II SA/Sz 59/06
WyrokWSA w Szczecinie2006-05-10
Skład orzekający: Marzena Iwankiewicz, Kazimierz Maczewski, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest właściwy do ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości w sytuacji, gdy zgoda właściciela na przeprowadzenie inwestycji (kanalizacji) została udzielona dobrowolnie, a nie w trybie wywłaszczenia?Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie jest właściwy do ustalenia odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości, jeśli zgoda właściciela na przeprowadzenie inwestycji została udzielona dobrowolnie, a nie w trybie wywłaszczenia na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W takiej sytuacji spór o wysokość odszkodowania powinien być rozstrzygany w postępowaniu cywilnym.Stan faktyczny
Skarżąca J. R. wniosła o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie wartości działki siedliskowej w związku z przeprowadzeniem przez nią kanalizacji. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie, uznając, że zgoda na wejście na grunt nie nastąpiła w trybie art. 124 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ odwoławczy utrzymał decyzję w mocy, wskazując, że zgoda właściciela została udzielona dobrowolnie, a spór o odszkodowanie powinien być rozstrzygany w postępowaniu cywilnym. Skarżąca kwestionowała sposób przeprowadzenia kanalizacji i wysokość odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz (spr.) Sędziowie: Asesor WSA Kazimierz Maczewski Asesor WSA Arkadiusz Windak Protokolant Agata Banc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 maja 2006 r. sprawy ze skargi J. R. na decyzję Wojewody z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie odszkodowania za zmniejszenie wartości nieruchomości oddala skargę
Wnioskiem z dnia [...], ponowionym pismami z dnia [...], [...] (złożonym w dniu [...] w Starostwie) J. R. wystąpiła do Starosty o ustalenie odszkodowania za zmniejszenie o [...] wartości działki siedliskowej nr [...], położonej w [...] w kwocie [...], w związku z dokonaniem wykopów na odcinku około [...] i przeprowadzeniem kanalizacji przez jej grunty, w tym na spornym odcinku o długości około [...]m w poprzek działki siedliskowej. Podniosła też, że takie usytuowanie kanalizacji, na odcinku ok. [...]m uniemożliwia jej wykorzystanie posiadanej nieruchomości na cele budowlane.
Złożenie wniosku o wypłatę odszkodowania przez Starostę poprzedzone zostało prowadzoną korespondencją z Urzędem Gminy w części dotyczącej wysokości należnego odszkodowania za powstałe szkody w wyniku realizacji inwestycji gminnej. Dla likwidacji szkód powstałych w trakcie realizacji inwestycji, Urząd Gminy powołał rzeczoznawcę majątkowego z Biura Wycen Nieruchomości, który określił wartość szkód na kwotę [...]zł. Kwota ta została postawiona do dyspozycji w kasie Urzędu Gminy w dniu [...]r. i wypłacona.
W dalszej korespondencji skarżąca została błędnie poinformowana przez Urząd Gminy, w piśmie z dnia [...]r. o możliwości wystąpienia z wnioskiem do Starostwa celem ustalenia odszkodowania na zasadach obowiązujących przy wywłaszczeniu nieruchomości".
Uwzględniając powyższy przebieg sprawy w dniu [...]r. została wydana zaskarżona decyzja nr [...] o umorzeniu wszczętego z wniosku skarżącej postępowania administracyjnego, ze względu na fakt, że wejście na grunt w związku z budowaną kanalizacją, nie nastąpiło za zgodą Starosty w trybie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami, (Dz.U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm.).
Z takim stanowiskiem nie zgadzała się J. R.. W swoim odwołaniu z dnia [...]r. udowadniała, że z uwagi na przejście na rentę strukturalną, planowany podział działki siedliskowej i wydzielenie z niej [...] arowej działki budowlanej, przeprowadzona w poprzek działki rura kanalizacyjna burzy jej plany, ponieważ prawo budowlane nie pozwala na postawienie budynków nad rurą kanalizacyjną. Podkreślała, że jako właścicielka nie wyraziła zgody na prowadzenie kanalizacji na jej gruntach. Ponowiła żądanie odszkodowania w wysokości [...] zł. tj. [...] wartości działki z przyjętej przez siebie wyceny wg. cen działek budowlanych sprzedawanych w [...] przez Urząd Gminy. Podkreślała, że od ponad roku upomina się o odszkodowanie i jest odsyłana od Urzędu Gminy do Starostwa , a stąd do Urzędu Wojewódzkiego . Nikt nie chce zdaniem skarżącej wziąć odpowiedzialności za niewłaściwe przygotowanie inwestycji.
Organ odwoławczy decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy zaskarżone orzeczenie uznając, że zatwierdzenie projektu budowlanego i wydanie pozwolenia dla Zarządu Gminy na budowę kanalizacji sanitarnej grawitacyjnej i tłocznej z przepompownią ścieków w miejscowości [...], gmina [...], zostało udzielone decyzją Starosty z dnia [...]r. nr [...], z którą zostały zapoznane wyszczególnione w niej strony. Wydanie decyzji zostało poprzedzone uzyskaniem zgody właścicieli poszczególnych nieruchomości. Świadczy o tym potwierdzona kserokopia zebranych podpisów, wśród których znajduje się również podpis współwłaściciela działki [...] stanowiącej współwłasność skarżącej z mężem. A zatem zgoda na przejście przez grunt stanowiący własność odwołującej się nastąpiła bez potrzeby wydania przez Starostę stosownej zgody na podstawie art. 124 ust. 1 ww. ustawy.
Zgodnie z artykułem 21 ust. 2, obowiązującej Konstytucji RP cyt. "Wywłaszczenie jest dopuszczalne jedynie wówczas, gdy jest dokonywane na cele publiczne i za słusznym odszkodowaniem". Podobnie powyższe sprawy reguluje obowiązującą ustawa z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004r Nr 261 poz. 2603 ze zm.). Z ustaleń dokonanych przez organ w niniejszej sprawie wynika, że nie miała miejsca ingerencja organów administracji rządowej. Wobec tego zdaniem organu nie są one uprawnione w tej sprawie do rozstrzygania zaistniałego sporu co do wysokości wypłaconego odszkodowania przez Gminę. Wniesione w odwołaniu zarzuty skarżącej mogą być rozpatrywane w postępowaniu cywilnym przez Sądy Cywilne z powództwa cywilnego strony niezadowolonej z oszacowanego odszkodowania o czym skarżąca została przez organ poinformowana.
Od powyższej decyzji J. R. wniosła skargę do Sądu, w której podkreśla, że zgodę na przeprowadzenie kanalizacji podpisał jej mąż jako współwłaściciel nieruchomości projektantowi, gdzie ten nakreślił przejście kanalizacji równolegle do ogrodzenia, najdalej [...] m od ogrodzenia i takie uzgodnienie podpisał mąż, bez wglądu na mapkę gruntów. Jednak później projektant zmienił trasę kanalizacji dokonując jej w skos działki. Uważa, że przy podpisywaniu takiej zgody projektant winien dostarczyć mapkę gruntów z zaznaczeniem projektowanej trasy i nie byłoby nieporozumień. Uważa, że ktoś zlekceważył swoje obowiązki, a na taką trasę w skos działki jej mąż na pewno nie wyraził zgody. Wskazuje, że kiedy ekipa budowlana wchodziła na tą działkę, próbowała z mężem jej przeszkodzić, ale powiedziano im, że dostaną odszkodowanie w wysokości [...] wartości działki. Potwierdził to rzeczoznawca na odręcznie napisanym protokole, który znajduje się w dokumentach gminy.
Reasumując skarżąca nie występuje przeciw inwestycji na odcinku [...] mb kanalizacji wykonanej na jej gruntach, pomimo braku jej podopisu jako współwłaścicielki, tylko kwestionuje jej wykonanie na odcinku [...] mb w miejscu gdzie nie było jej zgody ani męża. Gdyby kanalizację przeprowadzono zgodnie z pierwszymi ustaleniami nie wnosiłaby żadnych roszczeń.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje:
Stosownie do art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przeprowadzone pod tym kątem badanie zaskarżonej decyzji doprowadziło do uznania przez Sąd, iż skarga J. R. jest bezzasadna.
W złożonej do Sądu skardze skarżąca podniosła, iż zgodę na przeprowadzenie kanalizacji podpisał jej mąż jako współwłaściciel nieruchomości, ale po uzyskaniu od projektanta informacji, że linia jej przebiegu będzie w odległości [...] m od ogrodzenia. Tymczasem faktyczny przebieg sieci kanalizacyjnej jest na skos działki na co zgody jej mąż nie wyraził.
Skarżąca nie występuje przeciw inwestycji na odcinku [...] m kanalizacji wykonawczej na jej gruntach jako sporny odcinek wskazuje [...] m inwestycji wykonawczej na działce Nr [...] wskutek, której działka ta jako budowana utraciła wartość w [...] za co należy jej się odszkodowanie.
W ocenie Sądu zarówno organ I instancji jak i organ odwoławczy prawidłowo uznały, iż udzielenie zgody przez współwłaściciela nieruchomości na przeprowadzenie kanalizacji sanitarnej wyłącza stosowanie art. 124 ust.1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2004r. Nr 261 poz. 2603 ze zm./. W myśl tego przepisu Starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej może ograniczyć, w drodze decyzji sposób korzystania z nieruchomości przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie na nieruchomości ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania płynów, pary, gazów i energii elektrycznej oraz urządzeń łączności publicznej i sygnalizacji, a także innych podziemnych, naziemnych lub nadziemnych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń, jeżeli właściciel lub użytkownik wieczysty nieruchomości nie wyraża na to zgody. Ograniczenie to następuje zgodnie z decyzją o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu.
W sytuacji gdy zastosowany byłby powyższy tryb, to zgodnie z art. 129 ust.1 w/w ustawy odszkodowanie za wywłaszczenie nieruchomości ustala starosta, wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wobec tego, iż w niniejszej sprawie nie zachodziła konieczność wydania decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości nie można było wydać decyzji o odszkodowaniu.
Brak podstaw do wydania decyzji o wywłaszczeniu i w konsekwencji tego nie wydanie decyzji o odszkodowanie nie zamyka skarżącej drogi do dochodzenia odszkodowania w postępowaniu cywilnym przed sądami powszechnymi. Wówczas skarżąca będzie mogła przedstawić swoje zarzuty i argumenty co do wysokości i zasadności dochodzonego roszczenia.
W tym stanie rzeczy postępowanie wywołane wnioskiem J. R. z dnia [...]r. na podstawie art. 105 § 1 kpa należało umorzyć jako bezprzedmiotowe co też organ I instancji uczynił.
Sąd analizując przedmiotową sprawę nie dopatrzył się naruszenia przez organy I i II instancji przepisów prawa dlatego na podstawie art. 151 ppsa orzekł jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło