II SA/Sz 599/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Asesor WSA Krzysztof Szydłowski Protokolant starszy inspektor sądowy Aneta Ciesielska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 30 października 2024 r. sprawy ze skargi H. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wydania prawa jazdy I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] r. nr [...], II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego H. K. kwotę [...]([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu 10 maja 2023 r. H. K. (dalej "skarżący") wystąpił z wnioskiem o wydanie mu prawa jazdy kategorii "B" z wpisem kodu "96". Jednocześnie wskazał na zmianę swoich danych adresowych. Do wniosku załączył: kopię posiadanego prawa jazdy kategorii "A" i "B", wydanego w dniu 31 sierpnia 2009 r. przez Prezydenta Miasta S. - ważnego bezterminowo; wygenerowany numer profilu kandydata na kierowcę kategorii "B+96" oraz orzeczenie lekarskie z dnia 5 maja 2023 r. nr [...]/2023 o braku przeciwwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T" z ograniczeniem kodu "96" i terminem ponownego badania lekarskiego wyznaczonego do dnia 5 maja 2038 r. Decyzją z dnia 30 czerwca 2023 r. Prezydent Miasta S. wydał skarżącemu prawo jazdy stwierdzające uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii: - AM z datą uzyskania 19 stycznia 2023 r., z datą ważności do dnia 30 czerwca 2038 r. - A1 z datą uzyskania 31 sierpnia 2009 r., z datą ważności (-) bezterminowo, - A2 z datą uzyskania 19 stycznia 2023 r., z datą ważności do dnia 30 czerwca 2038 r. - A z datą uzyskania 31 sierpnia 2009 r., z datą ważności (-) bezterminowo, - B1 z datą uzyskania 01 lipca 1999 r., z datą ważności do dnia 5 maja 2038 r., - B z datą uzyskania 15 kwietnia 1997 r., z datą ważności do dnia 5 maja 2038 r. z wpisem ograniczenia o kodzie "96" w zakresie kategorii "B1" i "B" prawa jazdy. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie, po rozpoznaniu odwołania skarżącego, decyzją z dnia 26 września 2023 r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ odwoławczy wskazał, że zachodzi konieczność uwzględnienia treści orzeczenia lekarskiego z dnia 5 maja 2023 r. i dokonania ponownej weryfikacji terminów ważności uprawnienia w odniesieniu do ujawnionych w prawie jazdy kategorii. Prezydent Miasta S., działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz.775 - dalej "K.p.a."), art. 10 ust. 1, art. 13 ust. 1 pkt 1 lit.a, art. 18 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2023 r. poz. 622 - dalej "u.k.p."), § 10 ust. 3 pkt 10, § 29 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 24 lutego 2016 r. w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 231 - dalej "rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów") oraz załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury i Budownictwa z dnia 20 maja 2016 r. w sprawie wzorów dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz.U. z 2016 r. poz. 702 - dalej "rozporządzenie w sprawie wzorów dokumentów"), orzekł decyzją z dnia 5 stycznia 2024 r. nr WSO-VI.5430.112.2023.RK o wydaniu skarżącemu prawa jazdy kategorii "AM, A1, A2, A, B1, B+ kod 96", ograniczając termin ważności tych uprawnień do dnia 5 maja 2038 r. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że wnioskowana kategoria "B" z kodem "96" wymaga odróżnienia od posiadanej przez skarżącego ważnej bezterminowo kategorii "B" prawa jazdy, dlatego też w sprawie znajdują zastosowanie przepisy o nadaniu nowego uprawnienia do kierowania pojazdami. Organ I instancji podał, że skoro uprawniony lekarz w orzeczeniu z dnia 5 maja 2023 r. ocenił stan zdrowia skarżącego nie tylko w zakresie wnioskowanej nowej kategorii, ale również nałożył na niego konieczność kontrolnego badania lekarskiego w zakresie nabytych wcześniej bezterminowo uprawnień do kierowania pojazdami, to nadając skarżącemu wnioskowane uprawnienie należało nie tylko je ograniczyć do dnia 5 maja 2038 r., ale również dokonać korekty ważności bezterminowych uprawnień do kierowania innymi pojazdami zgodnie z ww. orzeczeniem lekarskim. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w której wskazał, że organ I instancji niezasadnie ograniczył mu ważność posiadanych przez niego uprawnień kategorii "A" i "B". W jego ocenie, organ wydając mu dokument prawa jazdy z dodaniem nowych uprawnień nie mógł zmienić uprzednich zapisów. Według skarżącego, organ ograniczając mu dotychczasowe uprawnienia wykroczył poza jego wniosek. Ponadto zmiana ważności posiadanych przez niego uprawnień do kierowania pojazdami stała w sprzeczności z zasadą zaufania do organów państwa, ochrony praw nabytych, jak i trwałości decyzji ostatecznych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Szczecinie decyzją z dnia 5 czerwca 2024 r. nr SKO.WD.470/538/2024, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy podzielił ustalenia i ocenę prawną organu I instancji. Wskazał, że Starosta G. decyzją z dnia 15 kwietnia 1997 r. zarządził wydanie skarżącemu prawa jazdy kategorii "B", a kolejną decyzją z dnia 5 maja 2006 r. - wydanie prawa jazdy kategorii "B", ważnego bezterminowo. Uzyskane uprawnienia do kierowania pojazdami zostały potwierdzone decyzją Prezydenta Miasta S. z dnia 18 kwietnia 2008 r., zarządzającą wydanie prawa jazdy kategorii "B", ważnego bezterminowo. W dniu 31 sierpnia 2009 r. skarżący uzyskał dodatkowe uprawnienia do kierowania pojazdami w zakresie kategorii "A", ważne bezterminowo na podstawie decyzji Prezydenta Miasta S. z dnia 31 sierpnia 2009 r., w której ujawniono także dotychczas przysługujące skarżącemu bezterminowo uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii "B". Organ odwoławczy przytoczył treść § 10 ust. 3 pkt 10 lit.a rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów wskazując, że przepis ten został zmieniony przez § 1 pkt 2 lit.b tiret pierwsze rozporządzenia z dnia 30 maja 2018 r. Ministra Infrastruktury zmieniającego rozporządzenie w sprawie wydawania dokumentów stwierdzających uprawnienia do kierowania pojazdami (Dz. U. z 2018 r. poz. 1062) - z dniem 2 lipca 2018 r., zaś powołane przepisy wykonawcze są konsekwencją uregulowań art. 13 u.k.p. Według organu odwoławczego, § 10 ust. 3 pkt 10 w zw. z § 29 ust. 3 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów nakazuje uwzględnienie ważności nowego orzeczenia lekarskiego otrzymanego po wejściu w życie przepisów u.k.p. przy określeniu daty ważności już posiadanego uprawnienia do kierowania pojazdami nabytego przed wejściem w życie tej ustawy. Wobec tego wnioskowana zmiana w zakresie wpisu kodu "96" przy kategorii "B" prawa jazdy jest ingerencją w zakresie tego uprawnienia, gdyż je rozszerza. Organ odwoławczy stwierdził, że orzeczenie lekarskie z dnia 5 maja 2023 r., nr [...] dotyczyło kategorii prawa jazdy "AM, A1, A2, A, B1, B, B+E i T" i wyznaczało termin ponownego badania lekarskiego dla wszystkich tych kategorii, jako efekt oceny stanu zdrowia kierowcy i jego zdolności psychofizycznych do bezpiecznego udziału w ruchu drogowym, jako kierującego pojazdami. Z tego względu, konieczne było, zdaniem organu odwoławczego, również ograniczenie czasowe posiadanych przez skarżącego wszystkich uprawnień do kierowania pojazdami. Skarżący złożył skargę na ww. decyzję i wniósł o uchylenie decyzji wydanych przez organy administracji obu instancji oraz zobowiązanie organu I instancji do wydania w terminie nie dłuższym niż 4 miesiące - nowej decyzji, stwierdzającej posiadanie przez skarżącego uprawnień do kierowania pojazdami kategorii " AM, A1, A2, A, B1, B, B (+96), B1(+96)" ważnych bezterminowo, a także o zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Skarżący zarzucił organowi odwoławczemu: 1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 2 Konstytucji RP, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na obrazie (nieuwzględnieniu) zasady ochrony praw słusznie nabytych, będącej składową zasady demokratycznego państwa prawa, którą w odniesieniu do czynności wydawania nowego dokumentu prawa jazdy, osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany danych w nim zawartych, należy prawidłowo interpretować wyłącznie w ten sposób, że nowy dokument prawa jazdy poza wnioskowaną zmianą może jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim, a dokonana zmiana nie może dotyczyć posiadanych wcześniej uprawnień do kierowania pojazdami; 2. naruszenie przepisu postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 16 K.p.a. (zasada trwałości decyzji administracyjnych), poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że zgodna z prawem była powtórna weryfikacja przez organ I instancji w decyzji z dnia 5 stycznia 2024 r., na niekorzyść skarżącego, uprawnień do prowadzenia pojazdów w tym uprawnień bezterminowych, które nabył na podstawie wcześniejszych ostatecznych decyzji Starosty G. i Prezydenta Miasta S., pomimo braku ustawowych przesłanek wskazanych w tym przepisie, 3. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 18 u.k.p. oraz § 29 rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów, polegające na nieprawidłowym przyjęciu, że zgodna z prawem była dokonana decyzją organu I instancji z dnia 5 stycznia 2024 r. zmiana na niekorzyść skarżącego zakresu uprawnień do prowadzenia pojazdów, w tym uprawnień bezterminowych, dokonana w oparciu o orzeczenie lekarskie, które dotyczyło jedynie badań lekarskich w zakresie uzyskania możliwości kierowania pojazdem kategorii B (+96); 3. sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego w zakresie dowodów z dokumentów (błąd w ustaleniach faktycznych będących podstawą rozstrzygnięcia), polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, iż termin następnego badania lekarskiego wyznaczony w orzeczeniu lekarskim, wydanym w dniu 5 maja 2023 r. o numerze [...], tj. 5 maja 2038 r., odnosi się także do kategorii prawa jazdy "AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T" (punkt 1 lit.a orzeczenia lekarskiego), pomimo tego, że w zakresie tych kategorii w orzeczeniu lekarskim stwierdzono "brak przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami" a "ograniczenia w zakresie pojazdów, którymi może kierować osoba badana (...)" stwierdzono jedynie w zakresie kodu "96"; 4. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6 u.k.p., poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że kod "96" ujawniony w prawie jazdy skarżącego stanowi uprawnienie do kierowania pojazdem pomimo tego, że wskazany przepis przez uprawnienie do kierowania (pojazdami) rozumie wyczerpująco jedynie kategorie prawa jazdy " AM, A1, A2, A, B1, B, C1, C, D1, D, T, B+E, C+E lub D+E, C1+E, D1+E, B i C1+E, B i D1+E, B i C+E lub B i D+E, C+E i D". W uzasadnieniu skargi zarzuty zostały uszczegółowione. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie wskazał co następuje: Spór dotyczy zasadności ograniczenia skarżącemu terminu ważności uprawień do kierowania pojazdami. Jak wynika z akt sprawy skarżący w dniu 10 maja 2023 r. zwrócił się o wydanie nowego dokumentu prawa jazdy kategorii "B" z związku ze zmianą danych, tj. adresu zamieszkania oraz wpisu kodu "96". Skarżący do wniosku załączył orzeczenie lekarskie z dnia 5 maja 2023 r. stwierdzające brak przeciwskazań do kierowania pojazdami kategorii "AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T", ograniczenie w zakresie kodu "9", ze wskazaniem następnego badania do 5 maja 2038 r. Zgodnie z załącznikiem nr 1 do rozporządzenia w sprawie wzorów dokumentów kod "96" oznacza pojazdy kategorii "B" łączone z przyczepą, której dopuszczalna masa całkowita przekracza 750 kg, przy czym dopuszczalna masa całkowita takiego zestawu pojazdów przekracza 3500 kg, ale nie przekracza 4250 kg. Stosownie do art. 10 ust. 1 i art. 11 ust. 1 pkt 2 lit.a u.k.p., prawo jazdy jest wydawane przez starostę, w drodze decyzji administracyjnej, na wniosek osoby zainteresowanej, za opłatą, która m.in. uzyskała orzeczenie lekarskie o braku przeciwskazań zdrowotnych do kierowania pojazdami. Z kolei w myśl art. 18 u.k.p., osoba posiadająca prawo jazdy lub pozwolenie na kierowanie tramwajem jest obowiązana zawiadomić starostę o utracie tego dokumentu, jego zniszczeniu w stopniu powodującym nieczytelność, a także o zmianie stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych, w terminie 30 dni od dnia zaistnienia tego zdarzenia (ust. 1). Na wniosek osoby uprawnionej, w przypadkach o których mowa w ust. 1, starosta wydaje: nowy dokument pod warunkiem zwrotu dokumentu wymagającego zmiany danych (ust. 2). Powyższa regulacja ma na celu zapewnienie aktualności danych ujętych w dokumencie prawa jazdy tak, aby brak było jakichkolwiek wątpliwości co do tego, jakie konkretnie kategorie uprawnienia do kierowania pojazdem posiada określona osoba. Nowo wydany dokument, o jakim mowa w art. 18 ust. 2 pkt 2 u.k.p., udostępniany osobie wnioskującej o jego wydanie z powodu zmiany stanu faktycznego wymagającego zmiany danych w nim zawartych powinien poza uzasadnioną zmianą jedynie powtarzać zapisy zawarte w dokumencie poprzednim. Dokonane zmiany nie mogą dotyczyć w żadnym wypadku posiadanych już uprawnień do kierowania pojazdami (por. wyrok NSA z dnia 24 lutego 2021 r. sygn. akt I OSK 2312/20). Bezspornie jest, że na dzień złożenia przedmiotowego wniosku skarżący posiadał uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii "A" i "B", wydane bezterminowo. Zdaniem Sądu organy administracyjne, błędnie zinterpretowały treść orzeczenia lekarskiego z dnia 5 maja 2023 r. W orzeczeniu lekarskim z dnia 5 maja 2023 r. lekarz orzecznik stwierdził brak przeciwskazań zdrowotnych skarżącego do kierowania pojazdami określonymi w grupie kategorii prawa jazdy "AM, A1, A2, A, B1, B, B+E, T", zaś ograniczenie w kierowaniu pojazdami dotyczyło kodu "96" z zastrzeżeniem konieczności przeprowadzenia terminu następnego badania lekarskiego do 5 maja 2038 r. Powyższe orzeczenie zostało dołączone przez skarżącego do wniosku o wydanie dokumentu prawa z ujawnieniem kodu "96". Podkreślić należy, że ww. orzeczenie lekarskie wydawane jest na druku, w którym lekarz orzecznik zaznacza symbolem "x" określoną grupę pojazdów, bez możliwości dokonania stosownych zaznaczeń konkretnej kategorii prawa jazdy oznaczonej literowo. Nie oznacza to jednak, że przeprowadzone badanie dotyczyło kategorii prawa jazdy, którymi nie legitymował się skarżący, tj. "B+E", "T"; czy też kategorii prawa jazdy, które skarżący posiadał, lecz nie było podstaw do przeprowadzenia badania lekarskiego w tym zakresie, tj. "AM", "A1", "A2", "A", "B1", "B". Na marginesie wskazać należy, że posiadanie przez skarżącego uprawnień w kategorii prawa jazdy "A" i "B" skutkuje z mocy prawa równoczesnym posiadaniem przez niego uprawnienia do kierowania pojazdami kategorii " AM", "A1", "A2, "B1"" (§ 10 ust. 6 pkt 1 lit.c i lit.e rozporządzenia w sprawie wydawania dokumentów; por. wyrok NSA z dnia 10 lipca 2024 r. sygn. akt I GSK 230/23). W ocenie Sądu, w prowadzonym postępowaniu administracyjnym organy administracji wyszły poza zakres wniosku skarżącego. Wniosek inicjujący postępowanie wyznacza jego ramy oraz zakreśla jego przedmiot, co wynika z art. 61 K.p.a. W sprawie, brak było również podstaw do działania przez organy z urzędu w zakresie zmiany terminu ważności dotychczas uzyskanych przez skarżącego uprawnień. Wskazać należy, że orzeczenie lekarskie dotyczyło wyłącznie badania istnienia lub nieistnienia przeciwskazań zdrowotnych skarżącego do kierowania pojazdami w zakresie kodu "96", który łączy się z kategorią prawa jazdy "B", zatem ograniczenie w zakresie ważności uprawnienia objętego kodem "96" dotyczyło wyłącznie tego symbolu, nie zaś całej grupy kategorii prawa jazdy, tj. "AM, A1, A2, A, B1, B, B+E,T". Według Sądu, w niniejszej sprawie organy administracyjne obu instancji naruszyły przepisy postępowania, które miały istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7, art. 8 § 1, art. 61 § 1, art. 77 § 1 K.p.a. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej "p.p.s.a.") orzekł o uchyleniu decyzji wydanych przez organy administracyjne obu instancji. Zdaniem Sądu, brak było podstaw do uwzględnienia żądania skarżącego, bowiem nie wystąpiły przesłanki z art. 145a § 1 p.p.s.a. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zobowiązany jest ponownie rozpoznać sprawę z uwzględnieniem wskazań Sądu. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do art. 200, art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935). Na rzecz skarżącego zasądzono od organu odwoławczego kwotę 680 zł tytułem kosztów postępowania sądowego, w tym 200 zł - wpisu sądowego i 480 zł - wynagrodzenia pełnomocnika.