II SA/Sz 580/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 19 stycznia 2023 r. sprawy ze skargi A. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oraz odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienie w części odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 134 w związku z art. 129 § 2 oraz art. 58 § 1 oraz art. 59 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. nr [...] w pkt 1 - stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, a w pkt 2 odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania przez A. B. od decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r. nr [...] wydanej przez Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w W., działającego z upoważnienia Wójta Gminy W., w przedmiocie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podało, że decyzja organu I instancji z dnia [...] grudnia 2021 r. została odebrana przez odwołującego się w dniu 10 grudnia 2021 r. Termin do wniesienia odwołania upłynął w dniu 24 grudnia 2021 r. (piątek). Odwołanie zostało złożone w Ośrodku Pomocy Społecznej w W. w dniu 27 grudnia 2021 r. W takim przypadku Kolegium zobowiązane było do wydania, zgodnie z art. 134 k.p.a. w związku z art. 129 § 1 i 2 k.p.a., postanowienia o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Następnie Kolegium wyjaśniło, że pismem z dnia 9 lutego 2022 r., zgodnie z art. 15zzzzzn2 ust. 2 ucovid, wyznaczyło stronie termin trzydziestu dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji organu I instancji, liczony od dnia doręczenia wezwania. W dniu 3 marca 2022 r. do Kolegium wpłynął wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w którym strona wskazała, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy i było spowodowane kwarantanną, na którą odwołujący się został skierowany z powodu choroby małżonki na COVID-19. Do wniosku odwołujący dołączył zaświadczenie lekarskie z dnia 23 lutego 2022 r., z którego wynika, że przebywał on na kwarantannie w okresie od 21 grudnia 2021 r. do 6 stycznia 2022 r. W dalszej części uzasadnienia Kolegium przytoczyło treść przepisów art. 58 § 1 i 2 k.p.a. i art. 59 § 2 k.p.a. a następnie stwierdziło, że okoliczności uchybienia terminowi do wniesienia odwołania zostały zawinione i wniosek o przywrócenie tego terminu nie zasługiwał na uwzględnienie. Nie nastąpiło uprawdopodobnienie przez stronę braku winy do wniesienia odwołania od decyzji z dnia [...] grudnia 2021 r. Okoliczność przebywania na kwarantannie nie może zostać uwzględniona. Strona miała jasno i precyzyjnie wskazany termin na wniesienia odwołania, mimo tego oczekiwała do ostatniego dnia z jego złożeniem. Na uwagę zasługuje okoliczność, iż przedłożone zaświadczenie lekarskie o przebywaniu na kwarantannie obejmuje okres od 21 grudnia 2021 r., gdy tymczasem termin do wniesienia odwołania biegł od daty doręczenia decyzji, tj. od 10 grudnia 2021 r. Ponadto, pomimo przebywania na kwarantannie od 21 grudnia 2021 r. do 6 stycznia 2022 r. odwołujący się złożył odwołanie bezpośrednio w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w W. w dniu [...] grudnia 2021r., tj. w trakcie odbywania kwarantanny. Zdaniem Kolegium, wnioskodawca nie uprawdopodobnił, że złożenie odwołania oraz ewentualna przeszkoda do wniesienia odwołania w terminie były od niego niezależne i nie do przezwyciężenia. Organ przytoczył również fragment wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2008 r., sygn. akt VII SA/Wa 116/08. A. B., działając poprzez profesjonalnego pełnomocnika ustanowionego w ramach prawa pomocy, zaskarżył opisane wyżej postanowienie zarzucając mu: 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, tj. art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. poprzez dokonanie oceny zebranego w sprawne materiału dowodowego z przekroczeniem wyrażonej w tym przepisie zasady swobodnej oceny dowodów, w szczególności: a) przyjęcie, że skarżący ponosi winę w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania ponieważ przedstawione zwolnienie lekarskie nie wykluczało dokonania czynności procesowej poprzez nadanie odwołania w urzędzie pocztowym osobiście lub przez domownika, podczas gdy z przedstawionego zwolnienia lekarskiego wynika, że zarówno skarżący jak i domownicy byli objęci kwarantanną z powodu zarażenia COVID-19, a opuszczając dom narażali siebie i innych na niebezpieczeństwo penalizowane przez art. 116 kodeksu wykroczeń; b) przyjęcie, że czekanie ze złożeniem odwołania przez skarżącego do ostatniego dnia terminu przesądza o tym, że ponosi winę w niedochowaniu terminu, podczas gdy nie może stanowić podstawy do odmowy przywrócenia terminu fakt, że przeszkoda uniemożliwiająca terminowe dopełnienie czynności wystąpiła dopiero w ostatnich dniach terminu. Strona nie może bowiem przewidywać, że w ostatnich dniach terminu zaistnieje nieprzewidziana sytuacja uniemożliwiająca wykonanie czynności, co skutkowało błędnym przyjęciem, że skarżącemu nie przysługuje przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 58 § 1 i 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuzasadnione odmówienie skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącego, że uchybienie terminowi nastąpiło bez jego winy, w sytuacji gdy przyczyną uchybienia terminowi były okoliczności nadzwyczajne (nagła, poważna niedyspozycja zdrowotna i objęcie kwarantanną), którym skarżący przy zachowaniu należytej staranności nie mógł przeciwdziałać. W oparciu o przedstawione zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do wniesienia odwołania; przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje. Niniejsza sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, w trybie uproszczonym, stosownie do treści art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej określanej "p.p.s.a."). Przedmiotem kontroli poddane było postanowienie, w którym organ odwoławczy stwierdził uchybienie przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania (w pkt 1) i odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania (w pkt 2). Okoliczność uchybienia przez skarżącego terminowi do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2021 r. jest niesporna. Decyzja organu I instancji została odebrana przez skarżącego w dniu 10 grudnia 2021 r., co oznacza, że termin do wniesienia odwołania upłynął z dniem 24 grudnia 2021 r. Odwołanie zostało złożone przez skarżącego w Ośrodku Pomocy Społecznej w W. dnia [...] grudnia 2021 r. Prawidłowo zatem organ odwoławczy stwierdził w pkt 1 zaskarżonego postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania, zgodnie z art. 134 k.p.a. Zarzuty skargi obejmują natomiast negatywne dla skarżącego rozstrzygnięcie jego wniosku, zawarte w pkt 2 postanowienia z 16 marca 2022 r., w którym Samorządowe Kolegium Odwoławcze odmówiło przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uznając, że skarżący z własnej winy uchybił temu terminowi. Zgodnie z art. 58 § 1 k.p.a., w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. W myśl art. 58 § 2 k.p.a., prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Dodać należy, że według obowiązującego w dacie wydania zaskarżonego postanowienia przepisu art. 15zzzzzn2 ust. 1 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2095 ze zm.), w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: 1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, 2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, 3) przedawnienia, 4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, 5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, 6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju - organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. 2. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. 3. W przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Nie budzi wątpliwości, że skarżący dochował terminu do złożenia prośby o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wedle wymagań cytowanego wyżej art. 15zzzzzn2 ust. 1 pkt 3. Jako przyczynę w uchybieniu terminu do złożenia odwołania, który to termin upływał w dniu 24 grudnia 2021 r. (piątek), skarżący wskazał na objęcie go kwarantanną, na dowód czego przedłożył zaświadczenie lekarskie z dnia 23 lutego 2022 r., w którym podano, że kwarantanna obejmowała okres od 21 grudnia 2021 r. do 6 stycznia 2022 r. Stosownie do postanowień art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2021 r. poz. 2069 ze zm.), użyte w ustawie określenie kwarantanna, oznacza odosobnienie osoby zdrowej, która była narażona na zakażenie, w celu zapobieżenia szerzeniu się chorób szczególnie niebezpiecznych i wysoce zakaźnych. Skoro skarżący został objęty kwarantanną w końcowym okresie do złożenia odwołania, to prawidłowo realizując obowiązek poddania się kwarantannie, winien poddać się odosobnieniu. W okresie od 21 grudnia 2021 r. do 6 stycznia 2022 r. skarżący, zgodnie z obowiązującymi przepisami, nie powinien opuszczać miejsca kwarantanny, w celu zapobieżenia szerzeniu się choroby zakaźnej COVID-19. Krytycznie należy ocenić postawę skarżącego, który będąc objęty kwarantanną w dniu 27 grudnia 2021 r. udał się do Ośrodka Pomocy Społecznej i osobiście złożył odwołanie. Tym niemniej nie można z okoliczności tej czynić skarżącemu zarzutu, że w okresie od 21 grudnia 2021 r. do upływu ostatniego dnia terminu na złożenie odwołania, tj. do 24 grudnia 2021 r., będąc na kwarantannie nie złożył odwołania osobiście lub w placówce pocztowej. Jak wynika z informacji podanych przez skarżącego oraz z zaświadczenia lekarskiego z dnia 23 lutego 2022 r., mieszkający ze skarżącym żona i syn w okresie tym chorowali na COVID-19. Posłużenie się zatem domownikami celem złożenia (nadania) odwołania również nie było możliwe. Oczywistym jest, że choroba domowników skarżącego i w konsekwencji objęcie skarżącego kwarantanną były okolicznościami na które nie miał on wpływu i były trudne do przewidzenia. Za całkowicie chybione należy uznać stanowisko organu, który winy w uchybieniu terminu przez skarżącego upatruje w tym, że skarżący zwlekał ze złożeniem odwołania do ostatnich dni. Skoro strona ma prawo wniesienia odwołania w terminie czternastu dni od dnia doręczenia jej decyzji, zgodnie z art. 129 § 2 k.p.a., to nieuprawnione jest czynienie skarżącemu zarzutu zawinienia w uchybieniu terminowi w przypadku wystąpienia obiektywnych przeszkód, uniemożliwiających wniesienie odwołania, nawet ostatniego dnia terminu. Strona ma prawo do skorzystania z przysługującego jej uprawnienia do złożenia odwołania w którymkolwiek z czternastu ustawowo przewidzianych dni do dokonania tej czynności procesowej (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2004 r., sygn. akt I CZ 142/04; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 września 1998 r., sygn. akt SA/Bk 1081/1997; wyrok WSA w Szczecinie z dnia 17 kwietnia 2008 r., sygn. akt II SA/Sz 85/08; wyrok WSA w Warszawie z dnia 13 stycznia 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1306/05). Podsumowując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie uznał, że rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia przez skarżącego odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] grudnia 2021 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze dokonało wadliwej oceny przesłanek, które należało uwzględnić dokonując prawidłowej wykładni przepisu art. 58 § 1 k.p.a. Uchybienie w tym zakresie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia w części odmawiającej przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Ponownie rozpoznając sprawę Samorządowe Kolegium Odwoławcze uwzględni uwagi wynikające z uzasadnienia niniejszego wyroku.