II SA/Sz 585/11

Dnia 29 lipca 2011 r. roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Szczecinie Bożena Gonzalez Perea po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z Jego skargi na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji p o s t a n a w i a I. odmówić zwolnienia od kosztów sądowych, II. ustanowić adwokata Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję własną odmawiającą uchylenia decyzji o odmowie przyznania K. M. świadczenia pieniężnego. W dniu [...]r. K. M. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na ww. decyzję. Jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu wniosku podał, że mieszka z żoną w mieszkaniu o pow. [...] m2 i oboje utrzymują się z emerytur wynoszących łącznie [...] zł miesięcznie, a comiesięczne wydatki związane z utrzymaniem mieszkania i leczeniem wynoszą [...] zł (gaz [...] zł, telefon [...] zł, energia elektryczna [...] zł, czynsz [...] zł, telewizja kablowa [...] zł, leki [...] zł, wizyty prywatne [...] zł). Skarżący oświadczył, że [...] zł wydaje na wyżywienie. Zarządzeniem referendarza sądowego z dnia [...] r. wnioskodawca został wezwany do przedłożenia dowodów potwierdzających wysokość emerytury skarżącego i jego żony, wydatki na utrzymanie mieszkania i leczenie, oraz wyciągów z wszystkich kont bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący przedłożył dowody potwierdzające uzyskiwane dochody i wydatki ponoszone na utrzymanie mieszkania i leki. Oświadczył, że oboje z żoną nie posiadają kont bankowych, oraz, że skarżący korzysta z prywatnych wizyt lekarskich z uwagi na jego chorobę [...] i długi okres oczekiwania w placówkach NFZ, nie posiada jednak żadnych rachunków gdyż ich nie otrzymał. Wskazał, że koszty leczenia jego żony ([...]) także są wysokie, ale nie posiada dokumentów potwierdzających te koszty. W myśl art. 245 § 1 ustawy dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1271 ze zm.) – dalej p.p.s.a, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1), w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2). Oznacza to, że instytucja prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. W rozpoznawanej sprawie koszty sądowe na obecnym etapie postępowania wynoszą [...] zł, tyle bowiem wynosi wpis sądowy od skargi stosownie do § 2 ust. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221 poz. 2193). Ze złożonego wniosku i przedłożonych dokumentów źródłowych wynika, że dochody wnioskodawcy i jego żony wynoszą [...] zł netto miesięcznie, a wydatki na utrzymanie mieszkania i leki są znacznie niższe od deklarowanych i wynoszą [...] zł miesięcznie (UPS [...] zł, telefon [...] zł, czynsz [...] zł, gaz [...] zł, energia elektryczna [...] zł, leki [...] zł). W tej sytuacji brak jest podstaw do uznania, że wnioskodawca znajduje się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania w sprawie. Skarżący uzyskuje stałe dochody, które pozwalają na opłacenie kosztów sądowych w całości. W związku z tym, że w przypadku przyznania prawa pomocy koszty postępowania sadowego pokrywane są z budżetu państwa, korzystanie z tej instytucji powinno mieć miejsce jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, a więc wówczas gdy wnioskodawca rzeczywiście nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania, a przez to nie może zrealizować przysługującego mu prawa do sądu. Stąd ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie prawa pomocy, co wynika z przytoczonego wyżej przepisu 246 § 1 p.p.s.a. Należy zauważyć, że w razie gdyby skarga okazała się uzasadniona, skarżącemu będzie przysługiwał zwrot poniesionych kosztów postępowania w całości od organu administracji publicznej który wydał zaskarżoną decyzję. Wniosek w tej sprawie należy złożyć najpóźniej przed zamknięciem rozprawy poprzedzającej wydanie wyroku (art. 200 i art. 210 § 1 p.p.s.a.). Odnosząc się do wniosku o ustanowienie adwokata należało uznać, że wiek skarżącego, oraz wskazane we wniosku wydatki na leczenie pozwalają na uznanie, że wnioskodawcę nie będzie stać na ustanowienie pełnomocnika z własnych środków finansowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Z powyższych względów, na podstawie art. 246 § 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu.