II SA/Sz 588/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2008r. sprawy ze skargi D. D. działającej w imieniu małoletniej I. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...]r. nr [...] Kierownik Miejsko Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w C. działając z upoważnienia Burmistrza Miasta i Gminy C. z dnia 15 września 2005 r., decyzją z dnia [...] Nr [...] odmówił D. D. przyznania zaliczki alimentacyjnej na córkę I. D., albowiem zamieszkując i wychowując dziecko z konkubentem, ojcem drugiego dziecka wnioskodawczyni, nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W odwołaniu od decyzji organu I instancji D. D. podniosła, że z decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, które zostały wydane w innych sprawach wynika, że konkubent mimo wspólnego zamieszkiwania nie jest zobowiązany do opieki i utrzymywania dzieci z poprzednich związków konkubiny, natomiast przy definiowaniu samotnego wychowywania dzieci nie ma podstaw do posługiwania się pojęciem rodziny. I. D. nie jest wychowywana wspólnie z jej ojcem i z tego powodu przysługuje jej prawo do zaliczki alimentacyjnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ przedstawił stan faktyczny i prawny sprawy, z którego wynikało, że D. D., osoba stanu wolnego, nie wychowuje samotnie córki I., albowiem zamieszkuje wspólnie z konkubentem P. W. i synem z tego związku A. W., dzieci wychowywane są wspólnie i z tego powodu brak jest podstaw do uznania, że ww. jest osobą samotnie wychowującą dzieci. Kolegium wskazało nadto, że ojciec małoletniej I. D. – S. W., pomimo zawartej ugody sądowej z dnia 3 stycznia 2003 r. w sprawie alimentów dla córki, nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego, natomiast egzekucja tego obowiązku okazała się nieskuteczna. Organ odwoławczy podniósł, że z dniem 1 stycznia 2006 r. weszła w życie znowelizowana ustawa o świadczeniach rodzinnych, a dodany do art. 3 pkt 17a zdefiniował w sposób odmienny od dotychczasowego pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko. W myśl tego przepisu osobą samotnie wychowującą dziecko jest panna, kawaler, wdowa, wdowiec, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądowym, osoba rozwiedziona, chyba, ze wychowuje wspólnie co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Skoro D. D. wychowuje wspólnie z konkubentem syna A., w obecnym stanie prawnym nie posiada statusu osoby samotnie wychowującej córkę. Powyższe stanowi, że w świetle art. 7 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej D. D. nie spełnia warunków do otrzymania zaliczki alimentacyjnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie D. D. domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] Skarżąca zarzucała, że spełnia wszystkie ustawowe warunki do otrzymania zaliczki alimentacyjnej, natomiast organ niewłaściwie zinterpretował treść art. 3 pkt 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z przepisu tego, zdaniem skarżącej, nie wynika, iż wychowywanie dziecka z innego związku wspólnie z ojcem drugiego dziecka pozbawia ją prawa do zaliczki alimentacyjnej, albowiem powoduje utratę statusu osoby samotnie wychowującej dziecko. Skarżąca nie kwestionuje, że z dniem 1 stycznia 2006 r. została znowelizowana definicja osoby samotnie wychowującej dziecko, ale w jej przekonaniu, z uwagi na złożenie wniosku w sierpniu 2005 r., sprawa powinna zostać rozstrzygnięta według wówczas obowiązującego stanu prawnego, który był dla niej bardziej korzystny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sad Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. P 18/06 (Dz.U. Nr 119, poz. 770) orzekł, iż: 1. Art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007r., Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1466 oraz z 2008r., Nr 70, poz. 416), w brzemieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust 1 i art. 71 ust 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 120, poz. 526 oraz z 2000r., Nr 2, poz. 11). 2. Art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. 3. Art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego odpadła podstawa prawna odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej skarżącej w zakresie, w jakim pomija prawo do tego świadczenia osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem. Zgodnie z art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stosownie do art. 145 § 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Oznacza to, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji. Skoro w rozpoznawanej sprawie stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy P.p.s.a. zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlega uchyleniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni zmianę stanu prawnego wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. P 18/06. Rzeczą organu będzie zatem subsumcja ustalonego stanu faktycznego pod takie brzmienie przepisu prawa definiującego pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko, które uwzględnia skutki ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co w praktyce sprowadzało się będzie do objęcia prawem do zaliczki alimentacyjnej osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim oraz osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, przy spełnianiu – co oczywiste – innych warunków przewidzianych w ustawie w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.