II SA/Sz 589/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Włodarczak-Siuda Sędziowie: Asesor WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant K.Skrzetuska-Gajos po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2006 r. sprawy ze skargi Spółki A. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [..] r. nr [...] w przedmiocie nakazu wykonania przyłącza do istniejącej sieci kanalizacyjnej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza z dnia [...] r. Nr [...] w części określającej termin przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, II. w pozostałej części skargę oddala, III. orzeka, że zaskarżona decyzja w części opisanej w punkcie I wyroku nie podlega wykonaniu, IV. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. U z a s a d n i e n i e : Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Burmistrz, na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 2 i ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.), nakazał Spółce A., wykonać przyłącze nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] do kolektora sanitarnego istniejącej sieci kanalizacyjnej ul. [...], w terminie do [...] r. oraz przedłożyć protokół odbioru tego przyłącza. Spółka A. wniosła od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego zarzucając organowi I instancji naruszenie art. 7 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie stanu faktycznego sprawy polegające na nierozważeniu, czy budowa przyłącza kanalizacyjnego dla nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] jest ekonomicznie uzasadniona oraz pominięcie, iż nieczystości [...] powstałe w tejże nieruchomości są gromadzone w zbiornikach bezodpływowych. Odwołująca się podniosła, że będąca jej własnością nieruchomość nie jest obecnie przezeń wykorzystywana i w związku z tym została podjęta decyzja o jej sprzedaży. Wprawdzie niewielka część nieruchomości została wydzierżawiona, jednak dochody uzyskiwane z czynszu na pewno nie pokryją kosztów związanych z wykonaniem przyłącza. Skoro organ I instancji nie porównał przybliżonych kosztów wykonania przyłącza do wartości nieruchomości (czy też wysokości uzyskiwanych przez skarżącą dochodów z wynajmu), to decyzja nakazująca wykonanie przyłącza jest co najmniej przedwczesna, gdyż sam fakt istnienia kanalizacji w ulicy przylegającej do przedmiotowej nieruchomości nie rodzi po stronie właściciela obowiązku przyłączenia do miejskiej sieci sanitarnej. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 5 ust. 7 w związku z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy orzeczenie organu I instancji. Uzasadniając treść dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy, powołując się na ustalenia organu I instancji oraz treść odwołania, stwierdził, że nieruchomość przy ul. [...] w [...] nie została podłączona do istniejącej sieci kanalizacyjnej, którą oddano do użytku w [...] r. Kolegium podkreśliło, że realizacja obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej ma charakter bezwzględny i że właściciel nieruchomości może zwolnić się z tego obowiązku jedynie poprzez wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. W przypadku, gdy istnieje sieć kanalizacyjna wówczas zasadą jest, że nieruchomość ma być podłączona do tej sieci, a jedyny wyjątek dotyczy takiej sytuacji, kiedy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków – wtedy przyłączenie jej do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe. Jeżeli sieć kanalizacyjna nie istnieje i jej budowa jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona – wówczas właścicielowi nieruchomości przysługuje wybór miedzy wyposażeniem nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Zdaniem Kolegium, w takim stanie faktycznym i prawnym nie mogła być wzięta pod uwagę sytuacja finansowa właściciela nieruchomości, czy też podnoszony aspekt ekonomiczny inwestycji. Kolegium za prawidłową uznało decyzję Burmistrza nakazującą stronie wykonanie obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy. Spółka A. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, zarzucając decyzji organu odwoławczego naruszenie przepisów prawa procesowego jak i prawa materialnego. Rażące naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 10 § 1 k.p.a., polegało na niezawiadomieniu skarżącej o terminie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym, co uniemożliwiło stronie czynny udział w toczącym się postępowaniu przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym. Skarżąca przyznała, że otrzymała w dniu [...] r. pismo w którym wyznaczono termin do zapoznania się z aktami sprawy, jednakże z treści zawiadomienia wynikało, iż dotyczy ono odwołania od decyzji w sprawie przyłączenia do sieci sanitarnej budynku przy ul. [...] w [...]. Dlatego też skarżąca uznała, że zawiadomienie dotyczy innej sprawy i oczekiwała zawiadomienia dotyczącego przyłączenia nieruchomości położonej przy ul. [...] w [....], którego ostatecznie nie otrzymała. W ocenie skarżącej, brak zawiadomienia o wyznaczonym terminie zapoznania się z aktami sprawy stanowi istotne naruszenie przepisów postępowania dające postawę do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. będąc samodzielną przesłanką do uchylenia decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Spółka A. sformułowała również zarzut rażącego naruszenia prawa materialnego polegającego na błędnej wykładni art. 5 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, przez przyjęcie, że właściciel nieruchomości może zwolnić się z obowiązku przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej jedynie poprzez wyposażenie nieruchomości w przydomową oczyszczalnię ścieków. W ocenie skarżącej, prawidłowa analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że właściciel nieruchomości jest zwolniony z obowiązku przyłączenia do istniejącej sieci kanalizacyjnej także przez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych, w przypadku gdy budowa przyłącza kanalizacyjnego jest nieuzasadniona ekonomicznie. Zdaniem skarżącej, przyłącze kanalizacyjne jest również częścią sieci kanalizacyjnej. Dlatego w sytuacji, kiedy wykonanie przyłącza, czyli budowa odcinka sieci kanalizacyjnej jest ekonomicznie nieuzasadniona, to oczywistym jest, że samo wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy zwalnia właściciela z obowiązku wykonania przyłącza do sieci kanalizacyjnej. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie w całości decyzji organów obu instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze odpowiadając na skargę wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola działań organów administracji obu instancji zakończonych wydaniem zaskarżonej decyzji, przeprowadzona w ramach określonych przez art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), tj. pod względem zgodności z prawem, doprowadziła Sąd do uznania, że decyzje obarczone są w części wadą nieważności, jednakże w zasadniczym zakresie nakładającym obowiązek podłączenie nieruchomości położonej przy ul. [...] w [...] do istniejącej sieci kanalizacyjnej odpowiadają prawu. Kwestie związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach, w tym z koniecznością podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, regulują w szczególności przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 ze zm.). Art. 5 ust. 1 pkt 2 w/w ustawy stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku, m.in. poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych; Z treści tego przepisu wynika, że w sytuacji istnienia sieci kanalizacyjnej przyłączenie nieruchomości do tej sieci kanalizacyjnej jest obowiązkowe, chyba, że nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. W sytuacji w której budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona właściciel nieruchomości powinien wyposażyć nieruchomość w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. Sąd nie podzielił zaprezentowanego w skardze wywodu, wedle którego, organy winny oceniać aspekty ekonomiczne wykonania przyłącza do istniejącej sieci kanalizacyjnej z tego względu, że przyłącze kanalizacyjne stanowi część sieci kanalizacyjnej. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie zawiera definicji takich pojęć jak sieć kanalizacyjna, czy przyłącze kanalizacyjne. Jednakże określenia te zostały przez ustawodawcę szczegółowo sprecyzowane w ściśle związanej przedmiotowo ustawie z dnia 7 czerwca 2001 r. o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków (tekst jednolity: Dz. U. z 2006 r. Nr 123, poz. 858). W myśl jej postanowień: - przyłącze kanalizacyjne – to odcinek przewodu łączącego wewnętrzną instalację kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług z siecią kanalizacyjną, za pierwszą studzienką, licząc od strony budynku, a w przypadku jej braku do granicy nieruchomości gruntowej (art. 2 pkt 5), - sieć – to przewody wodociągowe lub kanalizacyjne wraz z uzbrojeniem i urządzeniami, którymi dostarczana jest woda lub którymi odprowadzane są ścieki, będące w posiadaniu przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego. Z powyższych regulacji wynika, że "przyłącze kanalizacyjne" nie wchodzi w skład sieci kanalizacyjnej, będąc jedynie "wewnętrzną instalacją kanalizacyjną w nieruchomości odbiorcy usług". Trafnie zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wobec istnienia sieci kanalizacyjnej w ulicy przylegającej do nieruchomości skarżącej Spółki, posiadanie zbiornika bezodpływowego, nawet spełniającego wszelkie wymaganie, nie zwalnia strony z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. W skardze podniesiony został również zarzut natury procesowej, tj. naruszenia w postępowaniu odwoławczym art. 10 § 1 k.p.a. polegającego na niezawiadomieniu strony o terminie zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i tym samym wzięcia czynnego udziału w postępowaniu. Przed odniesieniem się do tego zarzutu przede wszystkim należy podkreślić, że w przypadku stwierdzenia naruszenia przez organ przepisów postępowania administracyjnego Sąd uchyla zaskarżoną decyzję tylko wówczas, gdy uzna, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Dokonana przez Sąd analiza akt administracyjnych wykazała, że organy zapewniły skarżącej czynny udział w prowadzonym postępowaniu. Strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania, o możliwości składania wyjaśnień, zastrzeżeń i wniosków (dowód: zawiadomienie z [....] r. - karta [...] akt organu I instancji), na bieżąco była informowana o toku sprawy (dowód: pismo z [...] r. - karta [...] akt organu I instancji) i została zawiadomiona przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze o możliwości zapoznania się z aktami sprawy jak i ustosunkowania się doń (pismem z dnia [...] r. – w aktach organu odwoławczego). Skład orzekając uznał, że uchybienie polegające na błędnym sformułowaniu treści wysłanego do skarżącej zawiadomienia w trybie art. 10 § 1 k.p.a. (podaniu błędnego adresu nieruchomości) nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. W szczególności należy zauważyć, że akta sprawy prócz doręczanych stronie pism procesowych nie zawierają żadnych materiałów nieznanych skarżącej lub dowodów, które mogłyby stanowić przedmiot odmiennej oceny organu i skarżącej Spółki. Nadto, w skardze nie wykazano w istocie w jakim zakresie brak prawidłowego zawiadomienia o terminie zapoznania się z aktami sprawy przed organem odwoławczym mógł mieć wpływ na ostateczną treść rozstrzygnięcia. Nie będąc związany zarzutami skargi i powołaną w nich podstawą prawną, wychodząc poza jej granice, do czego Sąd jest zobowiązany w myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie stwierdził jednak, iż kwestionowane decyzje organów obu instancji dotknięte są wadą nieważności w części określającej termin podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej. Ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie daję organom prawnej podstawy do zamieszczenia w decyzji terminu wykonania określonych w art. 5 tej ustawy obowiązków, w tym obowiązku podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Oznacza to, że w tym zakresie decyzje zostały wydane bez podstawy prawnej, wyczerpując przesłankę określoną w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powodując konieczność stwierdzenia nieważności decyzji w tej części (por. wyrok NSA z dnia 5 października 1999 r., sygn. akt IV SA 1502/97, Lex nr 47792). Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 i art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Burmistrza w części określającej termin przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, a w pozostałej części skargę oddalił na mocy art. 151 powołanej ustawy. W związku z tym, że uwzględnienie skargi nastąpiło w części niewspółmiernej w stosunku do zarzucanego naruszenia prawa Sąd, korzystając z uprawnień wynikających z art. 206 powołanej wyżej ustawy, zasądził na rzecz skarżącej od organu tylko część poniesionych kosztów postępowania sądowego w wysokości [...] zł. Rozstrzygnięcie zawarte w pkt II wyroku wydano w oparciu o art. 152 w/w ustawy.