II SA/Sz 583/11

Dnia 15 lipca 2011 r. roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku H. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie skierowania na badania lekarskie p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata Komendant Wojewódzki Policji w [...] decyzją z dnia z dnia [...] nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji kierującą H.S. na badania lekarskie z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości. W dniu [...] H.S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] skargę na ww. decyzję. Jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Oświadczył, że nie jest w stanie opłacić wpisu od skargi ponieważ utrzymuje się z emerytury w kwocie [...] zł miesięcznie, a ziemię wydzierżawił siostrzenicy która w zamian opłaca za niego podatki i KRUS. W uzasadnieniu wniosku złożonego na urzędowym formularzu PPF skarżący podał, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, a koszty utrzymania domu są wyższe od emerytury dlatego pomaga mu brat, bo inaczej nie byłby w stanie się utrzymać. H.S. oświadczył, że posiada dom o pow. ok. 88 m2 i pomieszczenia gospodarcze, a także 14,76 ha nieruchomości rolnych które wydzierżawia, a dla siebie pozostawił tylko 40 arów. W odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego z dnia [...] skarżący oświadczył, że wnosi także o ustanowienie adwokata z urzędu. Przedłożył kserokopię umowy dzierżawy gospodarstwa rolnego, zestawienie transakcji na jego rachunku bankowym w okresie ostatnich trzech miesięcy, kserokopię decyzji w sprawie podatku rolnego i podatku od nieruchomości za [...] r., dowody opłat za energię elektryczną i telefon, kserokopię faktury za dostawę wody, dowód zakupu w dniu [...] masy bitumicznej za kwotę [...] zł, dowód uiszczenia kwoty [...] zł za usługę montażu stolarki okiennej [...]. Wnioskodawca przedłożył ponadto zaświadczenie z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, że nie jest beneficjentem płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, oraz zaświadczenie z Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] z którego wynika, że skarżący nie korzysta z pomocy opieki społecznej. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. W rozpoznawanej sprawie koszty sądowe na obecnym etapie postępowania wynoszą 200 zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy od skargi stosownie do § 2 ust. 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193). H.S. wniósł skargę w dniu [...] wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w którym podał, że utrzymuje się wyłącznie z emerytury w kwocie [...] zł netto, a ponoszone przez niego wydatki na utrzymanie domu są wyższe niż uzyskiwane dochody. Z przedłożonych dowodów wynika, że emerytura wnioskodawcy wynosi ponad [...] zł miesięcznie netto, a dom skarżącego jest większy niż podał w złożonym oświadczeniu, ma bowiem powierzchnię 114 m2. Koszty utrzymania domu wynoszą ok. [...] zł miesięcznie. Oprócz domu skarżący posiada także pomieszczenia gospodarcze o pow. 332,25 m2, a z faktury za dostawę wody wynika, że posiada chlewnię. Pomimo deklarowanych niskich dochodów i braku jakichkolwiek oszczędności wnioskodawca, już po wniesieniu skargi do Sądu, wydał [...] zł na usługę polegającą na montażu stolarki okiennej i [...] zł na materiały budowlane. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sadowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wówczas gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stąd ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, co wynika z przytoczonego wyżej przepisu 246 § 1 p.p.s.a. Okoliczność, że skarżący, już po wniesieniu skargi do Sądu, wydał na usługę montażu stolarki okiennej i materiały budowlane kwotę wielokrotnie przewyższającą jego comiesięczny dochód oznacza, że sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala na poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 13 lutego 2009 r. pojęcie "koszty utrzymania" o którym mowa w art. 246 § 1 p.p.s.a. należy rozumieć ściśle. W zakres tego pojęcia wchodzą koszty wyżywienia, niezbędne opłaty, podstawowa odzież i koszty leczenia. Nie są natomiast częścią koniecznego utrzymania koszty remontu, nawet w sytuacji gdy jego przeprowadzenie było niezbędne, remont bowiem zmierza do poprawy sytuacji mieszkaniowej, a nie zaspokojenia w tym zakresie podstawowych potrzeb. Należy zauważyć, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżącemu będzie przysługiwał zwrot poniesionych kosztów postępowania w całości od organu administracji publicznej który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku (art. 200 i art. 210 § 1 p.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata należało uznać, że stosunkowo niskie dochody skarżącego nie pozwalają mu na samodzielne ustanowienie adwokata, dlatego wniosek w tym zakresie należało uwzględnić. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.