II SA/Sz 579/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. S. – W. od postanowienia referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2016 r. odmawiającego przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z Jej skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania postanawia: zmienić postanowienie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z dnia 20 czerwca 2016 r. w ten sposób, że przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. A. S.–W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Skarżąca, wezwana do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie [...] zł, złożyła - na urzędowym formularzu PPF - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Podniosła, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie ponieważ wraz z mężem i dwoma synami utrzymują się z dochodu wynoszącego [...] zł miesięcznie, a wydatki ponoszone na utrzymanie gospodarstwa domowego wynoszą [...] zł (rata kredytu [...] zł, koszty utrzymania mieszkania [..] zł, ubezpieczenia [...]zł, edukacja [...] zł, dojazdy do szkół [...] zł). Wyjaśniła, że otrzymuje stypendium doktoranckie w kwocie [...] zł miesięcznie, jej mąż otrzymuje rentę z ZUS w kwocie [...]zł, starszy syn- student na US otrzymuje [...] zł stypendium i [...]zł zasiłku dla bezrobotnych. Wnioskodawczyni otrzymuje ponadto zasiłek rodzinny w kwocie [...] zł na młodszego syna i kwotę [...]zł świadczenia z programu "Wskazała, że posiada nieruchomość gruntową o pow. [...] w udziale do części, współwłasność samochodu osobowego marki. i samochód r., a jej synowie są współwłaścicielami nieruchomości rolnej o pow. [...] ha zabudowanej domem mieszkalnym o powierzchni [...] i budynkiem o powierzchni [...] Rodzina skarżącej nie posiada oszczędności ani przedmiotów wartościowych. Do wniosku skarżąca dołączyła: kopię decyzji w sprawie podatku od nieruchomości za [..] r. (będącej współwłasnością jej synów), wyciąg z rachunku bankowego jej męża za okres od [...] r., wyciąg z rachunku bankowego za okres od [...]r., kopię faktury za energię elektryczną, kopię zawiadomienia o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi i kopię faktury za dostawę wody. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2016 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym odmówił skarżącej zwolnienia od kosztów sądowych uznając, iż z treści wniosku oraz przedłożonych dowodów nie wynika, żeby sytuacja skarżącej była tak trudna, aby nie była wstanie uiścić wpisu od skargi. W ustawowym siedmiodniowym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od ww. postanowienia o odmowie zwolnienia od kosztów sądowych. Stwierdziła, że postanowienie zostało wydane w oparciu o błędne ustalenia stanu faktycznego, gdyż jest jedynie współwłaścicielem pojazdu marki, jej synowie są współwłaścicielami nieruchomości zabudowanej starymi domami wymagającymi remontów. Koszty na utrzymanie mieszkania ustalone w wysokości [...] zł wynoszą w rzeczywistości[...] zł. Nie uwzględniono, że na jej dochód oraz osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, w znacznej mierze składają się świadczenia okresowe, tzn. stypendia, których wypłata w związku z zakończeniem roku akademickiego dobiega końca. Mając powyższe na uwadze skarżąca wniosła o ponowne wyliczenie jej wydatków zobowiązań, które uległy zmianie, w związku z okresowym ograniczeniem wydatków na edukację i wyjazdy do szkół, tj. kwotę [..] zł. Wskazała, że po pokryciu wydatków w kwocie [...] zł na utrzymanie domu (woda, kanalizacja, gaz, opał, podatek od nieruchomości, wywóz odpadów, opłaty teleinformatyczne), spłatę kredytów w kwocie [..] miesięcznie oraz ubezpieczenia [...] zł, na utrzymanie konieczne czteroosobowej rodziny pozostaje kwota[...] zł. Do sprzeciwu skarżąca dołączyła kopie dowodów potwierdzających zakupu opału. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie Sąd wskazuje, że w myśl art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej: "P.p.s.a."), w brzmieniu nadanym przez art. 1 pkt 73 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015r. o zmianie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 P.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 P.p.s.a.). Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., strona może się ubiegać o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W myśl art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy podnieść, że co do zasady strona jest zobowiązana do ponoszenia kosztów związanych z jej udziałem w sprawie. Prawo pomocy jako instytucja o charakterze wyjątkowym powinno być stosowane, gdy strona wykaże, że istotnie jej możliwości finansowe nie pozwalają na uiszczenie opłat sądowych, pokrycie wydatków, czy opłacenie zastępstwa procesowego. Ciężar dowodu, co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, spoczywa na stronie składającej wniosek w tym przedmiocie. Sąd poddaje ocenie wszystkie przedłożone dowody, w tym także oświadczenia strony. Po analizie danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz wskazanych w sprzeciwie skarżącej, a także dowodów przedstawionych przez skarżącą do wymienionych pism, Sąd uznał, że aktualna sytuacja finansowa wynikająca z zakończenia wypłaty świadczeń okresowych skarżącej i jej starszemu synowi, przy uwzględnieniu aktualnych dochodów miesięcznych rodziny (zł) oraz wydatków rodziny, które wynoszą około [...] zł, uzasadnia przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawie art. 260 § 1 P.p.s.a. orzekł o zmianie postanowienia referendarza sądowego z dnia 20 czerwca 2016 r. i stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 1 i 3 ww. ustawy, zwolnił skarżącą od ponoszenia kosztów sądowych w sprawie.