II SA/Sz 58/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 21 kwietnia 2022 r. sprawy ze skargi E. Spółki z o.o. w P. na postanowienie Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oddala skargę. W dniu 28 września 2021 r., do Nadleśnictwa P. wpłynął wniosek E. Spółki z o.o. z siedzibą w P. (dalej "Spółka" lub "skarżąca"), o szacowanie ostateczne szkód wyrządzonych przez zwierzynę łowną na uprawach jodły kaukaskiej, na działkach nr [...] zlokalizowanych w obrębie K.. W stanowisku z dnia 5 października 2021 r., komisja wyznaczona przez Nadleśniczego Nadleśnictwa P. wskazała, że w trakcie czynności sprawdzających zasadność szacowania szkód stwierdzono, iż plantacja jodły kaukaskiej jest w całości ogrodzona płotem z siatki metalowej o wysokości ok 2 m, wraz z bramą zamykaną na kłódkę. W związku z tym brak jest podstaw prawnych, aby zarządca obwodu (Nadleśnictwo P.) dokonało szacowania ostatecznego, gdyż uprawy ogrodzone są z mocy prawa (art. 26 ustawy Prawo łowieckie) wyłączone z obwodu łowieckiego. Nadleśnictwo uznając, że nie jest właściwym do dokonania szacowania szkód łowieckich, pismem z dnia 6 października 2021 r., przekazało sprawę do Urzędu Marszałkowskiego Województwa Z. w S.. Z kolei Wicemarszałek Urzędu Marszałkowskiego Województwa Z. w S., w dniu 16 listopada 2021 r., zwrócił się do Ministra Klimatu i Środowiska z wnioskiem o wskazanie podmiotu właściwego w zakresie szacowania i odpowiedzialności za szkody łowieckie powstałe w ogrodzonych nieruchomościach rolnych. Spółka, pismem z dnia 10 listopada 2021 r., wniosła do Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S. odwołanie od stanowiska Komisji, z dnia 5 października 2021 r., w sprawie szacowania ostatecznego upraw choinek na działkach nr [...] obręb K.. Postanowieniem z dnia [...] listopada 2021 r., Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S., powołując się na treść art. 97 § 1 pkt 4 oraz art. 101 § 1 ustawy z 14 czerwca1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r., poz. 735, dalej "k.p.a.") oraz zaistnienie sporu kompetencyjnego pomiędzy Marszałkiem Województwa Z., a Nadleśnictwem P. w zakresie podmiotu uprawnionego do dokonania oględzin i szacowania zaistniałej szkody łowieckiej, zawiesił postępowanie. Spółka w zażaleniu na powyższe postanowienie podniosła, że w sprawie nie wystąpiła podstawa do zawieszenia postępowania, zaś podmiotem zobowiązanym do przeprowadzenia czynności szacowania szkód pozostaje Nadleśnictwo P.. Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2021 r., nr [...], Dyrektor Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S., na podstawie art. 132 § 1 pkt 4 w związku z art. 144 § 1 oraz art. 134 k.p.a. oraz art. 26, 46, 46a, 46c, 46d, 49a oraz 50 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tj. Dz.U z 2020 r., poz. 1683), dalej jako "u.p.ł.", w punkcie pierwszym - uchylił zaskarżone postanowienie, a w punkcie drugim - stwierdził niedopuszczalność odwołania z uwagi na jego przedwczesność. W uzasadnieniu postanowienia organ stwierdził, że zażalenie skarżącego w części dotyczącej zawieszenia postępowania jest zasadne, dlatego też w punkcie pierwszym orzeczono o uchyleniu zaskarżonego postanowienia. Natomiast w odniesieniu do punktu drugiego postanowienia podkreślił, iż w myśl art. 46d ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu. Zdaniem organu, w realiach rozpoznawanej sprawy nie doszło do szacowania w trybie przewidzianym art. 46 ustawy Prawo łowieckie, a zatem nie powstał także protokół szacowania ostatecznego szkody, od którego poszkodowany mógłby się odwołać. Z tych też względów odwołanie od stanowiska Komisji, złożone przez Spółkę uznano za przedwczesne. Spółka, kwestionując zasadność stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie ze skargą na punkt drugi wyżej opisanego postanowienia z dnia [...] grudnia 2021 r. W skardze skarżąca podniosła następujące zarzuty: 1) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na wskazaniu, iż w sprawie nie wykonywano czynności w ramach ustawy Prawo łowieckie, od której skarżąca mogłaby się odwołać, tymczasem w dniu 5 października 2021 r. dokonano oględzin uszkodzonej uprawy, z czego nie sporządzono protokołu szacowania szkody, a następnie wykonane zostały czynności oględzin w trybie odwoławczym w dniu 19 listopada 2021r. z czego również nie wykonano protokołu, 2) naruszenie przepisów rozdz. 9 "Szkody łowieckie" ustawy Prawo łowieckie, w szczególności art. 46c i art. 46d ustawy w zw. z art. 8 k.p.a., a także art. 105 § 1 k.p.a. wobec: - stwierdzenia niedopuszczalności odwołania, mimo rażącego naruszenia przepisów ustawy Prawo łowieckie przez Nadleśnictwo P. i uchylenie się od wydania skarżącemu protokołu szacowania szkody łowieckiej oszacowanej w dniu 5 października 2021 r., - nie wydania przez organ w sprawie decyzji o wysokości odszkodowania w oparciu o art. 46e ust. 1 ustawy Prawo łowieckie, mimo wykonania czynności na polu w dniu 19 listopada 2021 r., - błędnych ustaleń faktycznych polegających na przyjęciu, iż w sprawie zachodzi spór kompetencyjny, w sytuacji, gdy podmiotem zobowiązanym do przeprowadzenia czynności szacowania szkód w sprawie pozostaje Nadleśnictwo P., 3) naruszenie art. 2, 7 i 32 ust. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia podważającego zaufanie obywatela do organów państwa, wskazującego na nierówne, dyskryminującego traktowanie skarżącej, nadto naruszenie art. 77 Konstytucji i art. 46f ustawy Prawo łowieckie na skutek pozbawienia należnego odszkodowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie wskazując, że zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył co następuje: Na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 – j.t.), dalej jako "p.p.s.a.", sprawa niniejsza została rozpoznana w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Skarga okazała się niezasadna, bowiem sądowa kontrola zaskarżonego postanowienia, dokonana na podstawie art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 137 – j.t.), według kryterium zgodności z prawem, wykazała, że akt ten prawa nie narusza. Przedmiotem skargi uczyniono punkt 2 postanowienia Dyrektora Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w S., w którym organ ten stwierdził niedopuszczalność odwołania skarżącej Spółki od stanowiska "Komisji wyznaczonej do szacowania ostatecznego upraw choinek" z dnia 5 października 2021 r. Skarżąca Spółka kwestionując postanowienie organu odwoławczego w tym zakresie akcentowała przede wszystkim, iż organ, do którego zwróciła się o dokonanie szacowania szkód łowieckich rażąco narusza prawo poprzez uchylanie się od sporządzenia i wydania skarżącemu protokołu szacowania szkód, pomimo dokonania czynności oględzin i szacowania w dniu 5 października 2021 r. Na wstępie wyjaśnić zatem należy, że proces ustalania odszkodowania za szkody łowieckie odbywa się według reguł wskazanych w art. 46 i nast. ustawy Prawo łowieckie. Zgodnie z art. 46 ust. 1 u.p.ł., dzierżawca lub zarządca obwodu łowieckiego jest obowiązany do wynagradzania szkód wyrządzonych: 1) w uprawach i płodach rolnych przez dziki, łosie, jelenie, daniele i sarny; 2) przy wykonywaniu polowania. Stosownie do ust. 2 przywołanego przepisu szacowania szkód, o których mowa w ust. 1, a także ustalania wysokości odszkodowania dokonuje zespół składający się z: 1) przedstawiciela wojewódzkiego ośrodka doradztwa rolniczego; 2) przedstawiciela dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego; 3) właściciela albo posiadacza gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda. Na podstawie art. 46 ust. 3 u.p.ł., wniosek o szacowanie szkód, o których mowa w ust. 1, w tym ustalenie wysokości odszkodowania, właściciel albo posiadacz gruntów rolnych składa do dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego. Szacowanie szkody składa się z: 1) oględzin; 2) szacowania ostatecznego, o czym stanowi art. 46 ust. 6 u.p.ł. W art. 46a u.p.ł. uregulowano szczegółowo w jaki sposób mają przebiegać oględziny związane z szacowaniem szkody wskazując w ust. 4, że niezwłocznie po zakończeniu oględzin dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół, który zawiera w szczególności następujące dane i informacje: 1) imiona i nazwiska osób biorących udział w oględzinach; 2) datę sporządzenia protokołu oraz datę dokonania oględzin; 3) dane podlegające ustaleniu podczas oględzin, o których mowa w ust. 1; 4) szkic sytuacyjny uszkodzonej uprawy; 5) czytelne podpisy osób biorących udział w oględzinach. Członkowie zespołu, o którym mowa w art. 46 ust. 2, mają prawo wnieść zastrzeżenia do protokołu wraz z uzasadnieniem. W protokole umieszcza się informację o braku zastrzeżeń albo o wniesionych zastrzeżeniach (art. 46a ust. 5). Z kolei art. 46c ustawy Prawo łowieckie reguluje przebieg procesu szacowania ostatecznego, z którego – jak stanowi ust. 5 tego przepisu, niezwłocznie dzierżawca albo zarządca obwodu łowieckiego sporządza protokół zawierający dane wymienione w treści przepisu. Stosownie do art. 46d ust. 1 u.p.ł., właścicielowi albo posiadaczowi gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, oraz dzierżawcy albo zarządcy obwodu łowieckiego przysługuje odwołanie do nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na miejsce wystąpienia szkody. Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. Z treści przywołanych przepisów wynika, że proces szacowania szkód łowieckich jest sformalizowany i przebiega w dwóch etapach, z których każdy kończy się sporządzeniem i podpisaniem protokołu. Ustalenia zawarte w protokołach mogą być kwestionowane w trybie opisanym w art. 46d ust. 1 u.p.ł., uruchamiając proces odwoławczy, którego przebieg reguluje art. 46d ust. 2 -9 u.p.ł. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w niniejszej sprawie, sporządzono w dniu 31 marca 2021 r. protokół oględzin, nie sporządzono natomiast protokołu szacowania ostatecznego. Zamiast tego protokołu komisja powołana w celu dokonania ostatecznego szacowania sporządziła jedynie pisemne stanowisko, w którym wyraziła przekonanie, iż właściwym do sporządzenia protokołu, w związku z okolicznością, iż szkoda powstała na terenie ogrodzonym, jest Marszałek Województwa Z.. Stanowisko to nie jest protokołem, o którym mowa w art. 46c ust. 5 u.p.ł. Dokument ten winien bowiem zawierać dane wyszczególnione w treści przywołanego przepisu. Tymczasem, jak wynika z kwestionowanego stanowiska z dnia 5 października 2021 r. komisja uchyliła się od dokonania ostatecznego szacowania, zatem nie ulega wątpliwości, że dokument ten protokołem ostatecznego szacowania nie jest, a w konsekwencji nie przysługuje od niego środek odwoławczy w postaci odwołania. Miał zatem rację organ odwoławczy stwierdzając niedopuszczalność odwołania w niniejszej sprawie, jakkolwiek należy podkreślić, że niedopuszczalność odwołania wynika nie z tego, że – jak wskazał organ, jest ono przedwczesne, ale z tego, że czynność, która przybrała formę pisemnego stanowiska komisji jest niezaskarżalna. Dostrzega to również pełnomocniczka skarżącej Spółki wywodząc, że w tej sytuacji, skoro – wbrew twierdzeniom organu, oględziny zniszczonej uprawy się odbyły, a nie sporządzono z tej czynności protokołu, organ odwoławczy winien nałożyć na organ I instancji obowiązek jego sporządzenia i wydania Spółce, co umożliwiłoby złożenie odwołania. W ocenie skarżącej, czynność została wykonana nieprawidłowo i brak jest podstaw do aprobowania stanowiska organu odwoławczego, które uniemożliwia zaskarżenie wadliwie wykonanej czynności. Sąd nie podziela tych zarzutów. Wskazać bowiem należy, że – stosownie do art. 49a ust. 1 u.p.ł w zakresie w tej ustawie nieuregulowanym zastosowanie mają przepisy ustawy Kodeks postępowania administracyjnego, a więc zastosowanie znajdzie również art. 35, art. 36 i art. 37 k.p.a. Zatem skarżąca posiada instrumenty, które może wykorzystać, aby przymusić organ do załatwienia sprawy w przewidzianej przepisami ustawy Prawo łowieckie formie. Z pewnością jednak narzędziem do tego, aby wymóc na właściwym organie sporządzenie protokołu odpowiadającego wymogom opisanym w art. 46c ust. 5 u.p.ł. nie jest odwołanie od stanowiska komisji, które to stanowisko nie jest zaskarżalne. Z tych względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.