do godz. 03:30 dnia
14.12.2023 r. i wyniósł 8 godzin i 59 minut. O godzinie 03:30 w dniu 13.12.2023 r. kierowca rozpoczął 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek,
2) w dniach 09.02.2024 r. - 10.02.2024 r. skrócił dzienny czas odpoczynku o 28 minut. Odpoczynek dzienny został odebrany w dniu 10.02.2024 r., od godz. 00:42 do godz. 09:14 i wyniósł 8 godzin i 32 minuty. O godzinie 09:14 w dniu 09.02.2024 r. kierowca rozpoczął się 24-godzinny okres rozliczeniowy, w ciągu którego kierowca powinien odebrać minimum 9-godzinny nieprzerwany odpoczynek.
W obu przypadkach strona podczas kontroli nie okazała dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Kara pieniężna za naruszenie wynosi 150 złotych. Stąd kara pieniężna nałożona na stronę za ww. naruszenia wyniosła 300 złotych.
Odnośnie naruszenia z lp. 5.11 załącznika nr 3 do u.t.d., organ II instancji przytoczył ustalenia wynikające z analizy danych cyfrowych zawartych na karcie kierowcy:
1) M. K., która wykazała, że kierowca ten w dniu 11.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 7 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 20:27 do godz. 01:04
i wyniosła 4 godziny i 37 minut;
2) M. K., która wykazała, że kierowca ten w dniu 17.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 6 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 17:38 do godz. 22:14
i wyniosła 4 godziny i 6 minut (organ I instancji omyłkowo wskazał 3 minuty – co zdaniem organu II instancji nie miało wpływu na stwierdzone naruszenie),
3) M. K., która wykazała, że kierowca ten w dniu 20.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 5 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 12:25 do godz. 17:00
i wyniosła 4 godziny i 35 minut,
4) M. K., która wykazała, że kierowca ten w dniu 03.11.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 3 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 09:13 do godz. 14:03 i wyniosła 4 godziny i 33 minuty,
5) M. K., która wykazała, że kierowca ten w dniu 14.11.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 2 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 12:37 do godz. 17:12
i wyniosła 4 godziny i 32 minuty,
6) M. K., która wykazała, że kierowca ten w dniach [...].12.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 2 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 23:23 w dniu 18.12.2023 r. do godz. 03:55 w dniu 19.12.2023 r. i wyniosła 4 godziny i 32 minuty,
7) M. K., która wykazała, że kierowca ten w dniu 15.02.2024 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 2 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 05:05 do godz. 09:54 i wyniosła 4 godziny i 32 minuty,
8) K. L., która wykazała, że kierowca ten w dniu 06.11.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 3 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 09:33 do godz. 14:07 i wyniosła 4 godziny i 33 minuty,
9) K. L., która wykazała, że kierowca ten w dniu 12.12.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 9 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 12:34 do godz. 18:56 i wyniosła 4 godziny i 39 minut,
10) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 05.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 minutę. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 00:44 do godz. 05:09 i wyniosła 4 godziny i 31 minut,
11) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniach 11/12.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 7 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 20:29 w dniu 11.10.2023 r. do godz. 01:06
w dniu 12.10.2023 r. i wyniosła 4 godzin i 37 minut,
12) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 17.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 6 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 17:38 do godz. 22:16 i wyniosła 4 godziny i 36 minut,
13) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 18.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 2 godziny i 34 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 07:19 do godz. 16:58 i wyniosła 7 godzin i 4 minuty,
14) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 20.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 5 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 12:25 do godz. 17:04 i wyniosła 4 godziny i 35 minut,
15) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 26.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 minutę. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 13:48 do godz. 18:21 i wyniosła 4 godziny
i 31 minut,
16) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 03.11.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 5 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 09:14 do godz. 14:05 i wyniosła 4 godziny i 35 minut,
17) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniach 06/07.11.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 2 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 18:42 w dniu 06.11.2023 r. do godz. 00:06
w dniu 07.11.2023 r. i wyniosła 4 godziny i 32 minuty,
18) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 14.11.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 2 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 12:39 do godz. 17:13 i wyniosła 4 godziny i 32 minuty,
19) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 23.11.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 minutę. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 06:53 do godz. 12:36 i wyniosła 4 godziny i 31 minut,
20) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 09.01.2024 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 minutę. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 12:42 do godz. 18:41 i wyniosła 4 godziny i 31 minut,
21) I. M., która wykazała, że kierowca ten w dniu 15.02.2024 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 4 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 05:06 do godz. 09:56 i wyniosła 4 godziny i 34 minuty,
22) W. Z., która wykazała, że kierowca ten w dniu 09.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 1 minutę. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 07:22 do godz. 11:58 i wyniosła 4 godziny i 31 minut,
23) W. Z., która wykazała, że kierowca ten w dniu 16.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 2 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 15:27 do godz. 20:03
i wyniosła 4 godziny i 32 minuty,
24) W. Z., która wykazała, że kierowca ten w dniu 26.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 18 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 12:30 do godz. 17:22
i wyniosła 4 godziny i 48 minut,
25) W. Z., która wykazała, że kierowca ten w dniu
27.10.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 1 minutę. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 07:02 do godz. 12:01 i wyniosła 4 godziny i 31 minut,
26) W. Z., która wykazała, że kierowca ten w dniach [...].11.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 1 minutę. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 20:34 w dniu 02.11.2023 r. do godz. 01:05 (organ I instancji omyłkowo wskazał godz. 20:03 - nie ma to wpływu na stwierdzone naruszenie) w dniu 03.11.2023 r. i wyniosła 4 godziny i 31 minut,
27) W. Z., która wykazała, że kierowca ten w dniu 07.12.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 4 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 04:51 do godz. 09:28
i wyniosła 4 godziny i 34 minuty,
28) W. Z., która wykazała, że kierowca ten w dniu 12.12.2023 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy
o 2 minuty. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 08:44 do godz. 13:16
i wyniosła 4 godziny i 32 minuty,
29) W. Z., która wykazała, że kierowca ten w dniu 31.01.2024 r. przekroczył maksymalny czas prowadzenia pojazdu bez przerwy o 6 minut. Jazda ciągła zawierała się w okresie od godz. 10:41 do godz. 16:02 i wyniosła 4 godziny i 36 minut.
Organ zaznaczył, w odniesieniu do wszystkich opisanych wyżej przypadków,
że strona podczas kontroli nie okazała dokumentu (wykresówki/wydruku/karty dziennej), uzasadniającego odstąpienie od przestrzegania norm czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw lub odpoczynków. Zaznaczył również, że kara pieniężna za przypadek opisany w punkcie 13 wynosi 1050 zł, w przypadku punktów 1-12 oraz 14-29 kara za naruszenie wynosi 100 zł. Stąd nałożona za ww. naruszenia kara wyniosła 3.850 zł.
Odnośnie naruszenia z lp. 5.12 załącznika nr 3 do u.t.d., organ II instancji, mając na uwadze okoliczność, że zgodnie z informacją udzieloną przez stronę, iż pora nocna w jej przedsiębiorstwie zawiera się pomiędzy godz. 00:00-04:00, po przeprowadzeniu analizy danych cyfrowych zawartych na karcie M. K., tj. przedsiębiorcy osobiście wykonującego przewozy drogowe zważył, że kierowca ten:
1) w okresie od godz. 21:17 w dniu 17.12.2023 r. do godz. 09:13 w dniu 18.12.2023 r., pracował łącznie przez 10 godzin i 2 minuty - przekroczenie dopuszczalnej normy, która wynosiła 10 godzin z uwagi na okoliczność, że praca wykonywana była w porze nocnej, wyniosło 2 minuty,
2) w okresie od godz. 22:03 w dniu 07.02.2024 do godziny 12:52 w dniu
08.02.2024 r., pracował łącznie przez 10 godzin i 6 minut - przekroczenie dopuszczalnej normy, która wynosiła 10 godzin z uwagi na okoliczność, że praca wykonywana była w porze nocnej, wyniosło 6 minut,
3) w okresie od godz. 00:18 w dniu 21.02.2024 do godziny 13:17 w dniu 21.02.2024 r., pracował łącznie przez 10 godzin i 5 minut - przekroczenie dopuszczalnej normy, która wynosiła 10 godzin z uwagi na okoliczność, że praca wykonywana była w porze nocnej, wyniosło 5 minut.
W opisanych przypadkach kara za naruszenie wynosi 50 zł. Stąd nałożona na stronę kara za ww., naruszenia wyniosła 150 zł.
Odnośnie naruszenia z lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., organ II instancji
po analizie danych cyfrowych stwierdził nierejestrowanie na karcie kierowcy, za pomocą urządzenia rejestrującego zainstalowanego w pojeździe marki DAF o nr rej. [...], wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi w okresach:
- od godz. 11.00 do godz. 11:05 w dniu 02.11.2023 r. (ok. 3,1 km, ok. 31,1 km/h),
- od godz. 12:44 do godz. 13:57 w dniu 22.01.2024 r. (ok. 83,7 km, ok. 66 km/h).
Kara pieniężna nałożona na stronę za ww. naruszenia wyniosła 5.000 zł.
Odnośnie naruszenia z lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., organ II instancji,
w szczególności w oparciu o okazane do kontroli dane cyfrowe stwierdził, że kierowca:
1) K. L. w dniach 02.10.2023 r., 09.10.2023 r., 16.10.2023 r.,
23.10.2023 r., 30.10.2023 r., 02.11.2023 r., 05.11.2023 r., 13.11.2023 r.,
21.11.2023 r., 22.11.2023 r., 23.11.2023 r., 27.11.2023 r., 04.12.2023 r. (organ
I instancji omyłkowo wskazał 04.11.2023 r. – organ II instancji uznał, że nie miało to wpływu na stwierdzone naruszenie), 11.12.2023 r. (organ II instancji zauważył, że organ I instancji omyłkowo wskazał 11.11.2023 r., co nie miało wpływu na stwierdzone naruszenie), 18.12.2023 r., 04.01.2024 r., 08.01.2024 r., 15.01.2024 r., 22.01.2024 r., 29.01.2024 r" 05.02.2024 r., 09.02.2024 r., 12.02.2024 r., 19.02.2024 r., 26.02.2024 r. nie wprowadził symbolu państwa (terytorium Polski), w którym rozpoczął dzienny okres pracy - łącznie 25 wpisów,
2) I. M. w okresie od dnia 02.02.2024 r. godz. 18:24 do dnia 05.02.2024 r. godz. 11:58 nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących okresów innej pracy, gotowości lub odpoczynku - łącznie 1 wpis,
3) W. Z. w dniu 15.11.2023 r. nie wprowadził symbolu państwa (terytorium Polski), w którym rozpoczął dzienny okres pracy - łącznie 1 wpis,
4) M. M.:
a) w okresie od dnia 02.11.2023 r. godz. 14:03 do dnia 03.11.2023 r. godz. 19:09 nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących okresów innej pracy, gotowości lub odpoczynku - 1 wpis,
b) w dniu 06.12.2023 r. nie wprowadził symbolu państwa (terytorium Polski),
w którym zakończył dzienny okres pracy - łącznie 1 wpis,
5) M. N.:
a) w okresach:
- 05.10.2023 r. od godz. 09:10 do godz. 18:33 w dniu 08.10.2023 r.,
- 19.12.2023 r. od godz. 18:10 do godz. 05:06 w dniu 20.12.2023 r.,
- 30.01.2024 r. od godz. 18:01 do godz. 10:14 w dniu 31.01.2024 r.,
- 28.02.2024 r. od godz. 15:08 do godz. 23:19 w dniu 28.02.2024 r.,
nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących okresów innej pracy, gotowości lub odpoczynku - łącznie 4 wpisy,
b) w dniach: 15.12.2023 r., 25.01.2024 r. nie wprowadził symbolu państwa (terytorium Polski), w którym rozpoczął dzienny okres pracy - łącznie 2 wpisy,
c) w dniach: 23.11.2023 r. 27.12.2023 r. nie wprowadził symbolu państwa (terytorium Polski), w którym zakończył dzienny okres pracy - łącznie 2 wpisy,
d) w dniach: 01.10.2024 r., 03.10.2023 r., 08.10.2023 r., 10.10.2023 r., 15.10.2023 r., 19.10.2023 r., 23.10.2023 r., 25.10.2023 r., 29.10.2023 r., 2.11.2023 r.,
05.11.2023 r., 08.11.2023 r., 13.11.2023 r., 15.11.2023 r., 19.11.2023 r., 22.11.2023 r., 27.11.2023 r., 29.11.2023 r., 04.12.2023 r., 07.12.2023 r., 11.12.2023 r,
14.12.2023 r., 18.12.2023 r., 28.12.2023 r., 02.01.2024 r., 08.01.2024 r., 15.01.2024 r., 22.01.2024 r., 29.01.2024 r., 31.01.2024 r., 05.02.2024 r., 07.02.2024 r., 12.02.2024 r., 14.02.2024 r., 19.02.2024 r., 20/21.02.2024 r., 26.02.2024 r. - nie dokonał wpisów manualnych dotyczących okresów powrotów (i rodzaj jego aktywności w tym czasie) do centrum operacyjnego pracodawcy (bazy eksploatacyjnej wskazanej przez osobę upoważnioną przez przedsiębiorcę, mieszczącej się przy ul. [...], [...]) lub miejsca stałego jego zamieszkania z miejsc, w których zakończył on wykonywanie przewozów drogowych na rzecz strony (oddalonych według zapisów cyfrowych na karcie kierowcy w odległości od 0 km do 34 km od granicy polsko - niemieckiej). Kierowca nie zarejestrował wymaganych danych dotyczących okresów innej pracy lub gotowości (dyspozycji) dotyczącej czasu powrotu do centrum operacyjnego pracodawcy (bazy) lub miejsca stałego zamieszkania kierowcy - łącznie 37 wpisów,
6) M.N.1:
a) w okresach:
- od 03.11.2023 r. godz. 07:58 do dnia 04.11.2023 r. godz. 05:57,
- od 04.11.2023 r. godz. 08:06 do dnia 12.11.2023 r. godz. 14:29,
- od 23.11.2023 r. godz. 16:25 do dnia 26.11.2023 r. godz. 14:14,
- od 01.12.2023 r. godz. 14:04 do dnia 03.12.2023 r. godz. 13:45,
- od 13.01.2024 r. godz. 08:04 do dnia 15.01.2024 r .godz. 10:06,
- od 03.02.2024 r. godz. 11:07 do dnia 05.02.2024 r. godz. 06:04,
- nie zarejestrowała wymaganych danych dotyczących okresów innej pracy, gotowości lub odpoczynku - łącznie 6 wpisów,
b) w dniu 04.11.2023 r. nie wprowadziła symbolu państwa (terytorium Polski), w którym rozpoczęła dzienny okres pracy - łącznie 1 wpis.
Organ II instancji wskazał, że doszło do 81 naruszeń polegających
na niespełnieniu wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy. Kara pieniężna nałożona na stronę za ww. naruszenia wyniosła 4.050 zł.
Odnośnie naruszenia z lp. 6.3.17 załącznika nr 3 do u.t.d, organ II instancji podniósł, w oparciu o analizę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego,
że strona naruszyła obowiązek terminowego pobierania danych z karty kierowcy W. Z.. Dane z karty tego kierowcy zostały bowiem pobrane w dniu 20.10.2023 r. oraz w dniu 03.02.2024 r. (organ I instancji omyłkowo wskazał 03.02.2023 r., co zdaniem organu II instancji - nie ma to wpływu na stwierdzone naruszenie), a pomiędzy tymi wczytaniami upłynęło 65 dni zarejestrowanej aktywności kierowcy. Termin pobrania danych z karty w/w kierowcy został przekroczony o 37 dni zarejestrowanej działalności. Kara pieniężna nałożona na stronę za przedmiotowe naruszenie wyniosła 500 zł.
Odnośnie naruszenia z lp. 9.1 załącznika nr 3 do u.t.d., organ II instancji,
na podstawie analizy zgromadzonego materiału dowodowego, w tym w szczególności dowodu rejestracyjnego pojazdu marki DAF o nr rej.: [...], informacji o ww. pojeździe uzyskanej ze strony internetowej: www.historiapojazdu.gov.pl, dokumentów przewozowych CMR potwierdzających realizację przewozów drogowych tym pojazdem w dniach 12.04.2024 r. oraz 23.04.2024 r. i danych cyfrowych stwierdził, że wskazany pojazd został poddany badaniu technicznemu w dniu 05.04.2023 r. z terminem ważności badania do 05.04.2024 r. Do 08.05.2024 r. strona nie wykonała jednak badania technicznego tego pojazdu. Tym samym w okresie od 06.04.2024 r. do 08.05.2024 r., ww. pojazd nie posiadał aktualnych badań technicznych. Pomimo tego pojazdem tym wykonano przewozy drogowe m.in. w dniach 12.04.2024 r. oraz 23.04.2024 r. Doszło zatem do wykonywania przewozu drogowego pojazdem nieposiadającym aktualnego okresowego badania technicznego potwierdzającego jego zdatność do ruchu drogowego w przypadku 1 pojazdu. Kara pieniężna nałożona na stronę za przedmiotowe naruszenie wyniosła 2.000 zł.
Organ II instancji wskazał, że suma kar pieniężnych, za prawidłowo stwierdzone naruszenia w niniejszej sprawie wynosi 27.550 złotych. Mając jednak na uwadze, że zgodnie z art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d., suma kar pieniężnych nałożonych za wykazane wyżej naruszenia nie może przekroczyć 15.000 złotych - dla podmiotu zatrudniającego kierowców w średniej liczbie arytmetycznej do 10, w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli, wysokość nałożonej na stronę kary pieniężnej, prawidłowo została ograniczona do 15.000 złotych.
W dalszej części uzasadnienia decyzji organ odniósł się do argumentacji odwołania, sformułowanej do naruszenia przewidzianego wg lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Strona podnosiła, że przejazdy, w przypadku których stwierdzono
to uchybienie, wykonywane były przez podmiot trzeci, poza drogami publicznymi,
w celu naprawy pojazdu. Organ II instancji wyjaśnił, że doszło do dwóch przypadków nierejestrowania na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, tj. w dniu 02.11.2023 r., kiedy to pojazdem marki DAF o nr rej. [...] przejechano ok. 3,1 km ze średnią prędkością ok. 31,1 km/h oraz od godz. 12:44 do godz. 13:57 w dniu 22.01.2024 r., kiedy to przejechano tym pojazdem ok. 83,7 km, ze średnią prędkością ok. 66 km/h. Według organu II instancji, przynajmniej w przypadku drugiego z ww. przejazdów, jego długość i prędkość wykluczają jego wykonanie poza drogami publicznymi w celu naprawy pojazdu. Nadto z danych cyfrowych wynika, że od godz. 12:44 do godz. 13:57 w dniu 22.01.2024 r. przejazd pojazdem o nr rej. [...] miał charakter ciągły - brak było przerw, które wskazywałyby na jakiekolwiek czynności naprawcze. Organ zauważył, że wystarczy ustalenie już jednego przypadku niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi. Stąd zarzuty strony w ww. zakresie organ II instancji uznał, za całkowicie chybione. Z uwagi za powyższe, za nieuzasadniony organ uznał, wniosek strony o przesłuchanie na ww. okoliczności, kierowcy A. P..
Odnosząc się z kolei do zarzutu strony, że naruszenie opisane w lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. nie dotyczy braku wpisu symbolu państwa rozpoczęcia/zakończenia dziennego okresu pracy, organ II instancji powołał się
na art. 34 ust. 7 zd. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)
nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. Stwierdził następnie, brak wpisania przedmiotowego symbolu stanowi natomiast niewątpliwie niespełnienie wymogu ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy, które sankcjonowane jest na podstawie lp. 6.3.8 załącznika nr 3 u.t.d. Na potwierdzenie powyższego organ przytoczył fragment uzasadnienia wyroku WSA w Olsztynie
z 22 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/O1 363/24.
Organ II instancji nie zgodził się nadto z twierdzeniem strony, że za naruszenie opisane w lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d., odpowiedzialność ponoszą kierowcy. Zgodnie z art. 10 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia WE nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r., przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.
Według organu II instancji, bez znaczenia pozostaje nadto okoliczność,
że tachograf cyfrowy, który był zainstalowany w użytkowanym przez stronę pojeździe, nie zapisywał automatycznie kraju rozpoczęcia dziennego okresu pracy i został on wymieniony. To na stronie spoczywa bowiem obowiązek wyposażenia pojazdów w prawidłowo działające tachografy. Strona nie wskazała, że nie mogła wprowadzić symbolu państwa rozpoczęcia/zakończenia dziennego okresu pracy ręcznie.
Dalej organ II instancji odniósł się do zarzutu odwołania dotyczącego naruszenia z lp. 1.15 załącznika nr 3 u.t.d. Strona wskazywała, że kierowcy D. N. oraz M. N. wykonali przejazd bez naczepy, przewożąc wyłącznie części służące do naprawy pojazdu. Strona wnosiła o przesłuchanie wskazanych kierowców. Organ II instancji wyjaśnił, że kierowca M. N.
w okresie od 01.10.2023 r. do 29.02.2024 r. wykonał w imieniu przedsiębiorcy przewozy pojazdem o nr rej. [...] o łącznej długości 9.091 km. Z kolei M.N. w okresie od 02.10.2023 r. do 26.02.2024 r. wykonywała w imieniu przedsiębiorcy przewozy pojazdem o nr rej. [...]
o łącznej długości 4.303 km. Przejazdy w tych okresach, ww. kierowcy wykonywali dość regularnie i wynosiły one często blisko 200 km. Stąd, organ II instancji nie zgodził się zatem z twierdzeniem strony, jakoby wykonywane one były bez przyczepy w celu przewiezienia części do naprawy pojazdów. Mając na uwadze powyższe,
za nieuzasadniony organ II instancji uznał wniosek strony o przesłuchanie ww. kierowców, na okoliczności wskazanych przewozów.
W odpowiedzi na argumenty strony, że w jej przedsiębiorstwie obowiązuje zakaz wyjazdu z bazy pojazdem nieposiadającym ważnych badań technicznych, organ II instancji wskazał, że to na przedsiębiorcy spoczywa obowiązek zapewnienia właściwego stanu technicznego pojazdów oraz, że to strona zobowiązana jest do wykonywania przewozów drogowych pojazdami posiadającymi ważne badania techniczne. W przypadku zaś, gdy w tym zakresie, określone obowiązki strona przenosi na swoich pracowników, to musi mieć na uwadze, że ponosi ona odpowiedzialność za ich działania i zaniechania. Za nieuzasadnioną organ II instancji uznał próbę przerzucania odpowiedzialności za brak badań technicznych pojazdu
z przedsiębiorcy na kierowcę świadczącego na jego rzecz pracę. Za nieuzasadniony organ uznał nadto wniosek strony o przesłuchanie kierowcy i przedsiębiorcy na ww. okoliczność.
Mając na uwadze argument strony, że wyposażyła ona M. M., M. N. i M. N.1. w zaświadczenia o nieprowadzeniu pojazdów oraz odnosząc się do przesłanych w załączeniu do odwołania zaświadczeń
o działalności, organ II instancji wskazał, że już w zawiadomieniu o zamiarze wszczęcia kontroli z 28 marca 2024 r. przedsiębiorca został poinformowany,
że na dzień rozpoczęcia kontroli powinien on przygotować dokumenty świadczące
o nieprowadzeniu pojazdów wszystkich kierowców. Następnie pismem z 26.04.2024 r. przedsiębiorca został wezwany do przedłożenia do kontroli ww. dokumentów. Pomimo tego strona do dnia zakończenia kontroli dokumentów takich nie przedstawiła. Stąd, za niewiarygodne organ uznał zaświadczenia o działalności przesłane przez stronę dopiero na etapie postępowania odwoławczego.
Według organu II instancji, organ I instancji nie naruszył przepisów k.p.a.
Organ II instancji uznał, że decyzja organu I instancji zawiera niezbędne elementy określone w art. 107 k.p.a.
Organ II instancji odniósł się też do argumentacji strony, że naruszenia norm czasu pracy kierowców są niewielkie i nie wpłynęły one na bezpieczeństwo w ruchu drogowym, a zatem zastosowanie powinien znaleźć art. 92c ust. 1 u.t.d. Organ ten wyjaśnił, że częste, chociaż niewielkie naruszenia norm czasu pracy nie uzasadniają zastosowania art. 92b i art. 92c u.t.d. Podał, że orzecznictwie podkreśla się, że to do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy należy bieżący nadzór nad pracą zatrudnionych kierowców oraz pojazdami będącymi własnością przedsiębiorstwa. Za niewystarczające w tym zakresie organ II instancji uznał jedynie przeszkolenie kierowców, czy zapoznanie ich z regulaminem, konieczny jest bowiem stały i bieżący nadzór nad przestrzeganiem tych zasad i ewentualne wdrożenie w tym zakresie stosowanych rozwiązań. Do przedsiębiorcy należy taka organizacja pracy kierowców, by wykonywanie przez nich zadań nie kolidowało z regułami prawa.
Wobec tego organ uznał, że w sprawie brak podstaw do zastosowania art. 92b ust. 1 lub art. 92c ust. 1 u.t.d. Podkreślił, że to na stronie ciążył obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających zastosowanie ww. przepisów.
M. K. wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Szczecinie ze skargą na decyzję organu II instancji z 12 czerwca 2025 r., wnosząc o jej uchylenie oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 19 czerwca 2024 r.
Przedmiotowej decyzji skarżący zarzucił naruszenie:
1) prawa materialnego, poprzez niewłaściwe zastosowanie się przez organ
I instancji przepisów ustawy – u.t.d.;
2) przepisów rozporządzenia WE nr 561/2006 w postaci art. 13, poprzez uznanie,
iż kierowcy nie zapewnili prawidłowego stosowania urządzeń rejestrujących,
3) rozporządzenia UE nr 165/2014, poprzez uznanie, iż doszło do naruszenia
w postaci nieprawidłowej obsługi w postaci nierejestrowania aktywności kierowcy
na karcie lub wykresówce;
4) poprzez oparcie ustaleń z kontroli na błędnie sporządzonym protokole kontroli, które to błędy w zasadniczym stopniu miały wpływ na ustalenia stanu faktycznego
w sprawie, w oparciu o które dokonano nałożenia kary pieniężnej;
5) poprzez uzasadnienie decyzji wykraczające poza podstawy prawne i opierające się na swobodnej interpretacji przepisów, nie mającej podstaw prawnych;
6) prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 10 § 1 i § 2 w związku z art. 7, art.77 art. 81 k.p.a., czyli przedwczesne wydanie decyzji z uwagi na niewyczerpanie wszystkich działań w sprawie przewidzianych przepisami k.p.a., gdyż strona nie została poinformowana przez organ II instancji o przeprowadzeniu jakiegokolwiek dowodu w sprawie w toku postępowania, a ponadto okoliczności naruszeń wyraźnie wskazują, iż za stwierdzone w trakcie kontroli naruszenia odpowiadają osobiście kierowcy, którzy wykonywali przewozy drogowe; w przedsiębiorstwie nikt nie odłącza homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, co mogłoby skutkować nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi; skarżący stanowczo sprzeciwia się takim zarzutom; zanim organ stwierdzi naruszenie powinien przede wszystkim wyjaśnić
to przeprowadzając postępowanie dowodowe czego w ocenie skarżącego organ
nie uczynił; ponadto skarżący składał pismem w toku postępowania wniosek
o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania kierowcy A. P. na okoliczność wykonywanego przez niego przejazdu, gdyż organ oparł się na przypuszczeniach,
a nie na stanie faktycznym, którego to wniosku organ II instancji nie uwzględnił; fakt nieprzeprowadzenia przesłuchania w toku postępowania przed organem II instancji,
w szczególności w aspekcie stwierdzonych naruszeń, na które to zdarzenia kierowca ma bezpośredni wpływ budzi znaczne i zasadne wątpliwości co do rzetelności przeprowadzenia postępowania i wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie w konfrontacji do treści art. 92b i art. 92c u.t.d.; organ jednakże nie próbował wyjaśnić szczegółów dotyczących przewozów, co w ocenie skarżącego miało istotny wpływ na wyjaśnienie sprawy, a w związku z powyższym na stwierdzenie naruszenia określonego pod Ip. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d.; podobnie organ nie uwzględnił wniosków dowodowych o przesłuchanie kierowców M. T. M., M. N. oraz M. N.1. na okoliczność przypadków braku rejestracji wymaganych danych dotyczących okresów innej pracy, gotowości lub odpoczynku;
7) prawa procesowego poprzez naruszenie art. 6, art. 7, art. 8, art. 107 § 1 k.p.a., poprzez ich niezastosowanie;
8) prawa procesowego poprzez naruszenie art. 7a § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, czyli niewyjaśnienie w jaki sposób wzajemnie wykluczają się naruszenia określone pod lp. 6.2.1 oraz lp. 5 (...), ponieważ pierwsze dotyczy tego samego zachowania kierującego w przypadku stwierdzenia niewłaściwej obsługi tachografu brak jest podstaw do stwierdzenia czy doszło do naruszeń z zakresu czasu pracy kierowcy;
8) prawa procesowego, poprzez naruszenie art. 81a § 1 k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy istniały poważne wątpliwości, co do stanu faktycznego z momentu kontroli, gdyż organ nie wyjaśnił w jaki sposób można stwierdzić naruszenia z zakresu czasu pracy w sytuacji stwierdzenia, iż nastąpiło nierejestrowanie aktywności ręcznie, a następnie stwierdzenie naruszeń określonych pod lp. 5 (...) czyli naruszeń dotyczących czasu pracy;
9) art. 189a i art. 189f k.p.a., poprzez jego niezastosowanie, ponieważ organ powinien ustalić czy istnieją podstawy do odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i zastosowania instytucji pouczenia wynikające z art. 189f k.p.a.,
w szczególności, gdy szkodliwość czynu jest znikoma a strona zaprzestała naruszania prawa, co bez wątpienia miało miejsce w niniejszej sprawie, gdyż naruszenia miały charakter jednorazowy i zależny wyłącznie od kierowców; ponadto większość naruszeń dotyczy przekroczenia maksymalnego czasu prowadzenia pojazdu o kilka minut; takie minimalne przekroczenia, w kontekście całego czasu pracy kierowcy, nie wpływają znacząco na bezpieczeństwo ruchu drogowego; kierowcy skarżącego pokonują codziennie setki kilometrów, a czasami nawet tysiące; znalezienie odpowiedniego miejsca do zjazdu na postój w celu odpoczynku nie zawsze jest możliwe, zwłaszcza na niektórych odcinkach dróg, gdzie brakuje odpowiednio przygotowanych miejsc postojowych; przedsiębiorstwo skarżącego kładzie nacisk na bezpieczeństwo; często kierowcy, stając przed dylematem, czy zjechać na postój na niebezpiecznym lub nieodpowiednim odcinku drogi, czy kontynuować jazdę przez kilka minut w celu znalezienia bezpiecznego miejsca, wybierają to drugie rozwiązanie; taka decyzja ma na celu przede wszystkim zapewnienie bezpieczeństwa kierowcy, ładunku oraz innych uczestników ruchu drogowego;
10) brak wskazania naruszonego przepisu w sentencji decyzji organu I instancji, do czego organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji, co należy uznać za błędną podstawę prawną decyzji, a nadto z tytułu naruszeń czasu pracy zostały nałożone niezgodnie z przepisami, kary złożone z kar cząstkowych, co zgodnie z obowiązującym orzecznictwem Wojewódzkich Sądów Administracyjnych nie powinno mieć miejsca.
W uzasadnieniu skargi skarżący uszczegółowił ww. zarzuty. Skarżący podniósł m.in., że w przedmiotowej sprawie zarówno kontrolujący, jak i organy prowadzące postępowanie administracyjne w obu instancjach nie zbadały w żaden sposób czy przedsiębiorca rzeczywiście miał wpływ na stwierdzone naruszenia.
Ponadto niedopuszczalna jest możliwość nakładania sankcji wobec wykonawcy przewozu, gdy okoliczności sprawy i zgromadzony materiał dowodowy nie pozwalają przypisać temu podmiotowi odpowiedzialności za wystąpienie naruszenia.
Skarżący wyraził głębokie zaniepokojenie w związku z pominięciem kluczowych dowodów, które jednoznacznie przemawiają na jego korzyść. Przedstawione przez skarżącego argumenty w całym postępowaniu administracyjnym i dowody należycie uwzględnione, powinny prowadzić do umorzenia przynajmniej w części niniejszego postępowania administracyjnego.
Organ II instancji całkowicie zignorował fakt prawidłowej organizacji pracy przedsiębiorstwa w aspekcie art. 92b i art. 92c u.t.d., nie odnosząc się zupełnie do treści załączonych dokumentów. W ocenie skarżącego, przedstawione dowody
i okoliczności zostały, niewłaściwie zinterpretowane i niezadowalająco zweryfikowane przez organ II instancji. Takie zachowanie organu, według skarżącego, stanowi
o wadliwości rozstrzygnięcia, gdyż nie przystaje do reguł ogólnych postępowania administracyjnego, przede wszystkim zasady pogłębiania zaufania obywateli
do organów państwa i podnoszenia ich świadomości i kultury prawnej i narusza przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Organ nie wyjaśnił w sposób nienasuwający wątpliwości wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy.
Według skarżącego, bezspornie skarga zasługuje na uznanie w całości.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W piśmie z 20 sierpnia 2025 r. strona wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie, zważył, co następuje.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy
z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej (...), przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.
Po przeprowadzeniu takiej kontroli przez sąd, decyzja podlega uchyleniu
w razie stwierdzenia: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b oraz lit. c p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części, sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a (dotyczącego interpretacji przepisów prawa podatkowego).
Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję organu I instancji w sprawie nałożenia kary pieniężnej za popełnienie naruszeń z zakresu transportu drogowego.
Dokonując kontroli legalności badanych w sprawie decyzji, Sąd nie znalazł podstaw do kwestionowania ustaleń organu i ich oceny, która dotyczy wszystkich stwierdzonych w kontroli skarżącego naruszeń w zakresie przestrzegania przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu i obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy, a także przepisów ustawy z 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2024 r., poz. 1539 ze zm., dalej: "u.t.d.), z uwzględnieniem art. 4 pkt 22 tej ustawy, zaś wysokość kar za poszczególne naruszenia jest zgodna
z wykazem stanowiącym załącznik nr 3 do u.t.d. (lp. 1.15, 1.5, 5.2, 5.5, 5.7, 5.11, 5.12, 6.2.1, 6.3.8, 6.3.17, 9.1.).
Z całokształtu okoliczności badanej sprawy wynika, że skarżący kwestionuje ustalenia organu, dokonane na podstawie analizy danych cyfrowych kierowców, którymi skarżący posługuje się w prowadzonej działalności gospodarczej oraz na podstawie innych dokumentów przedstawionych do kontroli przez skarżącego. Skarżący zarzuca organowi zaniechanie przesłuchania przez organ świadków wskazanych przez skarżącego, jak i przesłuchania samego skarżącego, na okoliczności mające wskazywać, że do naruszeń ustalonych przez organ, nie doszło. Kwestią sporną jest także przypisanie skarżącemu przez organ odpowiedzialności administracyjnej za powołane wyżej naruszenia.
W ocenie Sądu, stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, jest prawidłowe. Sąd podziela argumentację organu II instancji, iż podniesione przez skarżącego okoliczności oraz przedłożone przez niego dokumenty, nie wskazują na możliwość wyłączenia odpowiedzialności przedsiębiorcy za naruszenia wyżej powołane.
Sąd uznaje za bezzasadne zarzuty skargi, którymi skarżący podważa prawidłowość zastosowania w kontrolowanej sprawie przez organy obu instancji przepisów u.t.d.
Podkreślić należy, że przepis art. 92a ust. 1 u.t.d., stanowiący podstawę wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej, ustanawia odpowiedzialność administracyjną podmiotów wykonujących transport drogowy, która ma charakter obiektywny (por. np. wyrok NSA z 10 kwietnia 2013 r., sygn. akt II GSK 2460/11).
Nie jest ona uzależniona od winy i dla jej ustalenia wystarczające jest stwierdzenie samego faktu naruszenia obowiązków i warunków przewozu drogowego, a zatem określona w art. 92a u.t.d. kara jest następstwem zaistnienia stanu niezgodnego
z prawem (por. np. wyroki NSA z: 23 listopada 2018 r., sygn. akt II GSK 3554/16;
9 lipca 2019 r., sygn. akt II GSK 2096/17). Nałożona decyzją sankcja administracyjna ma zatem przede wszystkim znaczenie prewencyjne, a istotą kary administracyjnej jest przymuszenie do respektowania nakazów i zakazów (zob. np. wyrok NSA z 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17). Celem tej kary jest zapewnienie przestrzegania przez przedsiębiorców przepisów służących bezpieczeństwu powszechnemu, tj. zapewnieniu wykonywania transportu w sposób gwarantujący bezpieczeństwo na drogach, ochronę życia i zdrowia ludzkiego. Za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy zawsze ponosi odpowiedzialność to przedsiębiorstwo, na nim spoczywa ciężar odpowiedzialności za ewentualne skutki działań osób, którymi w wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje.
Przepis art. 92a ust. 1 u.t.d. ustanawia domniemanie odpowiedzialności przedsiębiorcy. Z tego powodu, co do zasady, bez znaczenia pozostają okoliczności, w jakich doszło do powstania naruszeń u przewoźnika.
Ustawodawca umożliwił wprawdzie przedsiębiorcy obalenie tego domniemania w sytuacji spełnienia przesłanek z art. 92b ust. 1 u.t.d. i art. 92c ust. 1 u.t.d., stanowiących wyjątek od generalnej zasady odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz. W ocenie Sądu, w rozpatrywanej sprawie domniemania tego skarżący jednak skutecznie nie obalił.
Nie zasługuje na uwzględnienie argumentacja skarżącego sformułowana
do stwierdzonego w kontroli organu naruszenia przewidzianego w lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d. Jak wynika z ustaleń organów obu instancji, doszło do dwóch przypadków nierejestrowania na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi w pojeździe marki DAF o nr rej. [...]:
- od godz. 11.00 do godz. 11:05 w dniu 02.11.2023 r. (ok. 3,1 km, ok. 31,1 km/h),
- od godz. 12:44 do godz. 13:57 w dniu 22.01.2024 r. (ok. 83,7 km, ok. 66 km/h).
Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu II instancji, że przynajmniej
w przypadku drugiego z ww. przejazdów, jego długość i prędkość prowadzenia pojazdu wykluczają jego wykonanie poza drogami publicznymi w celu naprawy pojazdu. Przejechano bowiem wówczas ww. pojazdem ok. 83,7 km, ze średnią prędkością ok. 66 km/h. Przejazd miał charakter ciągły, brak było przerw, które wskazywałyby na jakiekolwiek czynności naprawcze. Skarżący nie zaoferował przy tym organowi dowodu np. w postaci faktury za wykonaną usługę, pochodzącego od podmiotu mającego zajmować się w dniu 22 stycznia 2024 r. naprawą przedmiotowego pojazdu. Wątpliwości co do charakteru przedmiotowego przewozu nie mogły więc być rozwiane przez przesłuchanie kierowcy, na okoliczność wykonywania przejazdu przez podmiot trzeci (serwisanta), skoro takiej osoby skarżący organowi w ogóle nie wskazał. Uwzględniając dane pochodzące z urządzenia, trudno przy tym uznać za prawdopodobne wyjaśnienia skarżącego, aby przy ustalonej odległości przejazdu i prędkości, było możliwe poruszanie się pojazdem w sposób ciągły, na terenie wewnętrznym (poza drogami publicznymi), na którym pojazd miał się wówczas znajdować. Sąd zauważa, że organ wymierzył skarżącemu jedną karę wysokości 5.000 zł za dwa naruszenia, o których mowa w l.p. 6.2.1, do czego był bez wątpienia uprawniony uwzględniając już choćby ww. przypadek przejazdu. Zgodzić się należy z organem, że ustalenie już jednego przypadku niewłaściwej obsługi lub odłączenia homologowanego i sprawnego technicznie tachografu, skutkującego nierejestrowaniem na wykresówce lub na karcie kierowcy aktywności kierowcy, prędkości pojazdu lub przebytej drogi, uprawniało do nałożenia na skarżącej kary w ww. wysokości.
Zarzuty skargi w omawiany, zakresie Sąd uznał tym samym za nie trafne. Nie budzi wątpliwości Sądu prawidłowość ww. wniosków organu, w świetle powołanych rzez niego przepisów art. 32 ust. 3, 34 ust. 1-7 rozporządzenia UE 165/2014. Skarżący w żaden sposób nie wykazał też, że przedmiotowy przewóz mógł mieć tego rodzaju charakter, który we świetle art. 3 i art. 13 rozporządzenia WE nr 561/2006 nie wymagał jego rejestrowania za pomocą urządzeń cyfrowych.
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty skargi kierowane przeciwko legalności nałożenia na skarżącego kary pieniężnej za stwierdzone w kontroli naruszenia z lp. 6.3.8 załącznika nr 3 do u.t.d. W ocenie Sądu, skarżący nie podważył skutecznie ustaleń organu, który w oparciu o kontrole danych cyfrowych kierowców udostępnionych przez skarżącego, stwierdził 81 naruszeń polegających
na niespełnieniu wymogu przez kierowców zatrudnionych u skarżącego, ręcznego wprowadzenia danych na wykresówkę lub kartę kierowcy. Kierowcy zaniechali wprowadzenia symbolu państwa, w którym rozpoczynali albo zakończyli dzienny okres pracy, jak również nie rejestrowali wymaganych danych dotyczących okresów innej pracy, gotowości lub odpoczynku, czy dotyczących okresów powrotów do centrum operacyjnego pracodawcy lub miejsca stałego jego zamieszkania z miejsc, w których zakończono wykonywanie przewozów drogowych na rzecz strony. Skarżący nie wykazał, że nie było możliwe ręcznie wprowadzenie symbolu państwa rozpoczęcia/zakończenia dziennego okresu pracy. Nie uwalniało też skarżącego od odpowiedzialności za przedmiotowe naruszenia wyjaśnienie, że tachograf cyfrowy nie zapisywał automatycznie danych i został on wymieniony.
Przedmiotowy obowiązek wprowadzania symboli państw rozpoczęcia
i zakończenia dziennego okresu pracy kierowcy, wynika z art. 34 ust. 7 rozporządzenia UE nr 165/2014. Jak wskazuje się w judykaturze, obowiązek ten dotyczy wszystkich przedsiębiorców wykonujących transporty drogowe, niezależnie czy są to przewozy krajowe czy międzynarodowe. Na podstawie tych wpisów organ ma możliwość sprawdzenia czy przewozy wykonywane są zgodnie z posiadanymi uprawnieniami (por. wyrok WSA we Wrocławiu z 17 maja 2023 r., sygn. akt III SA/Wr 351/22).
Odnotowane przypadki poruszania się pojazdem, w ww. stanie obejmują okres od października 2023 r. do lutego 2024 r. Obowiązkiem skarżącego, jako profesjonalnego podmiotu funkcjonującego w branży transportowej był zadbanie
o bieżącą kontrolę sprawności urządzeniowa rejestrującego i bezzwłocznego usunięcia nieprawidłowości, co bez wątpienia skutkowałoby niedopuszczeniem do poruszania się z niesprawnym urządzeniem. Odpowiedzialność za popełnienie tych naruszeń, jako że ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym, tak więc skarżący nie może skutecznie przerzucać odpowiedzialność za ww. naruszenia na kierowców, którymi posługuje się w prowadzonej działalności transportowej. Skarżący nie przedstawił jakichkolwiek okoliczności uzasadniających wyłączenie odpowiedzialności z tytułu stwierdzonych naruszeń. Wbrew zarzutom skargi, brak odnotowania przedmiotowych symboli przez kierowców, nie dyskredytował wartości dowodowej danych cyfrowych w oparciu, o które organ ustalił naruszenia odnoszące się do okresów prowadzenia pojazdu oraz przestrzegania przepisów dotyczących pracy i odpoczynku kierowców.
Zgodzić się należy z organem II instancji, że w świetle art. 10 ust. 3 zd. 1 rozporządzenia WE nr 561/2006, przedsiębiorstwo transportowe odpowiada za naruszenia przepisów, których dopuszczają się kierowcy tego przedsiębiorstwa, nawet jeśli naruszenie takie miało miejsce na terytorium innego Państwa Członkowskiego lub w państwie trzecim.
Powyższe uwagi pozostają także aktualne na gruncie ustalonych przez organ pozostałych naruszeń, a więc i do naruszeń przepisów dotyczących okresów prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerw oraz czasu odpoczynku kierowcy,
jak i tych przypadków, w których skarżący powoływał się na okoliczność braku jego rzeczywistego wpływu na stwierdzone naruszenia.
Nie zasługuje na aprobatę zarzut skargi, że organ dopuścił się niezgodnego
z prawem nałożenia kary z tytułu naruszeń czasu pracy, jako kary złożonej z kar cząstkowych za każde stwierdzone w tym zakresie naruszenie. Załącznik nr 3 do ut.d. zarówno w zakresie l.p. 5.11, jak i lp. 5.2 i 5.3 nie pozostawia wątpliwości, co do możliwości ukarania skarżącego za każde pojedyncze stwierdzone naruszenie
w zakresie okresu prowadzenia pojazdu i przerw. Ograniczenie łącznej wysokości kar reguluje natomiast art. 92a ust. 5 u.t.d., o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia decyzji.
W cenie Sądu, w świetle całokształtu zgromadzonej przez organ dokumentacji brak jest podstaw do kwestionowania prawidłowości protokołu kontroli
organu z 27 maja 2024 r. Skarżący nie wskazał, jaki konkretnie fragment protokołu kontroli nie jest zgodny z rzeczywistością. W istocie skarżący, poprzez ten nieuzasadniony zarzut, podważa prawidłowość ustaleń stanu faktycznego sprawy.
W powyższym zakresie skarżący podnosił zarzut naruszenia art. 10 § 1 i § 2 k.p.a. Sąd zauważa, że dla skuteczności zarzutu pozbawienia strony możliwości czynnego udziału w toczącym się postępowaniu administracyjnym koniecznym jest wykazanie, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło stronie przeprowadzenie konkretnych czynności procesowych, a w następstwie realizację przysługujących jej praw i nie mogło być konwalidowane na późniejszych etapach tego postępowania, jak również, że naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 10 października 2025 r.. sygn. akt III OSK 1663/25). Należy podkreślić, że materiał dowodowy, objęty analizą organów obu instancji był skarżącemu dobrze znany, bowiem pochodził od samego skarżącego, np. w postaci z danych cyfrowych kierowców. Zakres ustaleń organu II instancji nie uległ rozszerzeniu
w postępowaniu odwoławczym. Skarżący miał możliwość dołączenia do odwołania dokumentacji mogącej uwalniać go od odpowiedzialności za stwierdzone w kontroli organu naruszenia. Dokumentów tego rodzaju skarżący nie przedstawił. W takiej sytuacji nie sposób przerzucać na organ obowiązku poszukiwania dowodów korzystnych dla skarżącego. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał z jakich przyczyn nie dał wiary oferowanym przez skarżącego dowodom. Domaganie się przez skarżącego przesłuchania kierowców przez niego zatrudnionych oraz samego skarżącego, przy braku stosowania bieżących środków nadzoru nad pracą kierowców, utrwalonych w dokumentacji przedsiębiorcy, nie mogło powodować zwolnienia skarżącego z odpowiedzialności za ustalone naruszenia w okresie poddanym badaniu organu.
W myśl art. 92b ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.d., nie nakłada się kary pieniężnej
za naruszenie przepisów o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach
i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przez kierowców właściwych przepisów oraz prawidłowe zasady wynagradzania, niezawierające składników wynagrodzenia lub premii zachęcających do naruszania przepisów lub do działań zagrażających bezpieczeństwu ruchu drogowego. Orzecznictwo sądów administracyjnych powszechnie przyjmuje, że obowiązek wykazania przesłanek określonych w tych przepisach co do zasady obciąża podmiot wykonujący przewóz.
Do uwolnienia się od odpowiedzialności wymagane jest udowodnione podjęcie wszystkich niezbędnych środków w celu zapobieżenia powstaniu naruszenia prawa (por. wyrok NSA z 4 grudnia 2018 r. sygn. akt II GSK 4457/16).
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał stosowną argumentacją i dowodami, iż podjął wszystkie niezbędne środki w celu zapobieżenia powstaniu naruszeń, za które nałożono na niego karę pieniężną. Standardowe dokumenty, które podpisują kierowcy, jak umowa o pracę, regulaminy pracy, obwieszczenia nie mogą być traktowane jako zwalniające skarżącego z odpowiedzialności administracyjnej w rozumieniu art. 92a ust. 1 u.t.d.
Także przesłane przez skarżącego dokumenty, w odpowiedzi na wezwania organu I instancji, nie dają jakichkolwiek podstaw do formułowania twierdzenia, że skarżący mógłby być zwolniony z ewentualnych skutków działań/zaniechań kierowców, którym posługuje się w wykonywaniu działalności gospodarczej.
Konieczne było wykazanie przez skarżącego, że zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy, która opiera się na należytym systemie kontroli
i nadzoru obowiązującym w przedsiębiorstwie. Tego rodzaju okoliczności skarżący organowi nie przedstawił i nie udokumentował. Właściwy system kontroli i nadzoru obowiązujący w przedsiębiorstwie strony doprowadziłby do ujawnienia faktu wykonywania przez kierowców przejazdów z naruszeniem przepisów z zakresu norm czasu pracy i rejestracji przewozu.
Sąd podkreśla, że sprawą przedsiębiorcy (przewoźnika) jest wprowadzenie takich organizacyjnych rozwiązań, które będą dyscyplinować osoby wykonujące na jego rzecz usługi kierowania pojazdem i eliminować naruszenia. Przedsiębiorca (przewoźnik) ma możliwość reagowania na działania osób, którymi posługuje się przy wykonywaniu transportu drogowego m.in. przez bieżącą kontrolę dokumentacji obrazującej czas pracy kierowcy i stosowanie w przypadku stwierdzenia naruszeń właściwych środków dyscyplinujących (por. np. wyroki NSA: z 13 stycznia 2015 r., sygn. akt II GSK 2098/13, z 15 października 2015 r., sygn. akt II GSK 1990/14,
z 12 marca 2015 r., sygn. akt II GSK 262/14, z 14 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2527/14).
Przedsiębiorca (przewoźnik) wydaje odpowiednie polecenia kierowcy
i przeprowadza regularne kontrole przestrzegania przepisów określających obowiązki lub warunki przewozu drogowego. Skarżący nie przedstawił organowi jakichkolwiek dowodów z dokumentów, świadczących o bieżącym podjęciu środków zaradczych
w okresie poprzedzającym jak i w okresie poddanym kontroli organu, mających zmuszać kierowców do przestrzegania zasad rejestracji przejazdu czy czasu pracy i odpoczynku kierowców.
Ukaranie kierowcy karą nagany z datą 25 kwietnia 2024 r. oraz przedstawienie zaświadczeń dotyczących czasu wolnego i pracy lub odpoczynku kierowców dopiero na etapie postępowania odwoławczego nie uwiarygadnia spełnienia przez skarżącego wymogu należytego nadzoru nad prowadzoną działalnością. W istocie działania swe pracodawca podjął dopiero w następstwie kontroli inspekcji transportu drogowego. Jak wskazuje się przy tym w judykaturze, nie wystarcza w takiej sytuacji wykazanie zastosowania wszystkich normalnych, rutynowych środków zabezpieczających, jeżeli sytuacja wymagała środków dodatkowych (por. wyrok NSA z 16 października 2024 r., sygn. akt II GSK 856/21).
Skarżący nie może też oczekiwać od organu, że brak dokumentacji obrazującej stosowanie środków zabezpieczających prawidłowość funkcjonowania przedsiębiorstwa, będzie można zastąpić zeznaniami ze świadków i samego skarżącego.
W zaistniałej sytuacji nie sposób zarzucić organom obu instancji, że nie próbowały ustalić okoliczności mających istotny wpływ na wyjaśnienie sprawy.
Wobec podnoszonego skargą aspektu brak wyjaśnienia okoliczności wyłączających przewoźnika od odpowiedzialności za stwierdzone w kontroli naruszenia w kontekście art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. Sąd wyjaśnia, że także powołany przepis ma charakter wyjątkowy i podlega interpretacji ścieśniającej. Odpowiedzialność podmiotu prowadzącego działalność transportową jest bowiem rygorystyczna, z powodu dążenia do zapewnienia bezpieczeństwa ruchu drogowego. Dla zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. konieczne jest łączne spełnienie dwóch przesłanek: brak wpływu przewoźnika na powstanie naruszenia, oraz wystąpienie naruszenia wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć. Okolicznościami, o których mowa art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., mogą być wyłącznie sytuacje ponadprzeciętne, odbiegające od standardowych stanów faktycznych, których doświadczony i profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie był w stanie przewidzieć. Sam zaś fakt, że winę za naruszenia ponosi kierowca, nie stanowi przesłanki zwalniającej przedsiębiorcę od odpowiedzialności (por. m.in. wyroki NSA z: 25 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1027/13; 10 października 2019 r., sygn. akt II GSK 3116/17). Akceptacja poglądu przeciwnego prowadziłaby do niemożliwych
do zaaprobowania skutków, tj. przerzucenia odpowiedzialności za prowadzenie działalności gospodarczej, w jej najbardziej ryzykownym wymiarze, z przedsiębiorcy na jego kierowców (por. m.in. wyrok NSA z 17 listopada 2010 r., sygn. akt II GSK 967/09 oraz powołany tam wyrok TK z 31 marca 2008 r. w sprawie SK 75/06 opubl. OTK-A 2008/2/30). Działania i zaniechania skarżącego jako przedsiębiorcy, jak i kierowców, którymi posługiwał się skarżący przy wykonywaniu działalności, skutkujące naruszeniem zasad rejestracji przewozu, czasu pracy i odpoczynku kierowcy oraz pozostałych naruszeń stwierdzonych w kontroli, w żadnym razie nie mogą zostać zakwalifikowane jako zdarzenia spowodowane wystąpieniem nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych i niezależnych od przedsiębiorcy okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a w istocie rzeczy są one wyłącznie skutkiem niewłaściwej organizacji pracy samego przedsiębiorstwa oraz wynikiem braku właściwych rozwiązań mających na celu zdyscyplinowanie pracownika (por. wyrok z 22 kwietnia 2021 r., sygn. akt II GSK 798/18).
Do zwolnienia przedsiębiorcy wykonującego transport drogowy
z odpowiedzialności konieczne byłoby wykazanie podjęcia w ramach organizacji przewozu wszystkich niezbędnych środków, w tym stosowanie dostępnych środków technicznych umożliwiających śledzenie ruchu pojazdu i jego konfrontowanie ze wskazaniami tachografu, a w konsekwencji dowiedzenie, że do naruszenia doszło na skutek obiektywnych, nadzwyczajnych i nieprzewidywalnych okoliczności, na które przedsiębiorca nie miał wpływu. Do takich wyjątkowych okoliczności zaliczono, przykładowo, poważny wypadek drogowy, ekstremalne warunki pogodowe, objazdy, brak miejsca na parkingu - akcentując jednak spoczywający przede wszystkim na przedsiębiorstwie transportowym obowiązek uważnego planowania przejazdu kierowcy, tak aby był on bezpieczny i uwzględniał na przykład regularnie występujące na drogach korki, warunki atmosferyczne i dostęp od odpowiednich parkingów. Innymi słowy, chodzi o taką organizację, aby kierowcy mogli przestrzegać rozporządzenia.
W takiej sytuacji, na kierowcy spoczywa obowiązek odręcznego wskazania charakteru odstępstwa i jego przyczyny (w jakimkolwiek języku wspólnotowym, na wykresówce urządzenia rejestrującego lub na wydruku z urządzenia rejestrującego albo w planie pracy), natychmiast po zatrzymaniu się.
Tych okoliczności skarżący w tej sprawie nie wykazał. Zarzuty skargi i ich argumentacja, w powołanej wyżej mierze, nie mogły przynieść oczekiwanego skargą skutku. Aktualna pozostaje w tym zakresie ocena Sądu co do rzetelności przeprowadzenia postępowania przez organ oraz wyjaśniania stanu faktycznego sprawy, jak i uwagi Sądu co do oferowanych przez skarżącego dowodów
z przesłuchania kierowców i samego skarżącego, które nie mogą zastąpić w realiach sprawy dowodów obrazujących bieżący stan nadzoru nad przestrzeganiem przez kierowców przepisów odnoszących się do transportu drogowego.
W ocenie Sądu, skarżący nie wykazał, aby organizacja i wykonywanie przewozów w obszarze działalności jego przedsiębiorstwa odbywały się w sposób wykluczający naruszenie przepisów zakresem objętym kontrolą organu, co musiało skutkować brakiem przesłanek z art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d., uwalniających od odpowiedzialności skarżącego jako wykonującego przewóz. Brak też podstaw by uznać, że skarżący wykazał wystąpienie przewidzianych w art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. przesłanek zwalniających go od odpowiedzialności, tj. okoliczności nadzwyczajnych, niespodziewanych, które miałyby bezpośredni wpływ na powstanie stwierdzonych naruszeń, a których doświadczony i profesjonalny podmiot, organizując przewóz drogowy, przy zachowaniu najwyższej staranności i przezorności nie byłby w stanie przewidzieć. W tym zakresie nie wskazano, aby zgodnie ze starannością właściwą dla profesjonalnego podmiotu zostały podjęte bieżące działania, które zapobiegłyby tego rodzaju sytuacji w praktyce.
Podsumowując Sąd uznał, że w kontrolowanej sprawie organ spełnił obowiązek wszechstronnego oraz rzetelnego ustalenia stanu faktycznego sprawy (art. 7 i nast. k.p.a.). Organ zebrał i zbadał dowody służące ustaleniu stanu faktycznego sprawy oraz podjąć wszelkie starania niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako niezbędnego warunku wydania decyzji zgodnej z prawem. Ustalenia swe organ dokonał w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i ocenionego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.). Organ wskazał dowody, którym dał wiarę oraz wyjaśnił przyczyny nieuwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego, po wszechstronnym rozpatrzeniu dotychczas zebranego w sprawie materiału dowodowego. Organ wyjaśnił szczegółowo przyczyny, na których oparł ocenę dowodów. W ocenie Sądu, organ nie przekroczył granic tej ceny, a wynik swych ustaleń, przedstawił w decyzji o przekonującej treści (art. 107 § 3 k.p.a.), a następnie przedstawił znaczenie tych faktów według obowiązującej normy prawnej oraz zastosował właściwe normy, którymi kierował się nakładając na skarżącego karę pieniężną. Skarżący na etapie postępowania administracyjnego, jak i skardze, nie wykazał, że pozostają nadal wątpliwości, które nie zostały wyjaśnione na etapie postępowania dowodowego i co do których organ I i II instancji nie odniósł się, a tym samym prawo strony co do wypowiedzenia się w sprawie zostało naruszone (art. 10 § 1 i 2 k.p.a.).
Sądowa kontrola sprawy nie potwierdza stawianych skargą zarzutów wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 6, art. 7, art. 7a, art. 8, art. 10 § 1, art. 75, art. 78, art. 80, art. 81a, art. 107 k.p.a. Wbrew wywodom skargi, zgromadzone
w kontrolowanej sprawie dowody nie nasuwały wątpliwości, nie dające się usunąć, które należałby ocenić na korzyść strony.
Sąd stwierdza, że organ prawidłowo wyjaśnił, że w sprawie nie miał zastosowania art. 189a § 2 pkt 1-3, art. 189d, art. 189e i art. 189f k.p.a. W rozpatrywanej sprawie kary pieniężne są nakładane na podstawie art. 92a w związku z art. 93 ust. 1 u.t.d. Treść art. 92a ust. 1 i ust. 7 w związku z załącznikiem nr 3 do u.t.d. określa w sposób sztywny wysokość kar pieniężnych za naruszenia wskazane w tym załączniku. W tym zakresie organ nie ma możliwości miarkowania kar pieniężnych, a regulacja wynikająca z art. 189d k.p.a. na mocy art. 189a § 2 pkt 1 k.p.a. nie ma zastosowania w niniejszej sprawie. Zastosowania w sprawie nie znajdą również przepisy art. 189e oraz art. 189f k.p.a., które regulują przesłanki odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej oraz udzielenia pouczenia. Kwestie te zostały uregulowane odrębnie w art. 92c ust. 1 u.t.d. Reguła kolizyjna wyrażona w art. 189 § 2 k.p.a. daje w tym zakresie pierwszeństwo przepisom odrębnym, a nie przepisom zawartym w dziale IVa k.p.a.
W sprawie nie wystąpiły żadne nadzwyczajne okoliczności, na które skarżący nie miałby wpływu. Przeciwnie, z całokształtu akt sprawy wynika, że skarżący nie sprawował należytej bieżącej kontroli nad kierowcami, o czym świadczy choćby ilość stwierdzonych w kontroli naruszeń za których wystąpienie grozi kara zgodnie
z załącznikiem nr 3 do u.t.d.,, tj. z lp. 5.2 – 13 naruszeń, lp.5.11 – 29 naruszeń, czy też objętych sankcją pod lp 6.3.8. – 91 naruszeń. Dowodzi to zdaniem Sądu o niewłaściwej organizacji pracy i braku sprawowania kontroli nad pracownikami i powierzonymi im zadaniami.
Sądowa kontrola sprawy nie potwierdziła, iż organ dopuścił się rozstrzygania
z przekroczeniem podstaw prawnych sprawy i dopuścił się wadliwego ich zastosowania. Prawidłowość wymierzenia skarżącemu kary pieniężnej z uwzględnieniem przypadków objętych lp. 1.15, 1.5, 5.2, 5.5, 5.7, 5.11, 5.12, 6.2.1, 6.3.8, 6.3.17, 9.1 zgodnie z załącznikiem nr 3 do u.t.d., nie budzi wątpliwości Sądu.
Organ prawidłowo ograniczył łączną wysokości kar nałożonych na skarżącego do kwoty 15.000 zł, stosownie do art. 92a ust. 5 pkt 1 u.t.d., skoro liczba kierowców zatrudnionych u skarżącego w okresie 6 miesięcy przed dniem rozpoczęcia kontroli, nie przekroczyła liczby 10. Nie oznacza to jednak, że ocenie zasadności wymierzenia kar za stwierdzone podlegają tylko niektóre z nich. Podstawą wymierzenia kary
w maksymalnej, dopuszczalnej wysokości stanowią bowiem wszystkie naruszenia,
na które powołał się organ w treści rozstrzygnięcia.
Podsumowując, za niezasadne Sąd uznał stawiane skargą zarzuty naruszenia zaskarżoną decyzją przepisów prawa materialnego, a także zarzuty naruszenia prawa procesowego, bowiem zgromadzony materiał dowodowy był kompletny i został przez organy należycie oceniony.
Z tych przyczyn Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia
2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.
Orzeczenia sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu niniejszego wyroku są dostępne w Internecie na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło