II SA/Sz 584/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Asesor WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego I stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] r. Nr [...], II nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. H. K. w dniu [...] r. złożył w Powiatowym Urzędzie Pracy w [...] wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. Starosta Powiatu, na podstawie art. 37k ust. 1, art. 37l oraz art. 6 pkt 15 lit. b) ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (tekst jednolity: Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) w zw. z art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252) i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), decyzją z dnia [...] r., nr [...], odmówił przyznania H. K. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu decyzji Starosta przywołał treść art. 29 ust. 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych stwierdzając, że H. K. na dzień [...] r. nie spełniał warunków określonych w art. 37l i 37k ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu niezbędnych do nabycia świadczenia przedemerytalnego. H.K. złożył od tej decyzji odwołanie wnosząc o jej uchylenie i przyznanie wnioskowanego świadczenia. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania, Wojewoda, działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 37k ust. 1, art. 37l ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514 ze zm.) i art. 29 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252), decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał pełne brzmienie art. 29 ust. 2 i 3 ustawy o świadczeniach przedemerytalnych oraz art. 37k i art. 37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Analizując wiek H. K. i posiadany przezeń staż zatrudnienia organ doszedł do wniosku, iż nie spełnia on przesłanek od których uzależnione jest uzyskanie świadczenia przedemerytalnego. H. K. wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] żądając jej uchylenia w całości i przyznania świadczenia przedemerytalnego. W ocenie skarżącego, spełnia on warunki do nabycia prawa do tego świadczenia. Jednocześnie H. K. powołał się na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z 20 marca 2005 r., sygn. K 19/02. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Stosownie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę pod względem zgodności z prawem. Takie określenie kompetencji Sądu skutkuje tym, że w przypadku stwierdzenia, że decyzja dotknięta jest istotnymi wadami prawnymi, mającymi postać naruszenia przepisów prawa materialnego lub postępowania administracyjnego, Sąd eliminuje z obrotu prawnego taką wadliwą decyzję - w zależności od rodzaju stwierdzonego uchybienia - poprzez jej uchylenie lub stwierdzenie jej nieważności. Sąd nie jest natomiast uprawniony do przyznawania jakichkolwiek świadczeń, co należy podkreślić wobec wniosku zawartego w skardze o przyznanie skarżącemu świadczenia przedemerytalnego. Ponadto, zgodnie z art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Taka sytuacja, powodująca konieczność wyjścia poza granice skargi z przyczyn w niej nie podniesionych, lecz dostrzeżonych przez Sąd z urzędu, skutkująca stwierdzeniem nieważności decyzji organów obu instancji, zaistniała w niniejszej sprawie. Uchwalona [...] r. ustawa o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. Nr 120, poz. 1252), zwana w dalszej części uzasadnienia "ustawą", określiła warunki nabywania i utraty prawa do świadczeń przedemerytalnych oraz zasady wypłaty i finansowania świadczeń przedemerytalnych w nowej regulacji. Ustawa ta, z wyjątkami wskazanymi w art. 32, weszła w życie z dniem 1 czerwca 2004 r. W myśl art. 23 ust. 3 ustawy, z dniem 1 sierpnia 2004 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przejął zadania związane z przyznawaniem i wypłatą świadczeń przedemerytalnych. Stosownie do art. 28 ust. 2 ustawy, osoby, które do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych zarejestrowały się w urzędzie pracy i spełniały warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego nabywają to prawo na zasadach określonych w ustawie z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz. U. z 2003 r. Nr 58, poz. 514, z późn. zm.) w brzmieniu obowiązującym w dniu poprzedzającym dzień wejścia w życie niniejszej ustawy. Do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych powiatowe urzędy pracy ustalają i wypłacają świadczenia przedemerytalne osobom zarejestrowanym w powiatowych urzędach pracy do dnia przejęcia na zasadach określonych w przepisach ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (art. 29 ust. 3). Pomimo, iż organy obu instancji przy wydawaniu orzeczeń powołały się na treść w/w przepisów, dokonały nieprawidłowej ich wykładni, co doprowadziło do wydania decyzji z naruszeniem właściwości. Z przytoczonych przepisów, jak i z analizy całej treści ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 r. o świadczeniach przedemerytalnych wynika, że z dniem [...] r., zadania związane z przyznawaniem i wypłatą tych świadczeń przejął w całości Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy, w odniesieniu do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, tj. przed 1 czerwca 2004 r., stosuje się przepisy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Przez sprawy wszczęte i niezakończone rozumie się również wnioski o ustalenie prawa do świadczenia przedemerytalnego złożone przed dniem przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty świadczeń przedemerytalnych podlegające rozpatrzeniu po dniu przejęcia w związku z art. 37l ust. 2 i art. 27 ust. 1 pkt 5 i 6 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. W rozpoznawanej sprawie, wszczęcie postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia przedemerytalnego nastąpiło poprzez złożenie wniosku przez H. K. w dniu [...] r. w siedzibie organu I instancji. Nie zaistniała zatem przesłanka określona w art. 29 ust. 3 ustawy, która legitymowałaby Starostę do ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Na mocy tego przepisu, Starosta był uprawniony do ustalenia i wypłaty świadczenia przedemerytalnego w okresie od dnia wejścia w życie ustawy, tj. 1 czerwca 2004 r., do dnia przejęcia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznawania i wypłaty tych świadczeń, tj. do 1 sierpnia 2004 r. Bez znaczenia dla ustalenia właściwości organu do załatwienia wniosku skarżącego z dnia [...] r. ma data zarejestrowania się przez H. K. w urzędzie pracy i spełniania warunków do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego. Okoliczności te determinują bowiem zasady - przepisy, które powinny mieć zastosowanie przy rozpoznawaniu wniosku skarżącego, co nie ma wpływu na fakt, że właściwym organem do załatwienia sprawy wniosku H. K. stał się Zakład Ubezpieczeń Społecznych (art. 23 ust. 3 ustawy). Poczynione spostrzeżenia prowadzą do wniosku, że zarówno Starosta [...] oraz w konsekwencji organ odwoławczy - Wojewoda [...], nie były uprawnione do wydania zakwestionowanych przez skarżącego decyzji. Stosownie do art. 19 k.p.a., organy mają obowiązek z urzędu przestrzegać swej właściwości. Naruszenie jakiegokolwiek rodzaju właściwości przez organ administracji przy wydawaniu decyzji powoduje nieważność decyzji, bez względu na to, czy merytorycznie była ona trafna, czy też nie. Przepisy o właściwości miejscowej mają charakter bezwzględnie obowiązujący, co znajduje potwierdzenie w treści art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a., który stanowi, że decyzja wydana z naruszeniem przepisów o właściwości podlega stwierdzeniu nieważności. Mając na uwadze powyższe ustalenia Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na mocy art. 145 § 1 pkt 2 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.