II SA/Sz 588/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska /spr./ Asesor WSA Joanna Wojciechowska Protokolant K. Skrzetuska - Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 września 2006r. sprawy ze skargi J. i M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności o d d a l a skargę J. i M. K. wnioskiem z dnia [...] r. wystąpili do Prezydenta Miasta o zmianę w trybie art. 155 Kpa ostatecznej decyzji z dnia [...] r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości przy ul. [...] w [...] w prawo własności na rzecz C. i M. W., w zakresie zmiany wyliczenia [...] raty rocznej ustalonej w pkt [...] tej decyzji oraz o zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami. Wnioskodawcy we wniosku podnieśli między innymi,, że w [...] r. aktem notarialnym nabyli od C. i M. W. nieruchomość położoną przy ul. [...] obciążoną hipoteką przymusową na rzecz Gminy Miasto [...] z tytułu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W ocenie wnioskodawców decyzja z dnia [...] r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności została wydana z naruszeniem prawa polegającym na błędnej interpretacji ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym. W szczególności błędnie została naliczona wysokość [...] raty opłaty, gdyż ta rata powinna być równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego za [...]r., a nie za [...]r. Prezydent Miasta decyzją z dnia [...]r., na podstawie art. 155 Kpa, po rozpatrzeniu wniosku J. i M. K. – odmówił zmiany decyzji Przewodniczącego Zarządu Miasta [...] Nr [...] znak: [...] w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w [...] przy ul [...] w obrębie [...], oznaczonej numerami działek [...] i [...] o łącznej powierzchni [...] m2 /KW Nr [...]/. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że decyzją z dnia [...]r. Przewodniczący Zarządu Miasta [...], po rozpoznaniu wniosku C. i M. W. z dnia [...]r., orzekł o odpłatnym przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] w obrębie [...], oznaczonej nr działek [...] i [...], w prawo własności na rzecz wnioskodawców. W dniu [...]r. umową notarialną Rep. [...] Nr [...] J. i M. K. nabyli wraz z obciążeniami powyższą nieruchomość od C. i M. W. W dniu [...]r. J. i M. K. złożyli wniosek o zmianę decyzji z dnia [...]r. w przedmiocie przekształcenia, w pkt [...] w zakresie zmiany wyliczenia [...] raty rocznej oraz o zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości [...] zł wraz z należnymi odsetkami. Organ orzekający w dalszej części uzasadnienia przytoczył art. 155 kpa i wskazał, że adresatami ostatecznej decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności byli C. i M. W., którzy będąc użytkownikami wieczystymi złożyli wniosek o przekształcenie i byli stroną postępowania administracyjnego. J. i M. K. nabyli nieruchomość od małżonków W. jako właścicieli, a nie wieczystych użytkowników. W związku z powyższym, w ocenie organu I instancji, J. i M. K. nie mogą żądać zmiany ostatecznej decyzji o przekształceniu, gdyż nie byli stroną postępowania administracyjnego. Przepis art. 28 kpa stanowi, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W przypadku wnioskodawców małżonków K. postępowanie w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności dotyczy ich interesu prawnego /obowiązku/ w sposób pośredni, bowiem decyzja o przekształceniu nie rozstrzyga wprost o ich prawach i obowiązkach, lecz jedynie oddziaływuje na nie wskutek powiązania sytuacji prawnej adresata decyzji z następcami prawnymi. W tych okolicznościach organ I instancji ustalił, że małżonkowie K. nie są stroną postępowania o przekształcenie w rozumieniu art. 28 kpa. W końcowej części uzasadnienia organ I instancji wyjaśnił - z przytoczeniem orzecznictwa – zasady ustalania wysokości opłaty za przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wynikające z przepisów ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu ... (Dz.U. Nr 123, poz. 781). W odwołaniu od tej decyzji J. i M. K. wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji i rozpatrzenie sprawy zgodnie z wnioskiem z dnia [....]r. W uzasadnieniu odwołania J. i M. K. podnieśli, że nie zgadzają się ze stanowiskiem organu I instancji, bowiem zgodnie z art. 28 Kpa stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W ocenie strony należy przyjąć definicję interesu prawnego mówiącą o tym, iż "treścią tego pojęcia będzie publiczne prawo podmiotowe, rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnych korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym, bo orzeka się o nich przez wydanie decyzji administracyjnej. Cechą tego interesu będzie to, że jest on indywidualny, aktualny i sprawdzalny obiektywnie, jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego" (J.Borkowski, B.Adamiak, Kodeks ... str.229). Ponadto odwołujący się wskazali, że nabywając w [...]r. nieruchomość od poprzednich właścicieli, przejęli w całości należność ustanowioną w formie hipoteki na rzecz Gminy Miasto [...]. Prezydent Miasta pismem z dnia [...]r. wezwał odwołujących do zapłaty kolejnej raty oraz wyraził zgodę na uiszczenie jednorazowo całej kwoty za przekształcenie bez konieczności zmiany decyzji, tym samym uznał ich jako zobowiązanych do wniesienia należnych rat za przekształcenie. W tych okolicznościach odwołujący się uznali, że wykazali swój interes prawny w rozumieniu art. 28kpa, co daje im przyznanie prawa strony w prowadzonym postępowaniu . Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [..]r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 155 Kpa – utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Jak wynika z uzasadnienia decyzji tego organu Kolegium ustaliło, że decyzja organu I instancji z dnia [...]r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jest decyzją ostateczną. Za bezsporne organ odwoławczy uznał, że decyzja powyższa nie jest dotknięta żadną z wad kwalifikujących ją do wzruszenia w trybie art. 145 albo art. 156 kpa oraz to, że organ I instancji odpłatnie przekształcił prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] (działki Nr [...] i [...]) w prawo własności na rzecz użytkowników wieczystych C. i M. W.. Odnosząc się do wniosku J. i M. K. o zmianę ostatecznej decyzji organu I instancji z dnia [...]r. w trybie art. 155 kpa, Kolegium podniosło, że do organu administracji rozpatrującego możliwość zastosowania tego przepisu, należy ocena: 1/ czy występujący z wnioskiem o uchylenie bądź zmianę ostatecznej decyzji administracyjnej posiada przymiot strony, 2/ czy przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji, oraz 3/ czy za uchyleniem bądź zmianą decyzji przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. Kolegium podkreśliło, że powyższe przesłanki winny wystąpić łącznie, a brak choćby jednej z nich powoduje nieważność zastosowania tego nadzwyczajnego trybu wzruszenia ostatecznej decyzji administracyjnej. Kolegium – jak wynika to z dalszej części uzasadnienia – podzieliło stanowisko organu I instancji, że wnioskodawcy J. i M. K. nie mają przymiotu strony do żądania wzruszenia decyzji organu I instancji z dnia [...] r. w trybie art. 155 kpa. Kolegium wskazało, że ostateczna decyzja o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności wydana została na wniosek i w stosunku do C. i M. W., którzy byli wówczas stroną postępowania administracyjnego. J. i M. K. kupili nieruchomość od właścicieli a nie od użytkowników wieczystych. Umowa sprzedaży nieruchomości dotyczyła zatem prawa własności, a nie prawa użytkowania wieczystego. Natomiast treść decyzji administracyjnej, której wzruszenia domagają się J. i M. K. dotyczy ich w sposób pośredni, lecz nie rozstrzyga wprost o ich prawach i obowiązkach. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że postępowanie w trybie art. 155 kpa, jest postępowaniem nadzwyczajnym, którego przedmiotem – w przeciwieństwie do postępowania głównego (rozpoznawanego) – nie jest merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, lecz przeprowadzenie weryfikacji decyzji z jednego tylko punktu widzenia, a mianowicie czy za uchyleniem bądź zmianą ostatecznej decyzji administracyjnej przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony. W odmiennym wypadku prowadziłoby to do niedopuszczalnego naruszenia zasady dwuinstancyjności określonej w art. 15 kpa, otwierając tym samym drogę do rozpatrywania sprawy w kolejnej instancji. Z tych względów Kolegium pozostawiło bez rozpoznania argumenty odwołujących się dotyczące stosowania przepisów ustawy z dnia 4 września 1997r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. J. i M. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji. Skarżący zarzucili, że organy obu instancji naruszyły przepis art. 28 kpa odmawiając przymiotu strony. W ocenie skarżących zgoda organu na dokonanie przez nich wpłaty całości pozostałej kwoty za przekształcenie, jest uznaniem skarżących za zobowiązanych do wniesienia wymaganych rat, a tym samym przeniesieniem na skarżących obowiązku nałożonego na C. i M. W.. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Kolegium odnosząc się do zarzutów skargi wskazało m.in., że skarżący kupując w dniu [...]r. nieruchomość, wiedzieli o ustanowieniu hipotek, a w konsekwencji świadomie z chwilą zawarcia aktu notarialnego przyjęli na siebie zobowiązania płynące z tych obciążeń. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji dokonana stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/, to jest pod względem zgodności z prawem nie dostarczyła podstaw do uznania skargi za uzasadnioną. Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie jest roszczenie J. i M. K. o zmianę w trybie art. 155 kpa ostatecznej decyzji z dnia [...]r. w sprawie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności na rzecz C. i M. W.. Istota sporu w tej sprawie sprowadza się natomiast do określenia kręgu podmiotów uprawnionych do uzyskania zmiany lub uchylenia tej decyzji ostatecznej w trybie art. 155 kpa. W ocenie Sądu, stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że skarżący jako następcy prawni adresatów decyzji o przekształceniu nie mogą być stroną postępowania toczącego się na podstawie art. 155 kpa, jest zasadne. W rozpatrywanym stanie faktycznym nie mamy do czynienia z następstwem prawnym w stosunku do prawa użytkowania wieczystego, skarżący bowiem nabyli przedmiotową nieruchomość od jej poprzednich właścicieli C. i M. W., którzy swoje prawo własności uzyskali w drodze ostatecznej decyzji o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. W ocenie Sądu okoliczność, że skarżący nabyli przedmiotową nieruchomość w stanie obciążonym hipotekami i przejęli obowiązek spłaty kolejnych rat z tytułu opłaty za przekształcenie, nie statuje wystąpienia po ich stronie interesu prawnego do żądania zmiany na podstawie art. 155 kpa ostatecznej decyzji orzekającej o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego wydanej w stosunku do poprzednich właścicieli. Przedmiotem postępowania opartego o przepis art. 155 kpa, jest bowiem ostateczna decyzja i dlatego stroną postępowania toczącego się w tym trybie jest wyłącznie ten, czyjego interesu prawnego dotyczyło postępowanie zakończone tą decyzją, nie zaś każdy kto ma w tym jakikolwiek interes (por.wyrok NSA z dnia 5 maja 2005r. w sprawie I SA 1433/99, LEX Nr 77607). Wskazać też trzeba, że na mocy ostatecznej decyzji o przekształceniu skarżący nie nabyli żadnego prawa, prawo własności nabyli zaś małżonkowie W. jako użytkownicy wieczyści nieruchomości. Pojęcie nabycia prawa z decyzji ostatecznej może być stosowane tylko w odniesieniu do sfery prawa materialnego. W rozpatrywanej sprawie skarżący mają niewątpliwie interes faktyczny do żądania zmiany ostatecznej decyzji o przekształceniu. Interes faktyczny nie jest jednak tożsamy z interesem prawnym i dlatego brak było podstaw do uwzględnienia skargi. Z tych względów na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji.