II SA/Sz 598/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzena Iwankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Barbara Gebel (spr.),, Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Protokolant Krzysztof Chudy, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 października 2008r. sprawy ze skargi E. K. na decyzję Samorządowe Kolegium Odwoławcze z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zaliczki alimentacyjnej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia [...] r. Nr [...]. Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., działający z upoważnienia Wójta Gminy B., decyzją z dnia [...], Nr [...], wydaną na podstawie art. 104 i 130 Kpa oraz art. 2 pkt 5, art. 10 ust.5 pkt 1-5 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) po rozpatrzeniu sprawy z wniosku E. K., odmówił wnioskodawczyni przyznania zaliczki alimentacyjnej na rzecz małoletnich dzieci – K. K. i R. K. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie, organ pierwszej instancji wskazał, że z zebranych w sprawie dowodów wynika, iż wnioskodawczyni nie jest osobą samotnie wychowującą dzieci, albowiem do wywiadu środowiskowego oraz wniosku o zasiłek rodzinny podała konkubenta – W. Ś. - jako członka rodziny, z którym posiada wspólne dziecko (A. Ś.), w związku z czym tworzą oni pięcioosobową rodzinę. E. K. nie spełnia zatem przesłanki osoby samotnie wychowującej dzieci, określonej w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych, stosowanej do postępowania w sprawie zaliczki alimentacyjnej. E. K. odwołała się od powyższej decyzji, wskazując, że jest ona bardzo krzywdząca. Odwołująca się podkreśliła, że dzieci K. K. i R. K. pochodzą z poprzedniego związku, natomiast konkubent W. Ś., z którym jest obecnie w związku, nie jest ich ojcem biologicznym i swoją władzę rodzicielską oraz utrzymanie ogranicza wyłącznie do swojej córki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] Nr [...], wydaną z powołaniem się na art. 138 § 1 pkt 1 Kpa, art. 2 pkt 5 i art.7 ust.1ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 ze zm.) oraz art.3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2006 r., Nr 139, poz.992 ), orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji organ odwoławczy wskazał, że E. K. jest osobą rozwiedzioną, posiada troje dzieci –K. K. i R. K. z rozwiązanego małżeństwa oraz A. Ś. z obecnego związku z konkubentem W. Ś. Wobec faktu, że wnioskodawczyni wychowuje troje dzieci, w tym jedno z jego rodzicem, nie może być uznana za osobę samotnie wychowującą dzieci, a tym samym nie jest osobą uprawnioną do zaliczki alimentacyjnej w myśl przepisów art. 2 pkt 5 lit. "a" ustawy o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej i art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych. E. K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na powyższą decyzję, domagając się jej uchylenia. Skarżąca zakwestionowała odmowę przyznania jej prawa do zaliczki alimentacyjnej na rzecz małoletnich dzieci, przywołując w uzasadnieniu te same okoliczności, które wskazała uprzednio w odwołaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 13 czerwca 2007r., sygn. akt II SA/Sz 89/07, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zawiesił z urzędu postępowanie sądowe w sprawie, uznając, że rozstrzygnięcie rozpatrywanej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym. Sąd powziął bowiem wiadomość, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 13 grudnia 2006 r. oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy postanowieniem z dnia 9 stycznia 2007 r., na podstawie art. 193 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zwróciły się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy art. 2 pkt 5 lit. "a" i art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.) oraz art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.), są zgodne z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 27 Konwencji o prawach dziecka. Z uwagi na fakt, że w dniu 23 czerwca 2008 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w opisanej powyżej sprawie, opatrzonej sygnaturą akt P 18/06, który opublikowano w Dzienniku Ustaw z dnia 7 lipca 2008 r., Nr 119, poz. 770 - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie postanowieniem z dnia 28 lipca 2008 r. podjął z urzędu postępowanie sądowe w niniejszej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Z ustalonego przez organy orzekające w sprawie stanu faktycznego i niekwestionowanego skargą w tym zakresie wynika, że skarżąca jest osobą rozwiedzioną, posiada troje małoletnich dzieci: z rozwiązanego małżeństwa - K. K. i R. K. i z obecnego związku z konkubentem W. Ś. – córkę A. Ś. oraz, że najmłodsze dziecko wychowuje z jego ojcem (uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. popełniło błąd w nazwisku konkubenta i jego córki zmieniając nazwisko Ś. na Ś. ). Z zaskarżonej decyzji wynika, że odnosząc ten stan faktyczny do obowiązującego w dacie orzekania stanu prawnego, Kolegium przyjęło, że skarżąca nie spełnia podstawowego kryterium uprawniającego do przyznania zaliczki alimentacyjnej, ponieważ nie jest osobą samotnie wychowującą dziecko w rozumieniu art. 3 pkt 17a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. Nr 228, poz. 2255 z późn. zm.). Do definicji osoby samotnie wychowującej dziecko zawartej w powyższym przepisie odsyła art. 2 pkt 5 lit. "a" ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej (Dz.U. Nr 86, poz. 732 z późn. zm.), który określając podmiot uprawniony do zaliczki alimentacyjnej posługuje się kryterium osoby wychowywanej przez "osobę samotnie wychowującą dziecko, w rozumieniu przepisów o świadczeniach rodzinnych". Tak więc, co do zasady, oparcie się przez organ w zaskarżonej decyzji na prawnej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko sformułowanej w przepisach ustawy o świadczeniach rodzinnych, w brzmieniu obowiązującym w dacie orzekania, było zgodne z prawem. Wbrew bowiem przekonaniu skarżącej, pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko nie mogło być interpretowane w rozumieniu potocznym, lecz zgodnie z wyrażoną w art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego zasadą praworządności, organy administracji publicznej orzekające w sprawie miały obowiązek stosować definicję prawną tego pojęcia. Na tle ustawowej definicji osoby samotnie wychowującej dziecko zawartej w art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych zrodziły się jednakże wątpliwości co do zgodności z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewódzkie Sądy Administracyjne w Gdańsku i Bydgoszczy wystąpiły do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniami prawnymi w tym przedmiocie. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 23 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 18/06), po rozpoznaniu połączonych pytań prawnych tych Sądów, orzekł między innymi, że: "2. Art. 2 pkt 5 lit. a ustawy z 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej w związku z art. 3 pkt 17a ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych w zakresie, w jakim pomija prawo: a) osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim, b) osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, do zaliczki alimentacyjnej, jest niezgodny z art. 18, art. 32 ust. 1 i art. 71 ust. 1 Konstytucji oraz nie jest niezgodny z art. 27 Konwencji o prawach dziecka." W tej sytuacji, skoro podstawę prawną rozstrzygnięcia o odmowie przyznania zaliczki alimentacyjnej stanowił art. 3 pkt 17a ustawy o świadczeniach rodzinnych w takim właśnie zakresie, w jakim nastąpiła jego dekonstytucjonalizacja cytowanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, to zaistniała sytuacja określona w art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 163, poz. 1270 z późn. zm.), zgodnie z którym Sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Kodeks postępowania administracyjnego wymienia podstawy wznowienia postępowania w art. 145 i art. 145a § 1. W myśl art. 145a § 1 Kpa można żądać wznowienia postępowania między innymi w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie i dlatego należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję oraz, na podstawie art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, także decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organu będzie subsumcja ustalonego stanu faktycznego pod takie brzmienie przepisu prawa definiującego pojęcie osoby samotnie wychowującej dziecko, które uwzględnia skutki wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 czerwca 2008 r. (sygn. akt P 18/06), co w praktyce sprowadzało się będzie do objęcia prawem do zaliczki alimentacyjnej osób wychowywanych przez osoby pozostające w związku małżeńskim oraz osób wychowywanych przez osoby, które wspólnie wychowują co najmniej jedno dziecko z jego rodzicem, przy spełnieniu – co oczywiste – innych warunków przewidzianych w ustawie w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, jak w sentencji wyroku.