II SA/Sz 596/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Jankowski, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Agata Banc, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 listopada 2005 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego I u c h y l a zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] r. Nr [...], II nie orzeka w przedmiocie wykonania zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] odmówił J. B. przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na pomoc mieszkaniową, uzasadniając swoją decyzję faktem, iż strona taką pomoc otrzymuje od ojca. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek złożonego przez J. B. odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] r., nr [...], na mocy art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) i art. 2 ust. 4, art. 4 ust. 1 i art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 29 listopada 1990 r. o pomocy społecznej (tekst jednolity: Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414 ze zm.), utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. J. B. wniósł na tą decyzję skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodka Zamiejscowego w [...]. W efekcie rozpatrzenia skargi, wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] uchylił zaskarżoną decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu wyroku Sąd zauważył, że w rozpatrywanej sprawie organy nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych, które mogłyby dać podstawę do stwierdzenia, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie zainteresowanemu stosownych środków z pomocy społecznej. Ponownie rozpatrując wniosek J. B., Prezydent Miasta [...], na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 39 ust 1 i 2, art. 106 ust. 1 i art. 110 ust. 7 i 8 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), decyzją z dnia [...] r., nr [...], przyznał J. B. zasiłek celowy na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych w wysokości [...] zł. Uzasadniając decyzję organ podał, że ponieważ wnioskodawca nie przekracza kryterium dochodowego w związku z tym spełnia warunki do przyznania zasiłku celowego określonego w art. 39 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. J. B. złożył od powyższej decyzji odwołanie podnosząc, iż nie wnosi zastrzeżenia odnośnie wysokości przyznanego zasiłku za [...] r., a jedynie co do okresu na który został on mu przyznany. W związku z tym zwrócił się z żądaniem przyznania zasiłku za okres od [...] do [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 8 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 i art. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.), orzeczeniem z dnia [...] r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając treść dokonanego rozstrzygnięcia organ odwoławczy zauważył, że J. B. jest objęty pomocą społeczną w formie zasiłku okresowego, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z trójką dzieci, a dochód rodziny wynosi [...] zł. na osobę, przy czym kryterium dochodowe rodziny wynosi [...] zł. Ponadto, organ przywołał treść art. 8 ust. 1 pkt 1 i art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej wyjaśniając, że zasiłek celowy, ze swej istoty, jest przeznaczony na określony cel, jako pomoc uznaniowa, doraźna a nie okresowa. W dalszej części uzasadnienia Kolegium wskazało, że odwołujący się nie może skutecznie żądać zaspokojenia wszystkich swoich potrzeb ze środków pomocy społecznej, które są ograniczone możliwościami Ośrodka. Pomoc społeczna nie zaspokoi każdej potrzeby wnioskodawcy, lecz każdy wniosek winien być wnikliwie rozpatrzony co do zasadności i możliwości przyznania zasiłku celowego. Tym samym, Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że organ I instancji działał w dopuszczalnych prawem ramach uznania administracyjnego, zaś kwestionowana decyzja jest zgodna z obowiązującymi przepisami. J. B. złożył na tą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...]. Skarżący zakwestionował prawidłowość dokonanych ustaleń faktycznych przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, podkreślając, że nie oczekuje pomocy w opłatach mieszkaniowych, nie jest objęty pomocą społeczną w formie zasiłku okresowego, a uzyskiwane dochody, nawet obecne, dalekie są od kwoty [...] zł. na osobę w rodzinie. Skarżący stwierdził, że czuje się pokrzywdzony wcześniejszą postawą pracowników Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie, którzy w trudnym momencie życiowym pozostawili go bez należytego wsparcia. W związku z tym oczekuje przyznania zaległego zasiłku, który obejmowałby okres od [...] do [...] r., którego nie udzielenie przyczyniło się do istniejącego do dnia dzisiejszego długu u zarządcy budynku. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Dokonana przez Sąd kontrola działań organów obu instancji przeprowadzona w ramach kompetencji określonych przez art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), doprowadziła do uznania, że prawo zostało naruszone w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Jak już wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, sprawa wniosku J. B. z [...] r. o pomoc społeczną, była już przedmiotem oceny tut. Sądu, który wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] r. oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji z dnia [...] r. Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), ocena prawa i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Na gruncie tego przepisu, stanowiącego kontynuację tożsamej zasady wyrażonej w art. 30 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), doktryna, poparta orzecznictwem sądowym, wypracowała dość jednolite stanowisko, wedle którego w zakresie oceny prawnej mieści się zarówno krytyka zaskarżonego rozstrzygnięcia w aspekcie prawnym (stosowania prawa), jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie to zostało w danym konkretnym przypadku uznane przez sąd administracyjny za błędne i jakie, zdaniem tego sądu, zastosowanie lub interpretacja przepisów prawnych powinna mieć miejsce, aby rozstrzygnięcie organu administracji publicznej mogło być uznane za zgodne z prawem. Ocena ta może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego jak i procesowego (por. T. Woś: Postępowanie sądowoadministracyjne, Warszawa 2000 r., s. 266-267). Ocena prawna dotyczy również prawidłowości korzystania z uznania administracyjnego jak i braku wyjaśnienia w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym istotnych okoliczności stanu faktycznego (por. wyrok NSA O/Z w Poznaniu z 16 października 1997 r., sygn. akt I SA/Po 262/97, Lex nr 30884, wyrok NSA w Warszawie z 29 lipca 1999 r., sygn. akt IV SA 1177/97, Lex nr 47301). Wskazania zawarte w uzasadnieniu orzeczenia sądu administracyjnego określają zakres w jakim należy dotychczas zgromadzony materiał dowodowy poszerzyć lub uzupełnić, np. jakie dowody należy przeprowadzić w ponownie prowadzonym postępowaniu. W związku z tym, że ocena prawna wyrażona w wyroku z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt [...] wiąże nie tylko organy, których orzeczenia zostały uchylone ale również każdy kolejny skład sądu, w pierwszej kolejności, z urzędu należało zbadać, czy ponownie rozpoznając sprawę wniosku J. B. organy uwzględniły wskazania wynikające z wyroku z [...] r. Podstawową kwestią przesądzającą o treści w/w wyroku stało się stwierdzenie, że w rozpatrywanej sprawie organy administracji nie wyjaśniły wszystkich okoliczności faktycznych dotyczących formy pomocy jaką skarżący otrzymywał od ojca przyjmując, że była to pomoc przeznaczona na zaspokojenie potrzeb związanych z należnościami za mieszkanie, gdy tymczasem skarżący twierdził, była to pomoc w postaci zakupów artykułów żywnościowych. Jeżeli te okoliczności faktyczne dały podstawę do odmowy przyznania środków z pomocy społecznej, to według Sądu, należało dokładnie wyjaśnić, np. przez przesłuchanie świadka, jaką i kiedy pomocy otrzymywał skarżący od swojego ojca i dopiero po dokonaniu tych ustaleń oraz oceny sytuacji rodzinnej zainteresowanego wydać stosowną decyzję. W konkluzji przeprowadzonych rozważań Sąd uznał, że w rozpoznawanej sprawie zabrakło pełnych ustaleń faktycznych i dlatego przy ponownym rozpatrzeniu sprawy zobowiązał organ dokładnie wyjaśnić, czy istnieją przesłanki uzasadniające przyznanie zainteresowanemu stosownych środków z pomocy społecznej. Przy czym należy podkreślić, że Sąd nie przesądził o ostatecznym wyniku sprawy. Analiza przedłożonych przez organy akt administracyjnych wykazała, że zarówno Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] jak i Prezydent Miasta [...] nie uwzględniły wskazań płynących z wyroku z dnia [...] r., sygn. akt [...]. Po otrzymaniu w/w wyroku Prezydent Miasta [...] w dniu [...] r. podjął decyzję o przyznaniu J. B. zasiłku celowego na dofinansowanie do opłat mieszkaniowych w wysokości [...] zł. Decyzji swej organ nie poprzedził przeprowadzeniem jakichkolwiek ustaleń faktycznych, które uzasadniałyby zajęcie takiego a nie innego stanowiska w sprawie. W aktach sprawy brak jest dowodów w oparciu o które organ tym razem zajął całkowicie odmienne stanowisko od tego zaprezentowanego w poprzedniej decyzji z dnia [...] r. Przesłanek jakimi kierował się organ nie sposób wywieść również z lakonicznego uzasadnienia decyzji, nie spełniającego wymagań art. 107 § 3 k.p.a. Uchybień tych nie konwalidował również organ odwoławczy. Co prawda uzasadnienie decyzji organu II instancji możnaby ocenić z punktu widzenia procesowego jako prawidłowe oraz uznać, że Kolegium podjęło próbę wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże ustalenia swe oparło na aktualizacji wywiadu środowiskowego sporządzonej [...] r. Odniesienie się do danych zawartych w tej aktualizacji wywiadu środowiskowego wydaje się o tyle niezrozumiałe, bowiem ustalenia te ani nie odzwierciedlają sytuacji życiowej skarżącego z okresu w którym starał się o przyznanie wnioskowanej pomocy społecznej (tj. z [...] r.), ani nie odnoszą się do aktualnej sytuacji J. B., w rozumieniu art. 107 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. Nr 64, poz. 593 ze zm.). Oceniając tak przeprowadzone postępowanie organów obu instancji przez pryzmat cyt. wyżej treści art. 153 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obecny skład orzekając Sądu stwierdził, że organy istotnie uchybiły postanowieniom w/w przepisu, nie uwzględniając zaleceń zawartych w poprzednim wyroku Sądu z dnia 24 czerwca 2004 r. Naruszenie to wespół z opisaną wadliwością uzasadnień podjętych decyzji mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, stanowiąc podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta [...]. Przed przystąpieniem do ponownego rozpatrzenia sprawy należy w pierwszej kolejności wyjaśnić, czy złożone przez J. B. pismo z dnia [...] r. zatytułowane odwołanie, jest w rzeczy samej przejawem niezadowolenia skarżącego ze sposobu załatwienia jego wniosku z [...] r. Lektura tego pisma, w ocenie Sądu, nasuwa przypuszczenia, że skarżący w istocie nie neguje wysokości przyznanej pomocy społecznej, lecz domaga się jej za okres: [...]r. Żądanie to należy skonfrontować z rzeczywistą treścią wniosku J. B. z [...]r., którego Sąd nie mógł ocenić wobec jego braku w przekazanych aktach sprawy. W przypadku wątpliwości co do interpretacji wniosku, należy uzyskać od skarżącego jednoznaczne oświadczenie, czy wnosząc swą prośbę w [...] r. miał na uwadze pomoc jednorazową, czy też okresową, bądź czy wyrażone w piśmie z dnia [...] r. żądanie nie należy rozumieć np. jako odrębnego wniosku o udzielenie pomocy na pokrycie zadłużenia w opłatach mieszkaniowych powstałych w okolicznościach jakie miały miejsce we wskazanym okresie czasu. W zależności od tych ustaleń organ wyda stosowne rozstrzygnięcie, które winno zawierać uzasadnienie spełniające wymogi stawiane mu przez art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe wskazanie, nie przesądza o treści mającej zapaść decyzji, a jedynie sygnalizuje konieczność rozpoznania żądania skarżącego w tym zakresie. W części ponownego orzeczenia dotyczącego przyznanej już pomocy społecznej, w zależności od tego czy skarżący zaaprobuje wysokość przyznanej pomocy, czy też nie, organ albo umorzy postępowanie w tym zakresie, a w innym wypadku wyda decyzję wskazującą w uzasadnieniu przesłanki jakimi kierował się przy jej podjęciu, biorąc pod uwagę obecny stan sprawy, tak aby skarżący nie poniósł negatywnych skutków w wyniku wniesionej skargi. Mając na uwadze poczynione ustalenia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...], na podstawie art. 151 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji.