II SA/Sz 604/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpoznaniu w dniu 10 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. S. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...], w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego postanawia: przywrócić termin do wniesienia skargi. R. S. pismami z dnia 18 kwietnia 2016 r. oraz z dnia 17 maja 2016 r. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2016 r. Sąd przyznał R. S. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie radcy prawnego. W dniu 16 września 2016 r. Okręgowa Izba Radców Prawnych w S. wyznaczyła pełnomocnikiem skarżącego radcę prawnego A. J. W dniu 27 września 2016 r. pełnomocnik skarżącego złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu wniosku wyjaśnił, że zaskarżoną decyzję doręczono stronie w dniu 25 marca 2016 r., zaś skarga została wniesiona do Sądu, za pośrednictwem organu I instancji, dnia 18 kwietnia 2016 r. Organ I instancji przekazał skargę do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. w dniu 29 kwietnia 2016 r. Wniesienie skargi nastąpiło zatem z uchybieniem terminu, które pociąga dla strony ujemne skutki procesowe w postaci odrzucenia skargi. Jednakże, zdaniem pełnomocnika, wniesienie skargi w sposób nieprawidłowy nie nastąpiło z winy skarżącego, który ma [...] lat i jest osobą głuchoniemą, posługującą się na co dzień językiem migowym, co ogranicza jego możliwości uzyskania pomocy, w tym pomocy prawnej. Jako osoba niepełnosprawna i nieobeznana z przepisami prawa, nie zrozumiał w sposób dostateczny skierowanego do niego pouczenia zawartego w decyzji organu II instancji. Złożenia skargi dokonano przed upływem 30 dni od dnia doręczenia decyzji, zaś uchybienie terminu spowodowane było jedynie nieprawidłowym miejscem złożenia skargi, a nie zlekceważeniem ustawowego terminu. Jednocześnie pełnomocnik zaznaczył, że wniosek o przywrócenie terminu złożył w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu, gdyż zawiadomienie o powierzeniu mu roli pełnomocnika z urzędu dla skarżącego miało miejsce dnia 20 września 2016 r. Nadto wyjaśnił, że nie załączył odpisu skargi, albowiem znajduje się ona w aktach sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. zważył, co następuje: Stosownie do art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Orzeczenie w tym przedmiocie może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a., pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (§ 2). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (§ 4). Warunki powyższe muszą być spełnione łącznie, aby wniosek mógł zostać rozpatrzony pozytywnie. W niniejszej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że trzydziestodniowy terminu do złożenia skargi upłynął dnia 25 kwietnia 2016 r. (poniedziałek) i skarżący temu terminowi uchybił, bowiem do tego dnia nie wniósł skargi za pośrednictwem organu odwoławczego. Wniosek pełnomocnika skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony z dochowaniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 p.p.s.a. Sąd przychyla się do stanowiska pełnomocnika, że gdy skarga znajduje się już w sądzie wraz z aktami sprawy przekazanymi przez organ, to niecelowym byłoby składanie wniosku o przywrócenie terminu za pośrednictwem organu i w pełni dopuszczalne jest przyjęcie do rozpoznania wniosku złożonego bezpośrednio do sądu (por. postanowienie NSA z dnia 14 stycznia 2011 r. sygn. akt II OZ 1343/10, dostępne w Internecie). W takiej sytuacji nie zachodzi też potrzeba ponownego składania skargi skoro z oświadczenia pełnomocnika skarżącego wynika, że skargę podtrzymuje. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania wniosku wskazać należy, że o braku winy w uchybieniu terminu można mówić wówczas, gdy strona we wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobni, że mimo całej staranności, z przyczyn od niej niezależnych, nie mogła dokonać czynności w terminie. Oceniając wystąpienie tej przesłanki, sąd przyjmuje obiektywny miernik staranności, której można wymagać od każdego podmiotu należycie dbającego o swoje interesy. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie (por. postanowienie NSA z dnia 12 lutego 2015 r. sygn. akt I OZ 91/15, lex nr 1643289). Podkreślenia jednak wymaga, że przy rozpoznawaniu wniosku pożądane jest zachowanie pewnego kompromisu i powstrzymanie się od nadmiaru formalizmu, by z tego powodu nie zamknąć stronie prawa do sądu (por. postanowienie WSA w Olsztynie z dnia 2 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Ol 922/14, dostępne w Internecie). Zdaniem Sądu okoliczności wskazane we wniosku, jak i wynikające z akt sprawy pozwalają na uznanie, że skarżący nie ponosi winy w nieterminowym dokonaniu czynności procesowej jaką jest złożenie skargi. We wniosku jako okoliczności świadczące o braku winy w uchybieniu terminu wskazano na niepełnosprawność strony i dochowanie 30-dniowego terminu do wniesienia skargi, aczkolwiek złożonej do organu niewłaściwego. Jak wynika z akt sprawy strona jest osobą głuchoniemą, komunikującą się z innymi osobami wyłącznie w języku migowym. Według Sądu, taki rodzaj niepełnosprawności niewątpliwie ogranicza stronę w uzyskaniu ewentualnej bezpośredniej pomocy co do zrozumienia procedur prawnych, powodując w ten sposób poważne dla niej trudności, w tym chociażby w uzyskaniu dodatkowych wyjaśnień co do obowiązującego trybu złożenia skargi. Nie bez znaczenia pozostaje również fakt, że skarżący skargę z dnia 18 kwietnia 2016 r. nadał w urzędzie pocztowym przed upływem terminu do jej wniesienia. Co prawda skarga ta została złożona za pośrednictwem organu niewłaściwego, tj. organu I instancji, tym niemniej wpłynęła do Ośrodka Pomocy Społecznej w G. w dniu 21 kwietnia 2016 r., a przekazana została przez ten organ do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. dopiero dnia 29 kwietnia 2016 r., a więc już po upływie terminu do wniesienia skargi. Wobec powyższego Sąd uznał, że w sytuacji skarżącego który złożył skargę w terminie otwartym do dokonania tej czynności, nie powinien on ponosić negatywnych konsekwencji uchybienia terminu związanych z nieprawidłowym miejscem złożenia skargi i z zwłoką organu I instancji w przekazaniu skargi. Reasumując należy stwierdzić, że ze względu na dopełnienie wymogów formalnych wynikających z art. 87 p.p.s.a. oraz brak winy strony w uchybieniu terminu do wniesienia skargi, wniosek o przywrócenie terminu zasługuje na uwzględnienie. Z tych względów, Sąd działając na podstawie art. 86 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w postanowieniu.