II SA/Sz 587/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Michał Iwanowski, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 10 listopada 2010 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego J. R. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] r., nr [...], orzekł o wymeldowaniu z pobytu stałego Z. C. z lokalu przy ul. S. w S. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Prezydent wskazał art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r., Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). Z uzasadnienia decyzji wynika, że postępowanie w sprawie wymeldowania Z. C. zostało wszczęte na wniosek współwłaściciela lokalu J. R., który podał, że Z. C. od [...] miesięcy nie mieszka w lokalu przy ul. S.. W toku postępowania wniosek o wymeldowanie poparł drugi współwłaściciel przedmiotowego lokalu M. K. Organ wskazał, że Z. C. przesłuchany w charakterze strony w dniu [...] r. zaprzeczył twierdzeniom wnioskodawców i zeznał, że mieszka w przedmiotowym lokalu, są tam jego rzeczy i wspólnie z żoną ponosi koszty związane z utrzymaniem lokalu. Zeznania te potwierdziła żona F. C. oraz sąsiadka M. K. Natomiast z zeznań J. R., S. K., M. K. i W. T., tj. osób zamieszkujących w budynku przy ul. S. wynika, że Z. C. od czasu wszczęcia postępowania o wymeldowanie zaczął pojawiać się w lokalu, ma w nim część rzeczy, ale w nim nie mieszka. Świadek M. K. mieszkająca w pobliżu przedmiotowego lokalu zeznała, że widuje Z. C. w okolicach lokalu przy ul. S., ale nie potrafi stwierdzić czy w nim mieszka. Z uwagi na rozbieżne zeznania świadków, organ I instancji wyznaczył na dzień [...] r. rozprawę administracyjna oraz wizję w lokalu przy ul. S. Na podstawie tych dowodów organ ustalił jedynie, że Z. C. w lokalu tym posiada wspólnie z żoną swoje rzeczy. Organ ustalił ponadto, że Z. C. jest właścicielem działki, na której wspólnie z żoną wybudował dom przy ul. M. w . Podczas kontroli meldunkowych Z. C. nie zostano w lokalu przy ul. S., natomiast zostano go w domu przy ul. M. W dalszej części uzasadnienia organ I instancji poniósł, że zgodnie z wykładnią Sądu Najwyższego "zamieszkiwanie oznacza stałe przebywanie w lokalu wskazujące na to, że lokal ten jest wyłącznym centrum życia danej osoby, gdzie stale zaspokaja on swe bieżące potrzeby". W ocenie Prezydenta, sporadyczne przebywanie i pozostawienie rzeczy osobistych nie świadczy o skoncentrowaniu spraw w lokalu. W konkluzji organ I instancji stwierdził, że zebrane dowody w sprawie wskazują na to, że Z. C. opuścił lokal przy ul. S. w S. w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Opuszczając ten lokal nie dokonał ciążącego na nim obowiązku wymeldowania się z tego miejsca najpóźniej w dniu jego opuszczenia. Dlatego, wydanie decyzji o wymeldowaniu jest w pełni uzasadnione. Odwołanie od tej decyzji wniósł Z. C. reprezentowany przez pełnomocnika adwokata J. C., domagając się jej uchylenia i zarzucając naruszenie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że przesłanka opuszczenia miejsca stałego pobytu w rozumieniu art. 15 ust. 2 tej ustawy jest spełniona, jeśli opuszczenie to prócz dobrowolności ma charakter trwały. Niezbędnym warunkiem spełnienia tej przesłanki jest nie tylko fizyczne nieprzebywanie, ale i zamiar opuszczenia tego lokalu z jednoczesnym zerwaniem wszelkich związków z dotychczasowym lokalem. Tymczasem z przeprowadzonych wizji lokalu przy ul. S. wynika, że w mieszkaniu tym znajduje się cały dobytek małżonków, w tym wszystkie przedmioty codziennego użytku. W pokoju sypialnym jest łóżko z pościelą, w innym meble, a w nich ubrania, pościel, ręczniki. W łazience są przybory toaletowe, kuchnia zaopatrzona jest w niezbędne garnki i talerze. W czasie wizji stwierdzono, że w piecu c.o. pali się ogień. Są to obiektywne dowody potwierdzające stałe przebywanie małżonków C. w lokalu przy ul. S. Odnosząc się do zeznań świadków odwołujący się podniósł, że osoby te są wrogo do niego nastawione i ich zeznania nie powinny być uwzględnione. Natomiast świadkowie obiektywni jak np. M. K. potwierdzają, że odwołujący się mieszka w przedmiotowym lokalu. Wbrew przekonaniu organu, małżonkowie C. nie zamieszkują w domu przy ul. M. Dom ten nie jest jeszcze oddany do użytkowania, a przed wszystkim jest przeznaczony dla wnuka. Sporadyczne przebywanie strony w tym domu uzasadnione jest koniecznością nadzorowania jego budowy. Wojewoda decyzją z dnia [...] r., Nr [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpatrzeniu odwołania Z. C. – uchylił w całości decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o odmowie wymeldowania Z. C. z pobytu stałego z lokalu przy ul. S. w S. Wojewoda w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że organ pierwszej instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające zgodnie z przepisami prawa procesowego i skorzystał z dostępnych środków dowodowych celem wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy. Zdaniem organu drugiej instancji, organ pierwszej instancji dokonał jednak błędnej oceny zebranych dowodów i dlatego wydał niewłaściwe co do istoty rozstrzygnięcie. Wojewoda wskazał, że z dowodów zebranych w sprawie wynika, iż Z. C. przebywa zarówno w budynku przy ul. M. w S. jak i w lokalu przy ul. S. (dowód: protokół rozprawy z dnia [...] r., protokół z kontroli lokalu przy ul. M. z dnia [...] r., zeznania świadków M. K., W. T. i M. K.). W dniu [...] r. S. K. – pełnomocnik J. R. oświadczyła do protokołu, że małżonkowie C. nie przebywają stale w przedmiotowym lokalu, a tylko w nim pomieszkują, co ma na celu pozorowanie zamieszkania. Z kolei świadek M. K. w dniu [...] r. zeznała, że widuje Z. C. przed lokalem przy ul. S. i jej zdaniem strona tam mieszka. Z. C. w dniu [...] r. oświadczył, że stale mieszka w lokalu przy ul. S. W odwołaniu wyjaśnił, że fakt częstego przebywania w budynku przy ul. M. w S. wynika z konieczności nadzoru nad prowadzonymi w tym domu pracami budowlanymi. Wojewoda wskazał, że na uwagę zasługuje fakt, iż w lokalu przy ul. S. znajdują się rzeczy należące do Z. C. i jego żony oraz, że uczestniczy on w kosztach utrzymania tego mieszkania. Uwzględniając powyższe okoliczności oraz to, że Z. C. przychodzi do przedmiotowego lokalu i w nim nocuje, Wojewoda uznał, że wszystko to stanowi uzewnętrznienie zamiaru stałego zamieszkiwania w tym lokalu. W tym stanie, z uwagi na brak dowodów bezspornie wskazujących na to, że Z. C. utracił zamiar zamieszkiwania na pobyt stały w lokalu przy ul. S. i że zmienił on miejsce swojego stałego pobytu, Wojewoda stwierdził, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniał stan faktyczny opisany w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. J. R., reprezentowany przez pełnomocnika [...] J. P., wniósł na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego domagając się jej uchylenia. Skarżący zarzucił, że decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 5 ust. 1 i 2, art. 6 ust. 1 i art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżący podniósł, że zgromadzone dowody w sprawie bezspornie wskazują, iż Z. C. zamieszkał z zamiarem stałego przebywania pod innym adresem niż lokal nr [...] przy ul. S. W lokalu przy. ul. M. spędza większość czasu, tam zgromadził najistotniejsze przedmioty osobiste i użytku domowego. W lokalu przy ul. S. przebywa jedynie czasami, w sposób nie pozwalający na określenie tej obecności jako realizującej zamiar stałego przebywania. W lokalu tym przechowywane są przedmioty należące do Z. C., lecz takie, które nie służą do użytku bieżącego. Stan taki utrzymuję się przez okres dłuższy niż [...] miesiące. Skarżący wskazał, że z art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych wynika, że osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca stale na terytorium RP jest obowiązana do zameldowania się w miejscu pobytu stałego, zatem w tym samym czasie można mieć jedno miejsce stałego pobytu. W ocenie skarżącego, obowiązek meldunkowy określany w art. 15 ust. 1 powstał po stronie Z. C, w odniesieniu do lokalu przy ul. M. w S., tak więc uzasadnione jest wymeldowanie z lokalu przy ul. S. w S. Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowej stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy te sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzona wedle tego kryterium ocena zaskarżonej decyzji doprowadziła Sąd do uznania, że skarga jest zadana, gdyż decyzję tą wydano z naruszeniem przepisów postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną umożliwiającą podjęcie decyzji administracyjnej w przedmiocie wymeldowania osoby z dotychczasowego miejsca pobytu stałego stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), zgodnie z którym, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad [...] miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Zasadniczą kwestią wymagającą szczególnego wyjaśnienia w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie wymeldowania jest ustalenie, czy nastąpiło opuszczenie miejsca pobytu konkretnej osoby, które winno być ocenione w kontekście jego trwałości i dobrowolności. O ile z punktu widzenia art. 15 ust. 2 ww. ustawy najistotniejsze jest ustalenie okoliczności związanych z pobytem danej osoby w dotychczasowym miejscu zameldowania, o tyle w określonych sytuacjach koniecznym staje się również zbadanie jaki charakter ma pobyt tej osoby w innym miejscu niż wskazany w ewidencji ludności jako pobyt stały. Taka potrzeba, w ocenie Sądu, wystąpiła w niniejszej sprawie. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewoda powołując się na zgromadzone przez organ pierwszej instancji dowody, zauważył, że Z. C. przebywa zarówno w budynku przy ul. M. w S. jak i w lokalu przy ul. S. w S. Następnie stwierdził, że brak jest w aktach sprawy dowodów bezspornie wskazujących na to, iż Z. C. utracił zamiar zamieszkiwania na pobyt stały w lokalu przy ul. S. w S. i że zmienił on miejsce swojego stałego pobytu. Zdaniem Sądu, zaprezentowane przez Wojewodę stanowisko i orzeczenie o odmowie wymeldowania Z. C. z pobytu stałego z lokalu przy ul. S. w S. było co najmniej przedwczesne. Przeprowadzona przez Sąd analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji świadczy o tym, że organ odwoławczy nie odniósł się do całości zebranego w sprawie materiału dowodowego, a przynajmniej nie dał temu wyrazu w motywach podjętego rozstrzygnięcia. Obowiązkiem Wojewody było, zgodnie z art. 80 § 1 K.p.a. ocenić, czy dana okoliczność została udowodniona, na podstawie całokształtu materiału dowodowego. Wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej organ powinien zawrzeć w uzasadnieniu decyzji (art. 107 § 3 K.p.a.). Tym samym Wojewoda umożliwiłby stronom jak i Sądowi skontrolowanie trafności zaprezentowanego stanowiska w kontekście nienaruszenia przez organ zasady swobodnej oceny dowodów. Tymczasem Wojewoda powołując dowody na poparcie zasadności wydanego orzeczenia, pominął i nie ocenił kilku okoliczności, które mogły mieć istotne znaczenie przy formułowaniu ostatecznych wniosków w sprawie. Z akt administracyjnych wynika m.in., że pomimo kilkukrotnie podejmowanych przez pracowników organu pierwszej instancji prób przeprowadzenia tzw. kontroli dyscypliny meldunkowej Z. C. w domu przy ul. S. w S., nigdy pracownicy organu nie zastali pod tym adresem Z. C. ani jego małżonki (dowód: protokół z dnia [...] r. – karta [...] akt administracyjnych; protokół z dnia [...] r. – k. [...] akt adm.; protokół z dnia [...] r. – k. [...] akt adm.). Jednorazowa wizyta pracowników organu potwierdziła natomiast obecność Z. C. i F. C. w domu przy ul. M. (dowód: protokół z dnia [...] r. – k. [...] akt adm.). Ponadto, w trakcie dokonanej, uzgodnionej z F. C. i Z. C. wizji w lokalu przy ul. S., która odbyła się po zakończeniu rozprawy administracyjnej w dniu [...] r., stwierdzono, m.in., ze lokal był wychłodzony a lodówka była pusta. Wojewoda nie ocenił jak ma się do tych ustaleń oświadczenie Z. C. oraz F. C. o stałym zamieszkiwaniu w tymże lokalu i o tym że się w nim stołują, pomimo, iż zapytani nie byli w stanie wyjaśnić, gdzie znajduje się zawartość, rzekomo rozmrażanej lodówki. Z wyjaśnień Z. C. oraz F. C. wynika równocześnie, że nie posiadają zawartej umowy na odbiór odpadów komunalnych z lokalu przy ul. S. w S. Zdaniem Sądu, Wojewoda uznając, że Z. C. zamieszkuje zarówno w lokalu przy ul. S. jak i w domu przy ul. M., powinien podjąć działania, które pozwoliłyby na porównanie, które z tych miejsc stanowi obecnie dla Z. C. tzw. centrum życiowe. Fakt, że dom przy ul. M. jest formalnie w budowie, bowiem nie został oddany do użytkowania, nie przesądza o tym, czy nie stał się on głównym miejscem zamieszkania Z. C. O nielegalnym przystąpieniu do użytkowania tego obiektu zdaje się świadczyć prezentowane przez Wojewodę stwierdzenie o zamieszkiwaniu przez Z. C. także pod tym adresem. Wojewoda nie dostrzegł jednak potrzeby dokładniejszego wyjaśnienia charakteru pobytu Z. C. w domu przy ul. M., których to ustaleń zaniechał także organ pierwszej instancji. Pomimo sporządzenia przez pracowników Urzędu Miejskiego protokołu z kontroli dyscypliny meldunkowej przy ul. M. w dniu [...] r., protokół ten nie zawiera informacji na temat ewentualnego wyposażenia domu w przedmioty codziennego użytku, w meble, artykuły spożywcze, poza wzmianką, iż rozmowę z ww. osobami przeprowadzono w salonie. Organ nie ustalił także, czy na posesji tej znajduje się pojemnik na odpady komunalne jak i nie wezwał Z. C. do przedstawienia umowy na odbiór odpadów komunalnych, czy to z posesji przy ul. S., czy też przy ul. M., o której to umowie stanowi art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r., Nr 236, poz. 2008 ze zm.). W sytuacji braku w istocie jakichkolwiek ustaleń co do faktycznych okoliczności związanych z zamieszkiwaniem przez Z. C. w domu przy ul. M., przedwczesnym stało się uznanie przez Wojewodę kompletności materiału dowodowego lub wyczerpania możliwości dowodowych w sprawie. Reasumując, Wojewoda wydając decyzję o odmowie wymeldowania Z. C. z dotychczasowego miejsca pobytu stałego przy ul. S. w S. nie wyjaśnił wszystkich okoliczności faktycznych związanych z charakterem zamieszkiwania przez Z. C. pod tym adresem, a przede wszystkim w domu przy u. M. w S., czym naruszył postanowienia art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a. Uzasadniając zaś podjęte rozstrzygnięcie, poprzez nie odniesienie się do całego lecz jedynie części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie organ naruszył art. 107 § 1 w zw. z art. 80 K.p.a. Przystępując do ponownego rozpatrzenia sprawy Wojewoda zobowiązany będzie uwzględnić powyższe uwagi związane z potrzebą i kierunkiem przeprowadzenia uzupełniającego postępowania wyjaśniającego, mając na uwadze możliwości wynikające z art. 136 K.p.a. W uzasadnieniu decyzji organ winien odnieść się do całokształtu zebranego materiału dowodowego, dając w nim wyraz przyczynom z powodu których jedne okoliczności uznał za udowodnione a innym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie przesądzając bynajmniej treści przyszłego rozstrzygnięcia, wobec uznania, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów prawa procesowego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł o jej uchyleniu. O niewykonalności zaskarżonej decyzji Sąd orzekł w oparciu art. 152, zaś w przedmiocie kosztów postępowania obejmujących wpis od skargi ([...] zł) oraz koszty ustanowienia pełnomocnika ([...] zł), na podstawie art. 200 ww. ustawy.