II SA/Sz 601/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Gebel Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Tomaszewska Asesor WSA Arkadiusz Windak /spr./ Protokolant Beata Radomska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2006 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie dodatku mieszkaniowego I uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], Nr [...], II orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. U z a s a d n i e n i e : Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej decyzją z dnia [...]., nr [...], na podstawie art. 4 i art. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (Dz. U. Nr 71, poz. 734 ze zm.), odmówił przyznania T. K. dodatku mieszkaniowego. W uzasadnieniu decyzji organ podał, że w pkt 10 złożonego wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego, określającym ilość osób w gospodarstwie domowym, T. K. wskazała [...] osoby, tj. [...]. Nie uwzględniła jednak dochodów pracującej córki. Pomimo otrzymania wezwania do dostarczenia danych o dochodach córki T. K. tego nie uczyniła w wyznaczonym terminie. T. K. złożyła od tej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego , wnosząc o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skarżąca podała, że we wniosku o dodatek mieszkaniowy wskazała [...] osoby prowadzące gospodarstwo domowe bowiem córka pracuje, studiuje zaocznie i często z tego powodu wyjeżdża mieszkając na opłacanej z własnych dochodów stancji. W kosztach utrzymania mieszkania partycypuje jedynie w [...] części. W wyniku rozpatrzenia sprawy na skutek wniesionego odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 4 i art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze ustaliło, że: - T. K. posiada tytuł prawny do lokalu mieszkalnego położonego przy ul. [...] w [...], spełnia więc wymagania z art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o dodatkach mieszkaniowych jako osoba uprawniona do ubiegania się o dodatek mieszkaniowy, - posiadany lokal mieszkalny użytkuje wspólnie z [...], którzy prawo do zamieszkiwania w tym lokalu wywodzą z prawa osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy. - jedno z dzieci jest pełnoletnie, studiuje zaocznie i pracuje zarobkowo. Powołując się na art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, Kolegium uznało, że członkowie rodziny T. K. tworzą gospodarstwo domowe dla potrzeb rozpatrzenia wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego. Organ odwoławczy nie uwzględnił argumentów strony, że z gospodarstwa domowego można wykluczyć małżonka wnioskodawczyni, który deklaruje, że mieszka w wydzielonym pokoju i nie ponosi kosztów związanych z zajmowanym lokalem i nie wywiązuje się z ciążących na nim obowiązków alimentacyjnych wobec dzieci oraz córki, która jest pełnoletnia, studiuje zaocznie poza miejscem zamieszkania i zarobione pieniądze przeznacza w większości na swoje utrzymanie. Według organu, podjęcie przez dziecko studiów w miejscowości innej niż miejsce zamieszkania nie oznacza utraty uprawnienia do korzystania z mieszkania rodziców w trakcie trwania nauki, a co za tym idzie dziecka będącego w takiej sytuacji nie można wykluczyć z gospodarstwa prowadzonego przez rodzinę. Ponadto, organ zauważył, że małżonkowie nie posiadają prawomocnego wyroku sądu o rozwiązaniu małżeństwa przez rozwód lub separację jak i rozdzielności majątkowej. Stosownie zaś do art. 11 ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów (Dz. U. z 2002 r., Nr 71, poz. 733) wnioskodawczyni będąc najemcą mieszkania z zasobów gminy, nie może decydować o podnajmie albo oddaniu do bezpłatnego użytkowania lokalu lub jego części osobom stale z nią zamieszkującymi i innym osobom, bez zgody właściciela. Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że wykładnia art. 7 ust. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych daje podstawy do zajęcia stanowiska, jakie w sprawie przyjął organ I instancji. Powyższy przepis ustawy upoważnia organ do wydania decyzji o odmowie przyznania dodatku mieszkaniowego w przypadku odmowy złożenia oświadczeń o stanie majątkowym wszystkich członków gospodarstwa domowego. Dane te są niezbędne do ustalenia wysokości dochodów gospodarstwa domowego, a co za tym idzie wysokości należnego dodatku mieszkaniowego. T. K. złożyła na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie wnosząc o rozstrzygnięcie, czy córka S. K. oraz mąż S. K. mają obowiązek wykazywać dochody w sprawie ubiegania się przez skarżącą o przedmiotowy dodatek mieszkaniowy w sytuacji, gdy przy obliczaniu zasiłku okresowego byli traktowani jako osoby prowadzące odrębne gospodarstwo domowe. Uzasadniając skargę T. K. podniosła, że wyrokiem sądu z dnia [...] zniesiona została ustawowa wspólność małżeńska łącząca ją ze S. K.. Ponadto, uzyskała orzeczenie przyznające na rzecz dzieci alimenty od męża , z którym od dawna prowadzi odrębne gospodarstwo domowe. Skarżąca wyjaśniła, że również córka S. prowadzi odrębne gospodarstwo domowe – podjęła pracę, celem kontynuowania studiów w systemie zaocznym. Jako osoba dorosła partycypuje w kosztach utrzymania mieszkania, ale tylko w części. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie stwierdzając, że z gospodarstwa domowego skarżącej nie można wykluczyć małżonka oraz pełnoletniej pracującej córki. Podstawy do wyłączenia męża z gospodarstwa domowego strony nie stanowi wyrok sądu o zniesieniu wspólności majątkowej małżeńskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana według kryterium zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego doprowadziła Sąd do uznania, że skarga zasługuje na uwzględnienie. Ustawa z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych (jednolity tekst: Dz. U. z 2001 r. Nr 71, poz. 734 ze zm.) uzależnia przyznanie dodatku mieszkaniowego od kryterium podmiotowego, stanowiąc w art. 2 katalog osób, którym dodatek ten przysługuje, od kryterium dochodowego (art. 3) oraz od powierzchni lokalu zajmowanego przez osobę uprawnioną (art. 5). Generalną zasadą jest, że ustalenie dochodu przypadającego na członka rodziny osoby ubiegającej się o przyznanie dodatku mieszkaniowego następuje poprzez złożenie w urzędzie gminy deklaracji o wysokości dochodów gospodarstwa domowego według wzoru stanowiącego załącznik nr 2 do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 grudnia 2001 r. w sprawie dodatków mieszkaniowych (Dz. U. Nr 156, poz. 1817 ze zm.) → art. 7 ust. 1 ustawy i §5 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. U podstaw argumentacji uzasadniających podjęcie zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji stało uznanie, że T. K. we wniosku o przyznanie dodatku mieszkaniowego podała nieprawidłową ilość osób tworzących gospodarstwo domowe, tj. nie obejmującą córki i męża skarżącej, wbrew regulującym tą kwestię postanowieniom art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych oraz fakt, iż skarżąca pomimo wezwania nie podała dochodów wszystkich członków gospodarstwa domowego (córki), w związku z tym zaistniały podstawy do wydania decyzji odmawiającej przyznanie wnioskowanego dodatku w oparciu o art. 7 ust. 4 w/w ustawy. Zgodnie z art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, przez gospodarstwo domowe rozumie się gospodarstwo prowadzone przez osobę ubiegającą się o dodatek mieszkaniowy, samodzielnie zajmującą lokal albo gospodarstwo prowadzone przez tę osobę wspólnie z małżonkiem i innymi osobami stale z nią zamieszkującymi i gospodarującymi, które swoje prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzą z prawa tej osoby. Treść przywołanego przepisu wskazuje, że aby uwzględnić osobę w skład gospodarstwa domowego osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy, muszą zaistnieć łącznie trzy stany faktyczne. Osoba taka musi: - zamieszkiwać stale z wnioskodawcą, - stale z nią gospodarować, - prawo do zamieszkiwania w lokalu wywodzić z prawa osoby ubiegającej się o dodatek mieszkaniowy. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie wskazuje rodzaju dowodów, które mogą posłużyć do wykazania wystąpienia przesłanek opisanych w art. 4. Zatem do uznania, że dana osoba nie prowadzi gospodarstwa domowego wspólnie z osobą wnoszącą o przyznanie dodatku mieszkaniowego nie jest z mocy ustawy konieczne wykazanie się tylko takimi dokumentami jak prawomocny wyrok orzekający o rozwiązaniu małżeństwa lub prawidłowo zawarta umowa podnajmu części lokalu mieszkalnego. Nawet bowiem wyrok orzekający o rozwiązaniu małżeństwa nie przesądza o tym, czy byli małżonkowie dalej wspólnie nie zamieszkują i wspólnie nie gospodarują. Ustawa o dodatkach mieszkaniowych nie determinuje sposobu dowodzenia określonych faktów. W sytuacjach wątpliwych daje organom także prawo przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, z której to możliwości w rozpoznawanej sprawie nie skorzystano. Wbrew wywodom zawartym w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, postanowienia art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych nie uzasadniają wyprowadzenia tezy, że pełnoletniego dziecka, które pracuje, podjęło studia zaoczne poza miejscem zamieszkania i nie utraciło uprawnień do korzystania z mieszkania rodziców w trakcie trwania nauki, nie można wykluczyć z gospodarstwa prowadzonego przez rodzinę. Możliwość uznania osoby studiującej i przebywającej poza miejscem stałego zamieszkania stała się przedmiotem rozważań Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który w składzie 5 sędziów w dniu 20 maja 2002 r. podjął uchwałę (sygn. OPK 21/02, ONSA 2003/1/12), w której uznał, że "osoba studiująca i przebywająca poza miejscem stałego zamieszkania może być zaliczona do osób stale zamieszkujących i gospodarujących wspólnie z wnioskodawcą ubiegającym się o przyznanie dodatku mieszkaniowego w rozumieniu art. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o dodatkach mieszkaniowych". Stwierdzenie to nie oznacza, że osobę taką należy zaliczać do osób tworzących gospodarstwo domowe, a jedynie, że może być ona do takiej kategorii osób zaliczona, co nie wyklucza sytuacji odmiennej. To, czy córka skarżącej zamieszkuje i wspólnie prowadzi gospodarstwo domowe z T. K. winno być ustalone w trakcie postępowania administracyjnego. Skoro skarżąca jak i S. K. oraz S. K. składają przed organami prowadzącymi postępowanie zgodne oświadczenia, iż nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego to negacja tego stanu rzeczy tylko w oparciu o niewłaściwie zinterpretowany przepis art. 4 ustawy o dodatkach mieszkaniowych, musiała być uznana przez Sąd za prawnie nieuzasadnioną. Wobec tego należało uznać, że kwestionowane decyzję podjęte zostały w wyniku błędnej wykładni przepisów prawa materialnego, konsekwencją czego organy nie podjęły, niezbędnych w ocenie Sądu, kroków umożliwiających zweryfikowanie złożonych w sprawie oświadczeń, celem prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie nie przesądzając ostatecznego wyniku sprawy, orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).