II SA/Sz 592/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Makowska, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder (spr.),, Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2008r. sprawy ze skargi A. M. działającej w imieniu małoletniej P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [....] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zastępcy Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...] Wójt Gminy D. decyzją z dnia [...] Nr [...]odmówił A. M. przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz jej małoletniej córki P. Z., albowiem wnioskodawczyni nie spełniała wymogów określonych przepisami ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Organ wskazał nadto, że A. M. nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, albowiem pozostaje w związku małżeńskim. W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy D. wniesionym do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. A. M. wskazała, że spełnia wymogi do otrzymania świadczenia, albowiem jej dochód miesięczny nie przekracza 583 zł, nie zamieszkuje wspólnie z ojcem córki P. Z., z którym w 1996r. się rozwiodła. Podniosła również, że przedstawiła zaświadczenie od komornika o bezskutecznej egzekucji świadczeń alimentacyjnych od byłego męża oraz to, że obecnie jest żoną G. M. Odwołująca się wskazała nadto, że ze względu na niepełnosprawność córki złożyła wniosek o przyznanie zaliczki w wysokości 250 zł. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia [...] Nr [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium powołało się na przepisy ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i wskazało, że zaliczka alimentacyjna przysługuje osobie samotnie wychowującej dziecko, jeżeli ma przyznane alimenty, osoba która ma zasądzone alimenty ich nie płaci, komornik nie jest ich w stanie wyegzekwować (bezskuteczna egzekucja), natomiast dochód na osobę w rodzinie nie może przekraczać 583 zł miesięcznie. Przesłanki te winny być spełnione łącznie. Kolegium podniosło również, że przyczyną odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej przez organ I instancji było nie spełnienie kryterium osoby samotnie wychowującej dziecko, określonego w art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, do którego to aktu prawnego odsyła art. 18 ust. 2 ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej. Zgodnie z tym przepisem, osoba samotnie wychowująca dziecko to panna, kawaler, osoba pozostająca w separacji orzeczonej prawomocnym wyrokiem sądu, osoba rozwiedziona wdowa lub wdowiec, jeżeli wspólnie nie wychowuje dziecka z ojcem lub matką dziecka. A. M. jest mężatką, dlatego nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dziecko pomimo wychowywania córki bez udziału jej biologicznego ojca. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie A. M. wniosła o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. W skardze podniosła, że nie zgadza się z dokonaną przez organy interpretacją pojęcia osoby samotnie wychowującej dziecko. Wskazała, ze okoliczność, iż matka dziecka wyszła za mąż nie może mieć wpływu na prawo do zaliczki alimentacyjnej dziecka, któremu świadczenie to rzeczywiście przysługuje. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie z przyczyn podanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny z w a ż y ł, co następuje: Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. w sprawie o sygn. P 18/06 (Dz.U. Nr 119, poz. 770) orzekł, iż: 1. Art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 i Nr 164, poz. 1366) w związku z art. 3 pkt 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz. 992 i Nr 222, poz. 1630, z 2007r. Nr 64, poz. 427, Nr 105, poz. 720, Nr 109, poz. 747 i Nr 200, poz. 1466 oraz z 2008r. Nr 70, poz. 416), w brzemieniu nadanym przez art. 27 pkt 2 lit. d ustawy z dnia 22 kwietnia 2005r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w zakresie, w jakim pomija prawo osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust 1 i art. 71 ust 1 Konstytucji RP oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz.U. z 1991 r., Nr 120, poz. 526 oraz z 2000r., Nr 2, poz. 11). 2. Art. .2 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17 a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo : a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust.1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. 3. Art. 29 ust 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego odpadła podstawa prawna odmowy przyznania zaliczki alimentacyjnej skarżącej oparta na ustaleniu, że skarżąca pozostaje w związku małżeńskim. Zgodnie z art. 145a Kodeksu postępowania administracyjnego, można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Stosownie do art. 145 § 1 lit. b ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – zwanej dalej P.p.s.a. – decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania. Oznacza to, że sąd administracyjny uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanki wznowienia postępowania administracyjnego wynikającej z orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w sprawie niekonstytucyjności podstawy prawnej decyzji. Skoro w rozpoznawanej sprawie stwierdzono naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, to stosownie do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. b w związku z art. 135 ustawy P.p.s.a. zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji podlega uchyleniu. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji uwzględni zmianę stanu prawnego wynikającego z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. sygn. P 18/06. Rzeczą organu będzie zatem subsumcja ustalonego stanu faktycznego pod takie brzmienie przepisu prawa definiującego pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko, które uwzględnia skutki ww. wyroku Trybunału Konstytucyjnego, co w praktyce sprowadzało się będzie do objęcia prawem do zaliczki alimentacyjnej osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim oraz osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem przy spełnianiu – co oczywiste – innych warunków przewidzianych w ustawie w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji.